Долбар ¹62 01/01/2009
2009 жылдың 1 қаңтарындағы жағдай бойынша 19 банк және «Қазпочта» АҚ нақтылы түрде төлем карточкаларын шығаруды жүзеге асыруда. Екінші деңгейлі банктер жергілікті жүйе төлем карточкаларын: Altyn Card – «Қазақстанның Халықтық Банкі» АҚ, SmartAlemCard – «БТА Банкі» АҚ, TemirCard – «Темiрбанк» АҚ, «Сити банкі» АҚ және «Цесна банкі» АҚ шығаруда. Бұдан басқа, қазақстандық банктер келесідей халықаралық жүйе карточкаларын шығарумен және таратумен айналысуда: VISA International, Europay International, American Express International, China Union Pay және Diners Club International.
2009 жылдың 1 қаңтарындағы жағдай бойынша банктердің шығарған төлем карточкаларының саны 7.2 млн. дана құрап, бұл карточкалардың ұстаушыларының саны – 6.6 млн. адам болған (2008 жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда бұл көрсеткіштер сәйкесінше 27.7% және 24.5% артқан[1]). Төлем карточкаларының ішінде неғұрлым көп тарағаны халықаралық жүйе карточкалары болып келеді. Олардың өзіндік үлесі 97.5%, ал жергілікті жүйе карточкаларының өзіндік үлесі – 2.5%. 2008 жылдың 1-ші қаңтарында бұл арақатынас 96.4% және 3.6% құраған болатын.
2008 жылдың желтоқсанында қазақстандық эмитенттердің төлем карточкаларын қолдану арқылы жасалған транзакцияларының көлемі 253.9 млрд. теңге құрады (өсім 2007 жылдың желтоқсан айымен салыстырғанда 17.0%). 2008 жылдың желтоқсан айында транзакциялардың саны 11.0 млн. транзакцияны құрап, 2007 жылдың желтоқсан айымен салыстырғанда 15.8%-ға өскен. Сондай-ақ, қолма-қол ақшасыз төлемдер саны және сомасы (1.8 млн. транзакцияға дейін немесе 32.1%-ға және 35.4 млрд. теңге немесе 73.1% дейін) қолма-қол ақша алуға байланысты операциялар санының және сомасының өсуімен (9.2 млн транзакцияға дейін немесе 13.1%-ға және 218.5 млрд. теңге немесе 11.0% дейін) салыстырғанда жоғары қарқынмен өсуі байқалады.
Қазақстандағы төлем карточкалары нарығының дамуы жайындағы толығырақ мәліметтер 1 - 5 Кестелерде келтірілген.
|
Кесте 1 |
||
|
Көрсеткіштер |
01.01.08 |
01.01.09 |
|
Айналымдағы карточкалар саны (мың бірлік), оның ішінде |
5 616.0 |
7 173.0 |
|
- жергілікті жүйе карточкалары |
202.1 |
181.3 |
|
- халықаралық жүйе карточкалары, оның ішінде: |
5 413.9 |
6 991.7 |
|
Visa International |
4 172.5 |
5 612.6 |
|
Europay International |
1 239.7 |
1 372.8 |
|
Карточка ұстаушыларының саны (мың адам), оның ішінде |
5 334.7 |
6 642.6 |
|
- жергілікті жүйе карточкалары |
191.5 |
150.9 |
|
- халықаралық жүйе карточкалары, оның ішінде: |
5 143.2 |
6 491.8 |
|
Visa International |
3 939.9 |
5 185.4 |
|
Europay International |
1 201.8 |
1 300.3 |
|
Қолданылған карточкалардың саны (мың бірлік), оның ішінде |
2 971.1 |
3 218.7 |
|
- жергілікті жүйе карточкалары |
107.8 |
54.9 |
|
- халықаралық жүйе карточкалары, оның ішінде: |
2 863.3 |
3 163.8 |
|
Visa International |
2 191.3 |
2 476.3 |
|
Europay International |
671.2 |
684.4 |
|
POS – терминалдар саны (дана), оның ішінде |
