Долбар ¹114 01/05/2013
2013 жылғы 1 мамырдағы жағдай бойынша төлем карточкаларын шығаруды іс жүзінде 24 банк және «Қазпочта» АҚ жүзеге асырады. Аталған ұйымдар халықаралық жүйелердің төлем карточкаларын шығарады және таратады (олардың үлесі – 95,2%): VISA International, MasterCard Worldwide, American Express Internationa және, China Union Pay. Бұдан басқа Қазақстан банктері жергілікті жүйелердің төлем карточкаларын шығарады: Altyn Card – «Қазақстан Халық Банкі» АҚ; SmartAlemCard – «БТА Банк» АҚ және Ситибанк Қазақстан жергілікті карточкасы - «Ситибанк Қазақстан» АҚ.
2013 жылғы 1 мамырдағы жағдай бойынша банктер 13,2 млн. төлем карточкаларын шығарды, ал бұл карточкаларды ұстаушылар саны – 11,8 млн. адам болды (2012 жылғы осындай күнгі жағдаймен салыстырғанда – тиісінше 25,0% және 22,1% өсу)[1]. Барынша таралған карточкалар дебеттік карточкалар болып табылады, олардың үлесі 78,7%, кредиттік карточкалардың үлесі – 18,7%. Кредиттік лимиті бар дебеттік карточкалардың және алдын ала ақысы төленген карточкалардың үлесәіне тиісінше 1,3% және 1,3% сәйкес келеді.
2013 жылғы cәуірінде қазақстандық эмитенттердің төлем карточкаларын пайдалана отырып жасалған транзакциялардың көлемі 541,2 млрд. теңге болды (2012 жылғы cәуір айымен салыстырғанда өсу 21,2%). 2013 жылғы cәуір транзакциялар саны 18,2 млн. транзакция болды және 2012 жылғы cәуір айымен салыстырғанда 19,3% ұлғайды. Бұл ретте қолма-қол жасалмайтын төлемдер санының және сомасының өсуі 39,1% (транзакциялардың саны 4,5 млн. транзакция болды) және 22,0% (транзакциялардың көлемі 75,5 млрд. теңге болды), ал қолма-қол ақшаны алу бойынша операциялардікі тиісінше 13,9% (транзакциялардың саны 13,7 млн. транзакция болды) және 21,0% (транзакциялардың көлемі 465,6 млрд. теңге болды) болды.
Қолма-қол жасалмайтын төлемдердің негізгі үлесі POS-терминалдар (қолма-қол жасалмайтын төлемдердің жалпы санынан және көлемінен 47,6% және 63,1%) және банкоматтар (тиісінше 34,9% және 23,5%) арқылы жасалды. Қолма-қол ақшаны беру операциялары негізінен банкоматтар арқылы жасалды (қолма-қол ақшаны беру бойынша операциялардың жалпы санынан және көлемінен 97,7% және 88,5%).
Қазақстандағы төлем карточкалары нарығының дамуы туралы толығырақ мәліметтер 1 - 5 Кестелерде келтірілген.
|
1-Кесте |
||
|
Көрсеткіштер |
на 01.05.12 |
на 01.05.13 |
|
Айналымдағы карточкалар саны (мың бірлік), оның ішінде |
10 561,8 |
13 202,4 |
|
жергілікті жүйе карточкалары |
416,6 |
631,6 |
|
халықаралық жүйе карточкалары, оның ішінде: |
10 145,2 |
12 570,8 |
|
Visa International, оның ішінде: |
8 704,3 |
10 870,2 |
|
дебеттік |
7 064,4 |
8 193,1 |
|
кредиттік |
1 536,3 |
2 389,8 |
|
кредиттік лимиті бар дебеттік және алдын ала ақысы төленген |
103,6 |
287,2 |
|
MasterCard Worldwide, оның ішінде: |
1 420,5 |
