Долбар ¹109 01/12/2012
2012 жылғы 1 желтоқсандағы жағдай бойынша төлем карточкаларын шығаруды іс жүзінде 25 банк және «Қазпочта» АҚ жүзеге асырады. Аталған ұйымдар халықаралық жүйелердің төлем карточкаларын шығарады және таратады (олардың үлесі – 95,5%): VISA International, MasterCard Worldwide, American Express Internationa және, China Union Pay. Бұдан басқа Қазақстан банктері жергілікті жүйелердің төлем карточкаларын шығарады: Altyn Card – «Қазақстан Халық Банкі» АҚ; SmartAlemCard – «БТА Банк» АҚ және Ситибанк Қазақстан жергілікті карточкасы - «Ситибанк Қазақстан» АҚ.
2012 жылғы 1 желтоқсандағы жағдай бойынша банктер 12,0 млн. төлем карточкаларын шығарды, ал бұл карточкаларды ұстаушылар саны – 10,9 млн. адам болды (2011 жылғы осындай күнгі жағдаймен салыстырғанда – тиісінше 26,9% және 24,3% өсу)[1]. Барынша таралған карточкалар дебеттік карточкалар болып табылады, олардың үлесі 80,5%, кредиттік карточкалардың үлесі – 17,0%. Кредиттік лимиті бар дебеттік карточкалардың және алдын ала ақысы төленген карточкалардың үлесәіне тиісінше 1,4% және 1,1% сәйкес келеді.
2012 жылғы қарашасінда қазақстандық эмитенттердің төлем карточкаларын пайдалана отырып жасалған транзакциялардың көлемі 491,2 млрд. теңге болды (2011 жылғы қазан айымен салыстырғанда өсу 22,6%). 2012 жылы желтоқсандағы транзакциялар саны 16,3 млн. транзакция болды және 2011 жылғы қараша айымен салыстырғанда 19,9% ұлғайды. Бұл ретте қолма-қол жасалмайтын төлемдер санының және сомасының өсуі 41,4% (транзакциялардың саны 3,8 млн. транзакция болды) және 22,6% (транзакциялардың көлемі 72,0 млрд. теңге болды), ал қолма-қол ақшаны алу бойынша операциялардікі тиісінше 14,5% (транзакциялардың саны 12,5 млн. транзакция болды) және 22,5% (транзакциялардың көлемі 419,2 млрд. теңге болды) болды.
Қолма-қол жасалмайтын төлемдердің негізгі үлесі POS-терминалдар (қолма-қол жасалмайтын төлемдердің жалпы санынан және көлемінен 45,5% және 64,6%) және банкоматтар (тиісінше 38,5% және 23,6%) арқылы жасалды. Қолма-қол ақшаны беру операциялары негізінен банкоматтар арқылы жасалды (қолма-қол ақшаны беру бойынша операциялардың жалпы санынан және көлемінен 97,7% және 88,4%).
Қазақстандағы төлем карточкалары нарығының дамуы туралы толығырақ мәліметтер 1 - 5 Кестелерде келтірілген.