16 412 |
20 442 |
|
сауда кәсіпорындарында |
13 143 |
16 325 |
|
банктерде |
3 269 |
4 117 |
|
Импринтерлер саны (дана), оның ішінде |
1 033 |
883 |
|
сауда кәсіпорындарында |
592 |
480 |
|
банктерде |
441 |
403 |
|
Банкоматтар саны (дана) |
4 364 |
6 234 |
|
Сауда кәсіпорындарының саны (бірлік) |
7 391 |
9 030 |
|
Карт-шоттардағы ақшалардың орташа айлық қалдығы |
81 135.8 |
111 724.2 |
|
Кесте 2 |
|||
|
Көрсеткіштер |
2009 ж. 1 қаңтарындағы жағдай бойынша |
||
|
Айналымдағы карточкалар саны(мың бірлік) |
Карточка ұстаушыларының саны (мың адам) |
Қолданылған карточкалардың саны(мың бірлік) |
|
|
Барлығы, оның ішінде |
7156.7 |
6520.7 |
3213.1 |
|
Ақмола облысы |
226.2 |
213.1 |
125.9 |
|
Ақтөбе облысы |
377.1 |
332.5 |
151.2 |
|
Алматы облысы |
209.1 |
200.7 |
105.9 |
|
Атырау облысы |
331.1 |
300.7 |
164.7 |
|
Шығыс-Қазақстан облысы |
591.6 |
557.3 |
304.1 |
|
Жамбыл облысы |
274.8 |
267.0 |
150.8 |
|
Батыс-Қазақстан облысы |
235.3 |
216.3 |
113.0 |
|
Қараганды облысы |
806.4 |
765.7 |
363.0 |
|
Қостанай облысы |
256.5 |
242.0 |
138.4 |
|
Қызылорда облысы |
213.2 |
202.7 |
124.5 |
|
Маңғыстау облысы |
333.3 |
289.5 |
158.3 |
|
Павлодар облысы |
396.0 |
368.5 |
197.8 |
|
Солтүстік-Қазақстан облысы |
168.0 |
158.4 |
87.6 |
|
Оңтүстік-Қазақстан облысы |
445.1 |
414.1 |
194.9 |
|
Алматы қаласы |
1760.2 |
1507.5 |
598.2 |
|
Астана қаласы |
532.9 |
484.6 |
234.7 |
|
Кесте 3 |
|
||||
|
Көрсеткіштер |
2009 ж. 1 қаңтарындағы жағдай бойынша |
||||
|
POS – терминал-дар саны (дана) |
Импринтер-лерсаны(дана) |
Банкоматтар саны (дана) |
Сауда кәсіпорындарыныңсаны (бірлік) |
||
|
Барлығы, оның ішінде |
20 442 |
883 |
6 234 |
9 030 |
|
|
Ақмола облысы |
530 |
5 |
214 |
277 |
|
|
Ақтөбе облысы |
1 091 |
22 |
343 |
450 |
|
|
Алматы облысы |
407 |
7 |
253 |
125 |
|
|
Атырау облысы |
1 001 |
52 |
338 |
432 |
|
|
Шығыс-Қазақстан облысы |
1 462 |
28 |
525 |
717 |
|
|
Жамбыл облысы |
523 |
6 |
217 |
227 |
|
|
Батыс-Қазақстан облысы |
736 |
18 |
234 |
256 |
|
|
Қараганды облысы |
1 648 |
27 |
540 |
675 |
|
|
Қостанай облысы |
673 |
20 |
251 |
259 |
|
|
Қызылорда облысы |
400 |
6 |
173 |
221 |
|
|
Маңғыстау облысы |
721 |
18 |
297 |
378 |
|
|
Павлодар облысы |
1 204 |
14 |
395 |
548 |
|
|
Солтүстік-Қазақстан облысы |
587 |
9 |
181 |
284 |
|
|
Оңтүстік-Қазақстан облысы |
1 082 |
14 |
355 |
442 |
|
|
Алматы қаласы |
5 820 |
536 |
1 353 |
2 434 |
|
|
Астана қаласы |
2 557 |
101 |
565 |
1 305 |
|
Қазақстандық эмитенттердің шығарған төлем карточкаларының Қазақстан Республикасы аумағында және одан тыс жерлерде қолданылуы (қазақстандық банктер тарататын American Express International, Diners Club International, Visa International және Europay International карточкалары бойынша айналымдар есепке алынбады)
|
Кесте 4 |
||
|
Көрсеткіштер |
Желтоқсан |
|
|
Қолма-қол ақшасыз төлемдер |
Қолма-қол ақша алуға байланысты операциялар |
|
|
2007 жыл |
||
|
Саны (мың транз.), оның ішінде |