1 666,9 |
|
дебеттік |
1 303,3 |
1 546,5 |
|
кредиттік |
53,6 |
61,9 |
|
кредиттік лимиті бар дебеттік және алдын ала ақысы төленген |
63,7 |
58,4 |
|
Карточка ұстаушыларының саны (мың адам), оның ішінде |
9 686,5 |
11 824,0 |
|
жергілікті жүйе карточкалары |
369,2 |
580,1 |
|
халықаралық жүйе карточкалары, оның ішінде: |
9 317,3 |
11 244,0 |
|
Visa International, оның ішінде: |
7 993,7 |
9 705,2 |
|
дебеттік |
6 528,0 |
7 374,3 |
|
кредиттік |
1 375,1 |
2 144,5 |
|
кредиттік лимиті бар дебеттік және алдын ала ақысы төленген |
90,5 |
186,4 |
|
MasterCard Worldwide, оның ішінде: |
1 304,7 |
1 507,3 |
|
дебеттік |
1 191,4 |
1 390,8 |
|
кредиттік |
50,2 |
58,8 |
|
кредиттік лимиті бар дебеттік және алдын ала ақысы төленген |
63,1 |
57,7 |
|
Қолданылған карточкалардың саны (мың бірлік), оның ішінде |
4 503,7 |
5 494,9 |
|
жергілікті жүйе карточкалары |
196,7 |
360,2 |
|
халықаралық жүйе карточкалары, оның ішінде: |
4 307,0 |
5 134,7 |
|
Visa International, оның ішінде: |
3 591,5 |
4 323,2 |
|
дебеттік |
3 316,4 |
3 828,0 |
|
кредиттік |
224,7 |
313,6 |
|
кредиттік лимиті бар дебеттік және алдын ала ақысы төленген |
50,4 |
181,6 |
|
MasterCard Worldwide, оның ішінде: |
705,2 |
797,5 |
|
дебеттік |
640,3 |
738,3 |
|
кредиттік |
27,8 |
32,2 |
|
кредиттік лимиті бар дебеттік және алдын ала ақысы төленген |
37,1 |
27,0 |
|
POS – терминалдар саны (дана), оның ішінде |
29 509 |
35 608 |
|
сауда кәсіпорындарында |
24 584 |
29 589 |
|
банктерде |
4 925 |
6 019 |
|
Импринтерлер саны (дана), оның ішінде |
505 |
202 |
|
сауда кәсіпорындарында |
253 |
82 |
|
банктерде |
252 |
120 |
|
Банкоматтар саны (дана), оның ішінде. |
8 222 |
8 698 |
|
қолма-қол ақшаны беру функциясымен |
7 298 |
7 648 |
|
қолма-қол ақшаны беру және қабылдау функциясымен |
924 |
1 050 |
|
Сауда кәсіпорындарының саны (бірлік) |
12 439 |
15 807 |
|
Банк киоскілерінің саны (бірлік) |
1 534 |
1 744 |
|
2-Кесте |
|||||||||
|
Көрсеткіштер |
01.05.13 |
||||||||
|
Айналымдағы карточкалар саны (мың бірлік) |
Карточка ұстаушыларының саны (мың адам) |
Қолданылған карточкалардың саны (мың бірлік) |
|||||||
|
дебеттік |
кредиттік |
өзге[2] |
дебеттік |
кредиттік |
өзге |
дебеттік |
кредиттік |
өзге |
|
|
Барлығы, оның ішінде |
10 391,6 |
2 464,9 |
345,9 |
9 363,3 |
2 216,3 |
244,4 |
4 932,1 |
354,1 |
208,8 |
|
Ақмола облысы |
331,7 |
2,2 |
9,2 |
304,6 |
2,1 |
7,7 |
185,6 |
0,8 |
6,2 |
|
Ақтөбе облысы |
570,6 |
5,0 |
5,4 |
526,5 |
4,8 |
4,9 |
266,6 |
2,0 |
2,8 |
|
Алматы облысы |
447,6 |
5,8 |
15,4 |
408,9 |
5,5 |
14,8 |
234,3 |
1,6 |
9,6 |
|
Атырау облысы |
501,8 |
8,7 |
11,7 |
455,1 |
8,3 |
11,4 |
227,5 |
3,2 |
6,0 |
|
Шығыс Қазақстан облысы |
877,4 |
12,4 |
13,6 |
775,3 |
11,8 |
11,1 |
428,3 |
3,4 |
9,3 |
|
Жамбыл облысы |
430,0 |
2,9 |
4,1 |