|
1-Кесте |
||
|
Көрсеткіштер |
на 01.12.11 |
на 01.12.12 |
|
Айналымдағы карточкалар саны (мың бірлік), оның ішінде |
9 477,3 |
12 026,0 |
|
Visa International, оның ішінде: |
7 856,6 |
10 027,3 |
|
дебеттік |
6 855,9 |
7 804,9 |
|
кредиттік |
903,8 |
1 982,5 |
|
кредиттік лимиті бар дебеттік және алдын ала ақысы төленген |
97,0 |
239,8 |
|
MasterCard Worldwide, оның ішінде: |
1 321,0 |
1 426,9 |
|
дебеттік |
1 205,6 |
1 316,5 |
|
кредиттік |
58,2 |
50,1 |
|
кредиттік лимиті бар дебеттік және алдын ала ақысы төленген |
57,2 |
60,3 |
|
Карточка ұстаушыларының саны (мың адам), оның ішінде |
8 796,5 |
10 932,9 |
|
Visa International, оның ішінде: |
7 292,1 |
9 096,5 |
|
дебеттік |
6 387,4 |
7 130,8 |
|
кредиттік |
814,4 |
1 795,2 |
|
кредиттік лимиті бар дебеттік және алдын ала ақысы төленген |
90,3 |
170,6 |
|
MasterCard Worldwide, оның ішінде: |
1 224,8 |
1 308,7 |
|
дебеттік |
1 111,5 |
1 202,7 |
|
кредиттік |
56,6 |
46,4 |
|
кредиттік лимиті бар дебеттік және алдын ала ақысы төленген |
56,6 |
59,6 |
|
Қолданылған карточкалардың саны (мың бірлік), оның ішінде |
3 986,0 |
5 539,9 |
|
Visa International, оның ішінде: |
3 237,7 |
4 472,8 |
|
дебеттік |
3 029,2 |
4 063,8 |
|
кредиттік |
160,7 |
250,0 |
|
кредиттік лимиті бар дебеттік және алдын ала ақысы төленген |
47,8 |
158,9 |
|
MasterCard Worldwide, оның ішінде: |
622,3 |
718,6 |
|
дебеттік |
551,7 |
666,3 |
|
кредиттік |
35,1 |
24,6 |
|
кредиттік лимиті бар дебеттік және алдын ала ақысы төленген |
35,5 |
27,7 |
|
POS – терминалдар саны (дана), оның ішінде |
28 308 |
32 216 |
|
сауда кәсіпорындарында |
23 447 |
26 230 |
|
банктерде |
4 861 |
5 986 |
|
Импринтерлер саны (дана), оның ішінде |
613 |
206 |
|
сауда кәсіпорындарында |
384 |
82 |
|
банктерде |
229 |
124 |
|
Банкоматтар саны (дана), оның ішінде. |
8 044 |
8 566 |
|
қолма-қол ақшаны беру функциясымен |
7 155 |
7 540 |
|
қолма-қол ақшаны беру және қабылдау функциясымен |
889 |
1 026 |
|
Сауда кәсіпорындарының саны (бірлік) |
12 004 |
13 462 |
|
Банк киоскілерінің саны (бірлік) |
1 401 |
1 631 |
|
2-Кесте |
|||||||||
|
Көрсеткіштер |
01.12.12 |
||||||||
|
Айналымдағы карточкалар саны (мың бірлік) |
Карточка ұстаушыларының саны (мың адам) |
Қолданылған карточкалардың саны (мың бірлік) |
|||||||
|
дебеттік |
кредиттік |
өзге[2] |
дебеттік |
кредиттік |
өзге |
дебеттік |
кредиттік |
өзге |
|
|
Барлығы, оның ішінде |
9 681,5 |
2044,0 |
300,5 |
8849,5 |
1852,8 |
230,6 |
5071,0 |
282,1 |
186,8 |
|
Ақмола облысы |
312,9 |
2,0 |
7,3 |
292,5 |
1,9 |
6,8 |
198,5 |
0,6 |
4,2 |
|
Ақтөбе облысы |
555,4 |
4,3 |
5,1 |