1 366.3 |
8 123.3 |
|
- жергілікті жүйе |
33.9 |
221.4 |
|
- халықаралық жүйе, оның ішінде |
1 332.4 |
7 901.9 |
|
Visa International |
1 020.8 |
5 853.8 |
|
Europay International |
311.3 |
2 043.4 |
|
Көлемі (млн. теңге), оның ішінде |
20 428.6 |
196 093.4 |
|
- жергілікті жүйе |
779.9 |
5 113.9 |
|
- халықаралық жүйе, оның ішінде |
19 648.7 |
190 979.5 |
|
Visa International |
16 567.7 |
144 267.8 |
|
Europay International |
3 074.4 |
46 602.4 |
|
2008 жыл |
||
|
Саны (мың транз.), оның ішінде |
1 807.2 |
9 221.6 |
|
- жергілікті жүйе |
40.7 |
248.5 |
|
- халықаралық жүйе, оның ішінде |
1 766.5 |
8 973.1 |
|
Visa International |
1 420.6 |
7 189.6 |
|
Europay International |
344.3 |
1 773.9 |
|
Көлемі (млн. теңге), оның ішінде |
35 397.8 |
218 531.7 |
|
- жергілікті жүйе |
609.7 |
5 520.1 |
|
- халықаралық жүйе, оның ішінде |
34 788.1 |
213 011.6 |
|
Visa International |
21 361.8 |
174 924.6 |
|
Europay International |
13 395.9 |
37 880.2 |
|
Өзгерісі (%) |
||
|
Саны |
32.3% |
13.5% |
|
- жергілікті жүйе |
20.1% |
12.2% |
|
- халықаралық жүйе, оның ішінде |
32.6% |
13.6% |
|
Visa International |
39.2% |
22.8% |
|
Europay International |
10.6% |
-13.2% |
|
Көлемі |
73.3% |
11.4% |
|
- жергілікті жүйе |
-21.8% |
7.9% |
|
- халықаралық жүйе, оның ішінде |
77.1% |
11.5% |
|
Visa International |
28.9% |
21.2% |
|
Europay International |
4.4 есе |
-18.7% |
Қазақстан Республикасы аумағында қазақстандық және шетелдік эмитенттердің шығарған төлем карточкаларының 2008 жылдың желтоқсан айында аймақтар бойынша қолданылуы (қазақстандық банктер тарататын American Express International, Diners Club International, Visa International және Europay International карточкалары бойынша айналымдарды есепке ала отырып)
|
Кесте 5 |
||||
|
Көрсеткіштер |
Желтоқсан |
|||
|
Қолма-қол ақшасыз төлемдер |
Қолма-қол ақша алуға байланысты операциялар |
|||
|
Саны (мың транз.) |
Сомасы(млн.теңге) |
Саны (мың транз.) |
Сомасы(млн.теңге) |
|
|
Барлығы, оның ішінде |
1 672.6 |
32 764.8 |
9 785.7 |
222 821.1 |
|
Ақмола облысы |
19.2 |
890.8 |
305.2 |
5 634.1 |
|
Ақтөбе облысы |
46.4 |
1 203.1 |
560.6 |
11 723.2 |
|
Алматы облысы |
50.2 |
530.3 |
316.3 |
7 098.4 |
|
Атырау облысы |
38.2 |
10 188.8 |
486.6 |
13 071.2 |
|
Шығыс-Қазақстан облысы |
119.3 |
344.8 |
804.9 |
15 087.0 |
|
Жамбыл облысы |
32.8 |
397.7 |
388.4 |
7 525.1 |
|
Батыс-Қазақстан облысы |
66.4 |
4 545.9 |
363.1 |
7 524.1 |
|
Қараганды облысы |
72.7 |
935.9 |
941.7 |
17 237.8 |
|
Қостанай облысы |
43.8 |
852.3 |
446.1 |
7 957.3 |
|
Қызылорда облысы |
83.2 |
495.7 |
291.0 |
6 532.8 |
|
Маңғыстау облысы |
37.5 |
873.1 |
508.6 |
14 563.3 |
|
Павлодар облысы |
77.0 |
1 055.2 |
777.5 |
12 102.3 |
|
Солтүстік-Қазақстан облысы |
37.1 |
705.8 |
267.6 |
4 709.4 |
|
Оңтүстік-Қазақстан облысы |
37.5 |
8 16.6 |
488.0 |
10 547.0 |
|
Алматы қаласы |
739.9 |
6 819.1 |
1 986.3 |
57 977.2 |
|
Астана қаласы |
171.6 |
2 109.6 |
853.7 |
23 531.0 |
