Долбар ¹115 01/06/2013
2013 жылғы 1 маусымдағы жағдай бойынша төлем карточкаларын шығаруды іс жүзінде 24 банк және «Қазпочта» АҚ жүзеге асырады. Аталған ұйымдар халықаралық жүйелердің төлем карточкаларын шығарады және таратады (олардың үлесі – 95,2%): VISA International, MasterCard Worldwide, American Express Internationa және, China Union Pay. Бұдан басқа Қазақстан банктері жергілікті жүйелердің төлем карточкаларын шығарады: Altyn Card – «Қазақстан Халық Банкі» АҚ; SmartAlemCard – «БТА Банк» АҚ және Ситибанк Қазақстан жергілікті карточкасы - «Ситибанк Қазақстан» АҚ.
2013 жылғы 1 маусымдағы жағдай бойынша банктер 13,5 млн. төлем карточкаларын шығарды, ал бұл карточкаларды ұстаушылар саны – 11,9 млн. адам болды (2012 жылғы осындай күнгі жағдаймен салыстырғанда – тиісінше 24,9% және 20,9% өсу)[1]. Барынша таралған карточкалар дебеттік карточкалар болып табылады, олардың үлесі 78,3%, кредиттік карточкалардың үлесі – 18,9%. Кредиттік лимиті бар дебеттік карточкалардың және алдын ала ақысы төленген карточкалардың үлесәіне тиісінше 1,3% және 1,5% сәйкес келеді.
2013 жылғы мамырда қазақстандық эмитенттердің төлем карточкаларын пайдалана отырып жасалған транзакциялардың көлемі 546,8 млрд. теңге болды (2012 жылғы мамыр айымен салыстырғанда өсу 15,5%). 2013 жылғы мамыр транзакциялар саны 18,5 млн. транзакция болды және 2012 жылғы мамыр айымен салыстырғанда 12,6% ұлғайды. Бұл ретте қолма-қол жасалмайтын төлемдер санының және сомасының өсуі 31,3% (транзакциялардың саны 4,7 млн. транзакция болды) және 12,7% (транзакциялардың көлемі 76,4 млрд. теңге болды), ал қолма-қол ақшаны алу бойынша операциялардікі тиісінше 7,4% (транзакциялардың саны 13,8 млн. транзакция болды) және 16,0% (транзакциялардың көлемі 470,4 млрд. теңге болды) болды.
Қолма-қол жасалмайтын төлемдердің негізгі үлесі POS-терминалдар (қолма-қол жасалмайтын төлемдердің жалпы санынан және көлемінен 47,8% және 63,3%) және банкоматтар (тиісінше 34,7% және 23,4%) арқылы жасалды. Қолма-қол ақшаны беру операциялары негізінен банкоматтар арқылы жасалды (қолма-қол ақшаны беру бойынша операциялардың жалпы санынан және көлемінен 97,9% және 88,9%).
Қазақстандағы төлем карточкалары нарығының дамуы туралы толығырақ мәліметтер 1 - 5 Кестелерде келтірілген.