521,7 |
4,1 |
4,9 |
284,3 |
1,5 |
2,5 |
|
Алматы облысы |
415,2 |
4,4 |
14,3 |
388,1 |
4,1 |
13,9 |
239,3 |
0,7 |
9,0 |
|
Атырау облысы |
459,4 |
7,8 |
10,9 |
422,5 |
7,3 |
10,6 |
226,5 |
2,7 |
5,8 |
|
Шығыс Қазақстан облысы |
827,8 |
11,3 |
11,6 |
744,1 |
10,7 |
10,4 |
446,4 |
2,4 |
7,4 |
|
Жамбыл облысы |
400,5 |
2,0 |
3,4 |
376,4 |
1,9 |
3,2 |
248,1 |
0,4 |
2,2 |
|
Батыс Қазақстан облысы |
355,2 |
5,0 |
4,8 |
313,8 |
4,7 |
4,6 |
183,2 |
1,3 |
2,2 |
|
Қарағанды облысы |
906,8 |
8,9 |
20,1 |
824,2 |
8,5 |
16,6 |
506,5 |
2,5 |
12,1 |
|
Қостанай облысы |
426,4 |
2,8 |
4,5 |
402,3 |
2,7 |
4,0 |
250,2 |
0,9 |
2,2 |
|
Қызылорда облысы |
359,5 |
1,4 |
5,2 |
330,2 |
1,3 |
5,0 |
206,4 |
0,6 |
2,8 |
|
Маңғыстау облысы |
431,0 |
5,6 |
14,6 |
393,2 |
5,4 |
14,4 |
224,2 |
1,7 |
7,8 |
|
Павлодар облысы |
532,6 |
5,6 |
12,5 |
470,9 |
5,3 |
11,9 |
277,8 |
1,7 |
7,3 |
|
Солтүстік Қазақстан облысы |
250,1 |
2,2 |
4,4 |
230,4 |
2,0 |
4,0 |
144,8 |
0,4 |
2,3 |
|
Оңтүстік Қазақстан облысы |
786,5 |
6,3 |
15,5 |
735,0 |
5,9 |
15,1 |
429,9 |
1,2 |
9,5 |
|
Алматы қаласы |
1 880,3 |
1 957,5 |
151,7 |
1 684,8 |
1 771,0 |
91,7 |
823,4 |
255,9 |
102,7 |
|
Астана қаласы |
781,9 |
16,8 |
14,6 |
719,6 |
16,0 |
13,5 |
381,6 |
7,5 |
6,8 |
|
3-Кесте |
|||||
|
Көрсеткіштер |
01.12.12 |
||||
|
POS – терминалдар саны (дана) |
Импринтерлер саны (дана) |
Банкоматтар саны (дана) |
Сауда кәсіпорындарының саны (бірлік) |
Банк киоскілерінің саны (дана) |
|
|
Барлығы, оның ішінде |
32 216 |
206 |
8 566 |
13 462 |
1 631 |
|
Ақмола облысы |
788 |
- |
298 |
376 |
50 |
|
Ақтөбе облысы |
1 305 |
5 |
475 |
448 |
98 |
|
Алматы облысы |
836 |
3 |
347 |
246 |
80 |
|
Атырау облысы |
1 563 |
8 |
489 |
600 |
70 |
|
Шығыс Қазақстан облысы |
2 032 |
17 |
696 |
822 |
127 |
|
Жамбыл облысы |
653 |
4 |
305 |
292 |
77 |
|
Батыс Қазақстан облысы |
1 103 |
5 |
323 |
384 |
68 |
|
Қарағанды облысы |
2 303 |
11 |
763 |
794 |
196 |
|
Қостанай облысы |
1 155 |
6 |
356 |
436 |
62 |
|
Қызылорда облысы |
456 |
3 |
239 |
189 |
48 |
|
Маңғыстау облысы |
1 253 |
5 |
431 |
560 |
80 |
|
Павлодар облысы |
1 593 |
6 |
522 |
729 |
97 |
|
Солтүстік Қазақстан облысы |
835 |
2 |
263 |
374 |
54 |
|
Оңтүстік Қазақстан облысы |
1 321 |
6 |
525 |
439 |
98 |
|
Алматы қаласы |
10 591 |
110 |
1 660 |
4 669 |
284 |
|
Астана қаласы |
4 429 |
15 |
874 |
2 104 |
142 |
Қазақстандық эмитенттердің шығарған төлем карточкаларының Қазақстан Республикасы аумағында және одан тыс жерлерде қолданылуы (қазақстандық банктер тарататын Visa International, MasterCard Worldwide және American Express International карточкалары бойынша айналымдар есепке алынбады)