395,2 |
2,8 |
3,5 |
231,1 |
1,0 |
2,7 |
|
Батыс Қазақстан облысы |
375,3 |
5,8 |
5,0 |
333,7 |
5,6 |
4,6 |
174,7 |
1,9 |
2,5 |
|
Қарағанды облысы |
943,8 |
9,5 |
27,0 |
845,4 |
9,2 |
19,8 |
490,6 |
3,2 |
18,0 |
|
Қостанай облысы |
454,0 |
3,1 |
5,8 |
421,5 |
3,0 |
4,8 |
248,7 |
1,1 |
3,1 |
|
Қызылорда облысы |
384,9 |
2,4 |
6,1 |
344,5 |
2,3 |
5,4 |
195,4 |
1,2 |
3,4 |
|
Маңғыстау облысы |
455,8 |
6,8 |
14,7 |
406,8 |
6,6 |
14,3 |
209,5 |
2,4 |
7,9 |
|
Павлодар облысы |
558,9 |
6,8 |
14,2 |
495,4 |
6,4 |
13,0 |
275,7 |
2,4 |
8,6 |
|
Солтүстік Қазақстан облысы |
260,8 |
2,6 |
7,2 |
236,9 |
2,4 |
4,9 |
132,9 |
0,7 |
4,7 |
|
Оңтүстік Қазақстан облысы |
866,2 |
7,9 |
18,6 |
791,6 |
7,6 |
17,3 |
453,0 |
2,3 |
11,8 |
|
Алматы қаласы |
2 090,9 |
2 367,0 |
170,7 |
1 860,6 |
2 122,5 |
91,9 |
813,7 |
319,5 |
101,7 |
|
Астана қаласы |
842,0 |
16,0 |
17,1 |
761,2 |
15,2 |
15,1 |
364,4 |
7,3 |
8,9 |
|
3-Кесте |
|||||
|
Көрсеткіштер |
01.05.13 |
||||
|
POS – терминал- дар саны (дана) |
Импринтер- лер саны (дана) |
Банкомат- тар саны (дана) |
Сауда кәсіпорын- дарының саны (бірлік) |
Банк киоскілері- нің саны (дана) |
|
|
Барлығы, оның ішінде |
35 608 |
202 |
8 698 |
15 807 |
1 744 |
|
Ақмола облысы |
840 |
- |
298 |
409 |
56 |
|
Ақтөбе облысы |
1 465 |
5 |
485 |
499 |
104 |
|
Алматы облысы |
963 |
3 |
348 |
353 |
81 |
|
Атырау облысы |
1 723 |
7 |
496 |
698 |
71 |
|
Шығыс Қазақстан облысы |
2 173 |
17 |
705 |
1 100 |
132 |
|
Жамбыл облысы |
726 |
4 |
309 |
342 |
80 |
|
Батыс Қазақстан облысы |
1 191 |
5 |
329 |
450 |
74 |
|
Қарағанды облысы |
2 530 |
11 |
765 |
961 |
199 |
|
Қостанай облысы |
1 495 |
6 |
371 |
590 |
66 |
|
Қызылорда облысы |
481 |
3 |
236 |
203 |
50 |
|
Маңғыстау облысы |
1 244 |
5 |
436 |
576 |
88 |
|
Павлодар облысы |
1 785 |
6 |
541 |
848 |
101 |
|
Солтүстік Қазақстан облысы |
921 |
2 |
263 |
427 |
55 |
|
Оңтүстік Қазақстан облысы |
1 591 |
6 |
529 |
598 |
103 |
|
Алматы қаласы |
11 710 |
108 |
1 707 |
5 415 |
324 |
|
Астана қаласы |
4 770 |
14 |
880 |
2 338 |
160 |
Қазақстандық эмитенттердің шығарған төлем карточкаларының Қазақстан Республикасы аумағында және одан тыс жерлерде қолданылуы (қазақстандық банктер тарататын Visa International, MasterCard Worldwide және American Express International карточкалары бойынша айналымдар есепке алынбады)
|
4-Кесте |
||
|
Көрсеткіштер |
Сәуір |
|
|
Қолма-қол ақшасыз төлемдер |
Қолма-қол ақша алуға байланысты операциялар |
|
|
2012 жыл |
||
|
Саны (мың транз.), оның ішінде |
3 267,6 |
12 025,3 |
|
жергілікті жүйе карточкалары |
74,9 |
448,6 |
|
халықаралық жүйе карточкалары, оның ішінде: |
3 192,7 |
11 576,7 |
|
Visa International |
2 479,3 |
9 426,0 |
|
MasterCard Worldwide |
581,4 |
1 808,9 |
|
Көлемі (млн. теңге), оның ішінде |
61 925,7 |
384 712,4 |
|
