Қазақстан Ұлттық Банкі

Сұрақтар 98 сұрақ

Санат: Ұлттық валюта

Ұлттық валюта айырбастауды қайда жүзеге асыруға болады?

Жауап

Ұлттық валютаның банкноттары мен монеталары шектеусіз барлық екінші деңгейдегі банктерде, Ұлттық почта операторында ("Қазпошта" АҚ) және Ұлттық Банктің филиалдарында айырбасталады. Қолма-қол ақшаны айырбастау операциялары үшін комиссияның ең төменгі сомасы мен мөлшерін екінші деңгейдегі банктер дербес белгілейді.

Ұлттық валютаның банкноттары мен монеталары шектеусіз барлық екінші деңгейдегі банктерде, Ұлттық почта операторында ("Қазпошта" АҚ) және Ұлттық Банктің филиалдарында айырбасталады. Қолма-қол ақшаны айырбастау операциялары үшін комиссияның ең төменгі сомасы мен мөлшерін екінші деңгейдегі банктер дербес белгілейді.

Ұлттық Банктің филиалдарында банкноттар мен монеталарды айырбастау және ұсақтау қандай да бір номиналдың бар болуына қарай тегін жүзеге асырылады және арнайы өтініштерді талап етпейді.

Ұлттық банк филиалдарының мекен-жайлары және байланыс телефондары туралы ақпаратты Ұлттық Банк сайтынан табуға болады (https://nationalbank.kz/?docid=181&switch=kazakh).

Санат: Ұлттық валюта

2006 жылғы үлгідегі 1000 теңгелік банкноттардың айырбастау кезеңі

Жауап

2006 жылғы үлгідегі және 2014 жылғы үлгідегі номиналы 1000 теңгелік банкноттардың қатар айналыста болу кезеңін белгілеу туралы» Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкі Басқармасының 2014 жылғы 24 желтоқсандағы № 250 қаулысына өзгеріс енгізу туралы» Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкі Басқармасының 2016 жылғы 28 қарашадағы № 285 қаулысына сәйкес номиналы 1000 теңгелік банкноттар 2017 жылғы 1 наурыздан бастап төлем құралы болуын тоқтатты. Осы банкноттарды Ұлттық Банктің барлық филиалдары 2021 жылғы 28 ақпанға дейін (қоса алғанда) қабылдайды және сараптама олардың түпнұсқалығын растағаннан кейін Қазақстан Республикасы ұлттық валютасының қолданыстағы ақша белгілеріне айырбасталады

Санат: Ұлттық валюта

2006 жылғы үлгідегі 2000, 5000, 10000 теңгелік банкноттардың айырбастау кезеңі

Жауап

«Қазақстан Республикасы ұлттық валютасы банкноттарының қатар айналыста болуының кейбір мәселелері туралы» Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкі Басқармасының 2015 жылғы 28 қарашадағы № 210 қаулысына сәйкес 2006 жылғы үлгідегі номиналы 2000, 5000, 10000 теңгелік банкноттар 2016 жылғы 4 қазаннан бастап ақша айналысынан алынды. Осы банкноттарды Ұлттық Банктің барлық филиалдары 2020 жылғы 3 қазанға дейін (қоса алғанда) қабылдайды және сараптама олардың түпнұсқалығын растағаннан кейін Қазақстан Республикасы ұлттық валютасының қолданыстағы ақша белгілеріне айырбасталды.

Санат: Ұлттық валюта

Ұлттық валютаны қабылдаудан, айырудан және айырбастаудан бас тартқан жағдайда не істеу керек?

Жауап

Заңды төлем құралы болып табылатын ұлттық валюта банкноттары мен монеталарын қабылдау, ұсақтау және айырбастаудан бас тартқан жағдайда, Сіз жақын орналасқан Ұлттық Банктің филиалына одан әрі мән-жайларын анықтау және тиісті шараларды қолдану үшін хабарласа аласыз. Ұлттық банк филиалдарының мекен-жайлары және байланыс телефондары туралы ақпаратты Ұлттық Банк сайтынан табуға болады (https://nationalbank.kz/?docid=181&switch=kazakh).

Заңды төлем құралы болып табылатын ұлттық валюта банкноттары мен монеталарын қабылдау, ұсақтау және айырбастаудан бас тартқан жағдайда, Сіз жақын орналасқан Ұлттық Банктің филиалына одан әрі мән-жайларын анықтау және тиісті шараларды қолдану үшін хабарласа аласыз. Ұлттық банк филиалдарының мекен-жайлары және байланыс телефондары туралы ақпаратты Ұлттық Банк сайтынан табуға болады (https://nationalbank.kz/?docid=181&switch=kazakh).