|
1-Кесте |
||
|
Көрсеткіштер |
на 01.06.12 |
на 01.06.13 |
|
Айналымдағы карточкалар саны (мың бірлік), оның ішінде |
10 780,2 |
13 461,4 |
|
жергілікті жүйе карточкалары |
435,4 |
646,5 |
|
халықаралық жүйе карточкалары, оның ішінде: |
10 344,8 |
12 814,9 |
|
Visa International, оның ішінде: |
8 911,2 |
11 083,2 |
|
дебеттік |
7 175,7 |
8 301,2 |
|
кредиттік |
1 631,6 |
2 461,2 |
|
кредиттік лимиті бар дебеттік және алдын ала ақысы төленген |
103,9 |
320,8 |
|
MasterCard Worldwide, оның ішінде: |
1 412,5 |
1 696,1 |
|
дебеттік |
1 294,9 |
1 569,7 |
|
кредиттік |
54,1 |
66,8 |
|
кредиттік лимиті бар дебеттік және алдын ала ақысы төленген |
63,5 |
59,6 |
|
Карточка ұстаушыларының саны (мың адам), оның ішінде |
9 875,4 |
11 942,7 |
|
жергілікті жүйе карточкалары |
389,6 |
591,0 |
|
халықаралық жүйе карточкалары, оның ішінде: |
9 485,8 |
11 351,7 |
|
Visa International, оның ішінде: |
8 172,4 |
9 785,8 |
|
дебеттік |
6 634,7 |
7 426,0 |
|
кредиттік |
1 445,5 |
2 167,2 |
|
кредиттік лимиті бар дебеттік және алдын ала ақысы төленген |
92,2 |
192,6 |
|
MasterCard Worldwide, оның ішінде: |
1 293,8 |
1 532,7 |
|
дебеттік |
1 180,2 |
1 410,2 |
|
кредиттік |
50,8 |
63,7 |
|
кредиттік лимиті бар дебеттік және алдын ала ақысы төленген |
62,9 |
58,9 |
|
Қолданылған карточкалардың саны (мың бірлік), оның ішінде |
4 825,8 |
5 995,7 |
|
жергілікті жүйе карточкалары |
229,1 |
411,5 |
|
халықаралық жүйе карточкалары, оның ішінде: |
4 596,7 |
5 584,2 |
|
Visa International, оның ішінде: |
3 864,9 |
4 705,2 |
|
дебеттік |
3 585,0 |
4 160,5 |
|
кредиттік |
226,7 |
324,3 |
|
кредиттік лимиті бар дебеттік және алдын ала ақысы төленген |
53,2 |
220,4 |
|
MasterCard Worldwide, оның ішінде: |
720,4 |
863,3 |
|
дебеттік |
657,3 |
800,9 |
|
кредиттік |
27,5 |
34,6 |
|
кредиттік лимиті бар дебеттік және алдын ала ақысы төленген |
35,7 |
27,8 |
|
POS – терминалдар саны (дана), оның ішінде |
29 291 |
36 195 |
|
сауда кәсіпорындарында |
24 423 |
30 129 |
|
банктерде |
4 868 |
6 066 |
|
Импринтерлер саны (дана), оның ішінде |
234 |
180 |
|
сауда кәсіпорындарында |
98 |
65 |
|
банктерде |
136 |
115 |
|
Банкоматтар саны (дана), оның ішінде. |
8 242 |
8 671 |
|
қолма-қол ақшаны беру функциясымен |
7 307 |
7 625 |
|
қолма-қол ақшаны беру және қабылдау функциясымен |
935 |
1 046 |
|
Сауда кәсіпорындарының саны (бірлік) |
12 363 |
16 007 |
|
Банк киоскілерінің саны (бірлік) |
1 547 |
1 765 |
|
2-Кесте |
|||||||||
|
Көрсеткіштер |
01.06.13 |
||||||||
|
Айналымдағы карточкалар саны (мың бірлік) |
Карточка ұстаушыларының саны (мың адам) |
Қолданылған карточкалардың саны (мың бірлік) |
|||||||
|
дебеттік |
кредиттік |
өзге[2] |
дебеттік |
кредиттік |
өзге |
дебеттік |
кредиттік |
өзге |
|
|
Барлығы, оның ішінде |
10 539,0 |