|
4-Кесте |
||
|
Көрсеткіштер |
Қараша |
|
|
Қолма-қол ақшасыз төлемдер |
Қолма-қол ақша алуға байланысты операциялар |
|
|
2011 жыл |
||
|
Саны (мың транз.), оның ішінде |
2 711,7 |
10 904,3 |
|
Visa International |
2 098,7 |
8 777,6 |
|
MasterCard Worldwide |
443,4 |
1 484,3 |
|
Көлемі (млн. теңге), оның ішінде |
58 759,1 |
342 083,4 |
|
Visa International |
41 685,7 |
274 603,6 |
|
MasterCard Worldwide |
12 194,7 |
43 981,1 |
|
2012 жыл |
||
|
Саны (мың транз.), оның ішінде |
3 833,6 |
12 486,4 |
|
Visa International |
2 925,3 |
9 888,5 |
|
MasterCard Worldwide |
628,8 |
1 631,7 |
|
Көлемі (млн. теңге), оның ішінде |
72 016,7 |
419 217,3 |
|
Visa International |
54 040,5 |
328 534,0 |
|
MasterCard Worldwide |
9 531,4 |
53 499,5 |
|
Өзгерісі (%) |
||
|
Саны |
41,37% |
14,51% |
|
Visa International |
39,39% |
12,66% |
|
MasterCard Worldwide |
41,81% |
9,93% |
|
Көлемі |
22,56% |
22,55% |
|
Visa International |
29,64% |
19,64% |
|
MasterCard Worldwide |
-21,84% |
21,64% |
Қазақстан Республикасы аумағында қазақстандық және шетелдік эмитенттердің шығарған төлем карточкаларының аймақтар бойынша қолданылуы (қазақстандық банктер тарататын Visa International, MasterCard Worldwide және American Express International карточкалары бойынша айналымдарды есепке ала отырып)
|
5-Кесте |
||||
|
Көрсеткіштер |
Қараша |
|||
|
Қолма-қол ақшасыз төлемдер |
Қолма-қол ақша алуға байланысты операциялар |
|||
|
Саны (мың транз.) |
Сомасы (млн.теңге) |
Саны (мың транз.) |
Сомасы (млн.теңге) |
|
|
Барлығы, оның ішінде |
3 177,8 |
60 268,2 |
12 376,3 |
413 969,3 |
|
Ақмола облысы |
34,5 |
1 080,4 |
427,6 |
12 393,6 |
|
Ақтөбе облысы |
111,5 |
3 307,3 |
684,8 |
20 931,6 |
|
Алматы облысы |
95,2 |
4 690,0 |
520,6 |
17 019,3 |
|
Атырау облысы |
94,1 |
3 769,1 |
629,5 |
21 591,7 |
|
Шығыс Қазақстан облысы |
137,4 |
1 662,0 |
1 037,3 |
31 528,6 |
|
Жамбыл облысы |
99,8 |
2 287,8 |
512,2 |
16 116,4 |
|
Батыс Қазақстан облысы |
72,6 |
1 256,1 |
466,1 |
13 749,1 |
|
Қарағанды облысы |
138,1 |
3 335,0 |
1 193,5 |
36 967,1 |
|
Қостанай облысы |
490,9 |
1 216,3 |
546,4 |
16 783,9 |
|
Қызылорда облысы |
105,4 |
1 372,0 |
428,1 |
14 787,7 |
|
Маңғыстау облысы |
126,3 |
2 719,6 |
563,3 |
23 531,9 |
|
Павлодар облысы |
107,5 |
2 272,8 |
611,5 |
19 228,5 |
|
Солтүстік Қазақстан облысы |
36,7 |
510,5 |
348,1 |
9 373,9 |
|
Оңтүстік Қазақстан облысы |
71,7 |
3 182,4 |
868,6 |
27 814,0 |
|
Алматы қаласы |
1 113,3 |
20 680,4 |
2 330,1 |
89 669,7 |
|
Астана қаласы |
342,9 |
6 926,4 |
1 208,8 |
42 482,3 |