Қазақстан Республикасының әкімшілік құқық бұзушылық туралы кодексінің 206 бабына сәйкес, Қазақстан Республикасының аумағында айналыста жүрген, заңды төлем құралы болып табылатын ұлттық валюта банкноттары мен монеталарын көрсетулі құны бойынша қабылдаудан бас тарту – ескерту жасауға әкеп соғады. Әкiмшiлiк жаза қолданылғаннан кейiн бiр жыл iшiнде қайталап жасалған әрекет –кәсіпкерлік субъектілеріне немесе коммерциялық емес ұйымдарға – 5-25 айлық есептік көрсеткіш мөлшерінде айыппұл салуға әкеп соғады.

Банктердің, Ұлттық пошта операторының Қазақстан Республикасының аумағында айналыста жүрген және барлық төлем түрлері бойынша қабылдауға жататын ұлттық валюта банкноттары мен монеталарын қабылдаудан, ұсақтаудан және айырбастаудан бас тартуы – 50 айлық есептiк көрсеткiш мөлшерiнде айыппұл салуға әкеп соғады.

Санат: Ұлттық валюта

ҚР бүлінген, тозған, күмәнді, айналыстан алынған банкноттарды қайда және қалай айырбастауға болады?

Жауап

Егер банкнот Ұлттық Банк белгілеген банкноттар мөлшерінің кемінде 70% - ын (жетпіс пайызын) сақтаса және олардың номиналын білдіретін және шамалы ақаулары бар (егер олар банкноттардың түпнұсқалығын анықтауға кедергі келтірмесе), оның ішінде тозған белгілері (жазбаша немесе цифрлық) болса, онда бүлінген банкнот кез келген екінші деңгейдегі банкте айналысқа жарамды банкнотқа сөзсіз айырбасталуға жатады. Айналыстан алынып тасталған банкноттар Ұлттық Банктің филиалдарында айырбасталады.

Егер банкнот Ұлттық Банк белгілеген банкноттар мөлшерінің кемінде 70% - ын (жетпіс пайызын) сақтаса және олардың номиналын білдіретін және шамалы ақаулары бар (егер олар банкноттардың түпнұсқалығын анықтауға кедергі келтірмесе), оның ішінде тозған белгілері (жазбаша немесе цифрлық) болса, онда бүлінген банкнот кез келген екінші деңгейдегі банкте айналысқа жарамды банкнотқа сөзсіз айырбасталуға жатады. Айналыстан алынып тасталған банкноттар Ұлттық Банктің филиалдарында айырбасталады.

Күмәнді банкноттарға Ұлттық Банк белгілеген банкнот көлемдерінің 50%-ынан (елу пайызынан) астамын сақтаған, бүлінген, банкноттардың түпнұсқалығын айқындауды қиындататын банкноттар түпнұсқалығын айқындауды қиындататын  болып табылады.

Күмәнді банкноттар уәкілетті банктер қабылдайды және олардың түпнұсқалығын және айырбастау мүмкіндігін айқындау үшін сараптамаға Ұлттық Банктің филиалдарына жібереді.

Сараптама түпнұсқа деп таныған банкноттар айналысқа жарамды банкноттар мен монеталарға айырбасталуы тиіс және айырбастау үшін қосымша ақы алынбайды.

Санат: Ұлттық валюта

Қандай банкноттар төлемге жарамсыз деп саналады?

Жауап

Ұлттық Банк белгілеген мөлшердің 50% (елу) және одан да көп пайызынан айырылған банкноттар, «ҮЛГІ», «ОБРАЗЕЦ», «SPECIMEN», «МУЛЯЖ» деген жазуы бар банкноттар, сондай-ақ түпнұсқалық банкноттардың фрагменті бар және желімнің және (немесе) жабысқақ таспаның іздері бар кесілген банкноттар төлемге жарамсыз болып табылады.

Санат: Ұлттық валюта

Коллекциялық монеталарды қайдан сатып алуға болады

Жауап

Коллекциялық монеталарды Ұлттық Банктің интернет-дүкені арқылы да, Ұлттық Банктің филиалдарынан да сатып алуға болады. Қымбат металдан жасалынған монеталардың бағасы мен аумақтық филиалдардағы қалдықтары туралы ақпарат Ұлттық Банк сайтында (http://nationalbank.kz) «Ұлттық валюта» бөлімінде «Ұлттық Банкінің филиалдарында өткізілетін қымбат металдан жасалынған монеталар» ақпараттық құжатта көрсетілген (Excel). Ұлттық банк филиалдарының мекен-жайлары және байланыс телефондары туралы ақпаратты Ұлттық Банк сайтынан табуға болады (https://nationalbank.kz/?docid=181&switch=kazakh).

Санат: Ұлттық валюта

Монеталарды интернет-дүкеннен қалай сатып алуға болады?