2 541,7 |
380,7 |
9 446,6 |
2 244,3 |
251,8 |
5 379,6 |
367,7 |
248,3 |
|
Ақмола облысы |
334,8 |
2,5 |
10,6 |
305,5 |
2,3 |
8,2 |
204,2 |
0,9 |
7,6 |
|
Ақтөбе облысы |
576,1 |
5,5 |
5,6 |
528,5 |
5,3 |
5,0 |
293,5 |
2,3 |
3,1 |
|
Алматы облысы |
454,4 |
6,5 |
15,9 |
413,2 |
6,1 |
15,1 |
257,5 |
1,9 |
10,0 |
|
Атырау облысы |
507,2 |
9,3 |
12,0 |
457,9 |
8,9 |
11,6 |
242,2 |
3,5 |
6,3 |
|
Шығыс Қазақстан облысы |
886,1 |
12,9 |
14,5 |
780,2 |
12,1 |
11,5 |
465,5 |
3,7 |
10,4 |
|
Жамбыл облысы |
434,7 |
3,4 |
4,3 |
396,3 |
3,2 |
3,6 |
263,6 |
1,1 |
3,0 |
|
Батыс Қазақстан облысы |
378,8 |
6,5 |
5,1 |
334,9 |
6,1 |
4,7 |
190,7 |
2,3 |
2,6 |
|
Қарағанды облысы |
929,2 |
10,2 |
29,3 |
824,3 |
9,5 |
20,5 |
511,0 |
3,4 |
21,1 |
|
Қостанай облысы |
459,6 |
3,4 |
6,0 |
424,7 |
3,2 |
4,8 |
265,0 |
1,2 |
3,6 |
|
Қызылорда облысы |
389,2 |
2,9 |
6,5 |
344,8 |
2,8 |
5,5 |
217,0 |
1,3 |
4,1 |
|
Маңғыстау облысы |
460,3 |
7,5 |
14,7 |
408,8 |
7,2 |
14,4 |
231,4 |
2,7 |
8,1 |
|
Павлодар облысы |
563,3 |
7,1 |
14,4 |
497,1 |
6,7 |
13,1 |
296,7 |
2,7 |
8,8 |
|
Солтүстік Қазақстан облысы |
264,0 |
2,8 |
8,3 |
237,4 |
2,6 |
5,3 |
151,3 |
0,8 |
6,4 |
|
Оңтүстік Қазақстан облысы |
877,8 |
9,0 |
2,8 |
797,8 |
8,5 |
18,4 |
487,1 |
2,7 |
13,5 |
|
Алматы қаласы |
2 170,7 |
2 435,5 |
158,3 |
1 927,3 |
2 144,2 |
94,5 |
897,2 |
329,3 |
129,9 |
|
Астана қаласы |
852,9 |
16,6 |
5,2 |
767,8 |
15,7 |
15,6 |
405,6 |
7,7 |
9,8 |
|
3-Кесте |
|||||
|
Көрсеткіштер |
01.06.13 |
||||
|
POS – терминал- дар саны (дана) |
Импринтер- лер саны (дана) |
Банкомат- тар саны (дана) |
Сауда кәсіпорын- дарының саны (бірлік) |
Банк киоскілері- нің саны (дана) |
|
|
Барлығы, оның ішінде |
36 195 |
180 |
8 671 |
16 007 |
1 765 |
|
Ақмола облысы |
863 |
- |
302 |
417 |
55 |
|
Ақтөбе облысы |
1 512 |
5 |
483 |
547 |
104 |
|
Алматы облысы |
1 038 |
3 |
339 |
391 |
85 |
|
Атырау облысы |
1 933 |
4 |
496 |
726 |
74 |
|
Шығыс Қазақстан облысы |
2 243 |
17 |
708 |
889 |
132 |
|
Жамбыл облысы |
820 |
4 |
304 |
347 |
80 |
|
Батыс Қазақстан облысы |
1 253 |
5 |
327 |
468 |
77 |
|
Қарағанды облысы |
2 558 |
11 |
759 |
986 |
201 |
|
Қостанай облысы |
1 388 |
6 |
363 |
615 |
68 |
|
Қызылорда облысы |
496 |
3 |
234 |
212 |
50 |
|
Маңғыстау облысы |
1 242 |
5 |
430 |
579 |
91 |
|
Павлодар облысы |
1 889 |
6 |
540 |
848 |
109 |
|
Солтүстік Қазақстан облысы |
936 |
2 |
261 |
427 |
57 |
|
Оңтүстік Қазақстан облысы |
1 600 |
6 |
537 |
616 |
109 |
|
Алматы қаласы |
11 664 |
92 |
1 705 |
5 554 |
311 |
|
Астана қаласы |
4 760 |
11 |
883 |
2 385 |
162 |
Қазақстандық эмитенттердің шығарған төлем карточкаларының Қазақстан Республикасы аумағында және одан тыс жерлерде қолданылуы (қазақстандық банктер тарататын Visa International, MasterCard Worldwide және American Express International карточкалары бойынша айналымдар есепке алынбады)