жергілікті жүйе карточкалары |
1 118,7 |
12 574,8 |
|
халықаралық жүйе карточкалары, оның ішінде: |
60 807,0 |
372 137,6 |
|
Visa International |
42 882,1 |
299 169,5 |
|
MasterCard Worldwide |
14 433,9 |
55 305,8 |
|
2013 жыл |
||
|
Саны (мың транз.), оның ішінде |
4 544,8 |
13 695,6 |
|
жергілікті жүйе карточкалары |
98,3 |
726,4 |
|
халықаралық жүйе карточкалары, оның ішінде: |
4 446,5 |
12 969,2 |
|
Visa International |
3 387,6 |
10 301,6 |
|
MasterCard Worldwide |
749,8 |
1 925,7 |
|
Көлемі (млн. теңге), оның ішінде |
75 526,1 |
465 637,9 |
|
жергілікті жүйе карточкалары |
1 176,3 |
20 068,0 |
|
халықаралық жүйе карточкалары, оның ішінде: |
74 349,9 |
445 569,9 |
|
Visa International |
54 714,2 |
347 365,5 |
|
MasterCard Worldwide |
10 726,9 |
62 564,9 |
|
Өзгерісі (%) |
||
|
Саны |
39,1% |
13,9% |
|
жергілікті жүйе карточкалары |
31,2% |
61,9% |
|
халықаралық жүйе карточкалары, оның ішінде: |
39,3% |
12,0% |
|
Visa International |
36,6% |
9,3% |
|
MasterCard Worldwide |
29,0% |
6,5% |
|
Көлемі |
22,0% |
21,0% |
|
жергілікті жүйе карточкалары |
5,1% |
59,6% |
|
халықаралық жүйе карточкалары, оның ішінде: |
22,3% |
19,7% |
|
Visa International |
27,6% |
16,1% |
|
MasterCard Worldwide |
-25,7% |
13,1% |
Қазақстан Республикасы аумағында қазақстандық және шетелдік эмитенттердің шығарған төлем карточкаларының аймақтар бойынша қолданылуы (қазақстандық банктер тарататын Visa International, MasterCard Worldwide және American Express International карточкалары бойынша айналымдарды есепке ала отырып)
|
5-Кесте |
||||
|
Көрсеткіштер |
Сәуір |
|||
|
Қолма-қол ақшасыз төлемдер |
Қолма-қол ақша алуға байланысты операциялар |
|||
|
Саны (мың транз.) |
Сомасы (млн.теңге) |
Саны (мың транз.) |
Сомасы (млн.теңге) |
|
|
Барлығы, оның ішінде |
3 773,0 |
62 850,2 |
13 566,1 |
460 000,8 |
|
Ақмола облысы |
42,9 |
2 104,1 |
459,5 |
13 124,2 |
|
Ақтөбе облысы |
138,8 |
3 139,1 |
723,4 |
22 943,3 |
|
Алматы облысы |
97,7 |
4 378,7 |
556,8 |
18 543,2 |
|
Атырау облысы |
113,0 |
2 981,5 |
672,4 |
23 603,2 |
|
Шығыс Қазақстан облысы |
160,8 |
1 881,7 |
1 089,4 |
34 459,1 |
|
Жамбыл облысы |
99,9 |
1 840,7 |
903,1 |
26 592,6 |
|
Батыс Қазақстан облысы |
93,5 |
1 451,8 |
511,8 |
15 563,3 |
|
Қарағанды облысы |
151,9 |
2 110,3 |
1 206,9 |
37 737,7 |
|
Қостанай облысы |
532,3 |
1 358,1 |
696,3 |
20 991,9 |
|
Қызылорда облысы |
148,9 |
2 300,9 |
475,4 |
17 708,4 |
|
Маңғыстау облысы |
149,1 |
3 285,2 |
683,5 |
30 969,3 |
|
Павлодар облысы |
112,7 |
2 916,4 |
770,7 |
24 168,5 |
|
Солтүстік Қазақстан облысы |
40,4 |
608,5 |
390,8 |
10 991,9 |
|
Оңтүстік Қазақстан облысы |
91,1 |
3 194,4 |
965,5 |
31 052,0 |
|
Алматы қаласы |
1 388,8 |
21 945,3 |
2 227,1 |
88 030,7 |
|
Астана қаласы |
411,2 |
7 353,5 |
1 233,6 |
43 521,8 |