Жауап

Қазақстан Ұлттық Банкінің сайтында «Ұлттық валюта» бөліміндегі «Сатылатын» іздеу жолының оң жағында «Іздеуге» белгі қою қажет. Нәтижесінде ұсынылған тізімнен онлайн саудаға рұқсат берілген монеталар пайда болады.

Қазақстан Ұлттық Банкінің сайтында «Ұлттық валюта» бөліміндегі «Сатылатын» іздеу жолының оң жағында «Іздеуге» белгі қою қажет. Нәтижесінде ұсынылған тізімнен онлайн саудаға рұқсат берілген монеталар пайда болады.

Тапсырыс жасау үшін монетаны таңдау керек және монетаның төмен жағында орналасқан «Тапсырыс беру» батырмасын басу қажет. Одан соң, Сіз таңдаған монета «Тапсырыс қоржынына» түседі, онда монета санын және жеткізу қаласын (жеткізу құнын есептеу үшін) көрсету қажет.

Коллекциялық монеталар интернет-дүкені тәулік бойына жұмыс істейді. Бұл ретте техникалық үзіліске және сату бағасын жаңартуға байланысты жұмыс күндері Нұр-Сұлтан қ. уақыты бойынша сағат 17:00-ден сағат 19:30-ға дейін монеталарды сатуға болмайтынын атап өтеміз.

Санат: Ұлттық валюта

Бұрын сатып алынған монеталарды Қазақстан Ұлттық Банкіне қайтаруға бола ма, егер қайтаруға болса, қандай тәсілмен?

Жауап

Ұлттық Банк жеке және заңды тұлғалардан Ұлттық Банктің өзі ғана айналысқа шығатын бағалы металдан жасалған инвестициялық және коллекциялық монеталарды ғана сатып алады. Өзге мемлекеттердің бағалы металдан жасалған монеталары қабылданбайды. Сату және сатып алу қағидаларына сәйкес бағалы металдан жасалған монеталар сатып алынады. Бағалы металдан жасалған монеталарды сатып алу кезінде монета дайындалған металды, металдың сынамасын және монетадағы химиялық таза бағалы металдың грамм бойынша салмағын анықтау тұрғысынан сараптама жасалады.         

Ұлттық Банк жеке және заңды тұлғалардан Ұлттық Банктің өзі ғана айналысқа шығатын бағалы металдан жасалған инвестициялық және коллекциялық монеталарды ғана сатып алады. Өзге мемлекеттердің бағалы металдан жасалған монеталары қабылданбайды. Сату және сатып алу қағидаларына сәйкес бағалы металдан жасалған монеталар сатып алынады. Бағалы металдан жасалған монеталарды сатып алу кезінде монета дайындалған металды, металдың сынамасын және монетадағы химиялық таза бағалы металдың грамм бойынша салмағын анықтау тұрғысынан сараптама жасалады.         

Сатып алынатын монетаның құнын есептеу таңертеңгі фиксинг (тиісті бағалы металдың АҚШ долларындағы бағасы) және теңгенің АҚШ долларына шаққандағы орташа алынған биржалық бағамы есепке алына отырып жүзеге асырылады. Лондон бағалы металдар нарығының қауымдастығы (LBMA)  белгілеген  АҚШ долларындағы бағалы металл фиксингін www.lbma.org.uk сайтынан табуға болады.

Төлем инвестициялық немесе коллекциялық монетаның сатуға берілген күнінің алдындағы соңғы жұмыс күніне анықталған, Қазақстан қор биржасының таңертеңгілік (негізгі) сессиясында қалыптасқан, теңгенің АҚШ долларына орташа алынған биржалық бағамы бойынша теңгемен жүргізіледі.

ҚРҰБ филиалы монеталарға сараптама жүргізуге арналған жабдықтың болмауына немесе істен шығуына байланысты бағалы металдардан жасалған сатып алынатын монеталарға сараптама жүргізе алмаған жағдайда, бағалы металдардан жасалған монеталар сараптамаға ҚРҰБ-ның Кассалық операциялар және құндылықтарды сақтау орталығына жіберілуі тиіс. ҚРҰБ-ның Кассалық операциялар және құндылықтарды сақтау орталығына келіп түскен бағалы металдардан жасалған монеталарға сараптама ҚРҰБ филиалы монетаны қабылдаған күннен бастап күнтізбелік отыз күннен кешіктірмей жүргізіледі.

Санат: Ұлттық валюта

Монеталарды дайындауда «proof» сапасы нені білдіреді?

Жауап

«Proof» дайындау сапасы – бұл жылтыр беті бар жақсартылған сападағы монеталарды соғудың ерекше технологиясы. Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі 1999 жылдан бері «proof» дайындау сапасымен бағалы металдардан коллекциялық монеталарды шығарады.

Жоғарыға