Шанхай ынтымақтастық ұйымы
Шанхай ынтымақтастық ұйымы (ШЫҰ) Қазақстан, Қытай, Қырғызстан, Ресей, Тәжікстан және Өзбекстан тұрақты жұмыс істейтін үкіметаралық халықаралық ұйымы болып табылады. Оның құрылғандығы туралы Шанхайда (ҚХР) 2001 жылғы 15 маусымда жарияланды.
ШЫҰ негізгі мақсаттарына мыналар жатады:
- қатысушы елдер арасында өзара сенімділік пен ынтымақты көрші болуды нығайту
- олардың саяси, сауда-экономикалық, ғылыми-техникалық және мәдени салаларда, сондай-ақ білім беру, энергетика, көлік, туризм, қоршаған ортаны қорғау және басқа салаларда тиімді ынтымақтастығына жәрдем ету
- аймақта бейбітшілікті, қауіпсіздікті және тұрақтылықты бірлесе отырып қамтамасыз ету және қолдау
- демократиялық, әділ және орынды жаңа халықаралық саяси және экономикалық тәртіп құруды ілгерілету.
ШЫҰ-да шешімдерін қабылдайтын жоғарғы орган – ШЫҰ Мемлекет басшыларының кеңесі (МБК). МБК отырысы жылына бір рет өтеді.
ШЫҰ-ға үкіметтері басшылары кеңесінің (ҮБК) отырысы ұйым шеңберінде көпжақты ынтымақтастықтың стратегиясы және басым бағыттарын талқылау, экономикалық және өзге ынтымақтастықтың қағидаттарын және маңызды мәселелерін шешу үшін жылына бір рет өткізіледі, сондай-ақ ұйымның алдағы жылға бюджетін бекітеді.
МБК мен ҮБК отырыстарымен қатар парламент басшылары, қауіпсіздік кеңестерінің хатшылары, сыртқы істер, қорғаныс, төтенше жағдай, экономика, көлік, мәдениет, білім беру, денсаулық сақтау министрлері, құқық қорғау ведомстволарының, жоғары және төрелік соттар, бас прокурорлар деңгейінде кездесулер өткізіледі.
ШЫҰ шеңберінде үйлестіру тетігі ретінде ШЫҰ-ға мүше мемлекеттердің ұлттық үйлестіру кеңесі (ҰҮК) қызмет етеді. Ұйымның тұрақты жұмыс істейтін екі органы бар - Пекин қаласындағы (ҚХР) Хатшылық, Ташкент қаласындағы (Өзбекстан) Аймақтық терроризмге қарсы құрылымның атқару комитеті.
ШЫҰ Даму қорын және Даму банкін құру туралы ақпарат
ШЫҰ Даму қорын құру туралы шешім ШЫҰ-ға мүше мемлекет басшылары кеңесінің 2004 жылғы 17 маусымда Ташкентте өткен (Ташкент декларациясы) отырысында қабылданды.
2004 жылдан бастап ҚРҰБ ШЫҰ Даму қорын қалыптастыру тәртібі және жұмыс істеу қағидаттары туралы ұсыныстар дайындау жөніндегі Сарапшылар деңгейіндегі жұмыс тобының отырыстарына қатысады, оның барысында ШЫҰ Даму қорын (ШЫҰ арнайы шотын) және ШЫҰ Даму банкін құру туралы мәселе пысықталады.
Қазіргі уақытта ШЫҰ Даму қоры (ШЫҰ арнайы шотын) мен ШҰЫ Даму банкін қалыптастыру тәртібі және қызметінің жалпы қағидаттарын әзірлеу бойынша жұмыс жалғастырылуда.
ШЫҰ-ға мүше Мемлекеттер басшыларының кеңесімен 2022 жылғы 16 қыркүйекте Өзара есептеулерде ұлттық валюталардың үлесін біртіндеп ұлғайту жөніндегі ШЫҰ-ға мүше мемлекеттердің жол картасын бекітті.
Жол картасын іске асыруы ШЫҰ елдерінің ұлттық валюталарын пайдалануды одан әрі дамытуды қамтамасыз етуге мүмкіндік береді, сондай-ақ трансшекаралық операциялар мен биржалық алаңдарда ұлттық валюталармен сауда-саттық кезіндегі сауда-экономикалық ынтымақтастық перспективаларын кеңейтеді.