|
4-Кесте |
||
|
Көрсеткіштер |
Мамыр |
|
|
Қолма-қол ақшасыз төлемдер |
Қолма-қол ақша алуға байланысты операциялар |
|
|
2012 жыл |
||
|
Саны (мың транз.), оның ішінде |
3 558,8 |
12 866,7 |
|
жергілікті жүйе карточкалары |
81,1 |
510,2 |
|
халықаралық жүйе карточкалары, оның ішінде: |
3 477,7 |
12 356,5 |
|
Visa International |
2 736,6 |
10 126,6 |
|
MasterCard Worldwide |
627,6 |
1 872,0 |
|
Көлемі (млн. теңге), оның ішінде |
67 835,0 |
405 579,6 |
|
жергілікті жүйе карточкалары |
1 496,9 |
14 081,1 |
|
халықаралық жүйе карточкалары, оның ішінде: |
66 338,1 |
391 498,5 |
|
Visa International |
45 323,6 |
315 536,6 |
|
MasterCard Worldwide |
15 604,7 |
56 475,5 |
|
2013 жыл |
||
|
Саны (мың транз.), оның ішінде |
4 674,3 |
13 821,3 |
|
жергілікті жүйе карточкалары |
98,0 |
734,9 |
|
халықаралық жүйе карточкалары, оның ішінде: |
4 576,3 |
13 086,4 |
|
Visa International |
3 472,7 |
10 347,9 |
|
MasterCard Worldwide |
784,7 |
1 960,2 |
|
Көлемі (млн. теңге), оның ішінде |
76 437,4 |
470 372,4 |
|
жергілікті жүйе карточкалары |
1 335,8 |
20 266,2 |
|
халықаралық жүйе карточкалары, оның ішінде: |
75 101,7 |
450 106,2 |
|
Visa International |
54 893,5 |
348 161,8 |
|
MasterCard Worldwide |
11 892,4 |
63 080,1 |
|
Өзгерісі (%) |
||
|
Саны |
31,3% |
7,4% |
|
жергілікті жүйе карточкалары |
20,8% |
44,0% |
|
халықаралық жүйе карточкалары, оның ішінде: |
31,6% |
5,9% |
|
Visa International |
26,9% |
2,2% |
|
MasterCard Worldwide |
25,0% |
4,7% |
|
Көлемі |
12,7% |
16,0% |
|
жергілікті жүйе карточкалары |
-10,8% |
43,9% |
|
халықаралық жүйе карточкалары, оның ішінде: |
13,2% |
15,0% |
|
Visa International |
21,1% |
10,3% |
|
MasterCard Worldwide |
-23,8% |
11,7% |
Қазақстан Республикасы аумағында қазақстандық және шетелдік эмитенттердің шығарған төлем карточкаларының аймақтар бойынша қолданылуы (қазақстандық банктер тарататын Visa International, MasterCard Worldwide және American Express International карточкалары бойынша айналымдарды есепке ала отырып)
|
5-Кесте |
||||
|
Көрсеткіштер |
Мамыр |
|||
|
Қолма-қол ақшасыз төлемдер |
Қолма-қол ақша алуға байланысты операциялар |
|||
|
Саны (мың транз.) |
Сомасы (млн.теңге) |
Саны (мың транз.) |
Сомасы (млн.теңге) |
|
|
Барлығы, оның ішінде |
3 891,3 |
63 511,2 |
13 727,7 |
465 475,9 |
|
Ақмола облысы |
44,6 |
2 018,2 |
467,2 |
13 434,6 |
|
Ақтөбе облысы |
144,0 |
3 469,3 |
734,4 |
23 302,6 |
|
Алматы облысы |
98,9 |
4 303,1 |
584,2 |
19 664,9 |
|
Атырау облысы |
117,7 |
2 874,8 |
674,8 |
23 611,4 |
|
Шығыс Қазақстан облысы |
163,5 |
1 970,9 |
1 100,3 |
35 271,2 |
|
Жамбыл облысы |
100,1 |
1 845,5 |
933,4 |
27 486,5 |
|
Батыс Қазақстан облысы |
94,0 |
2 274,3 |
508,9 |
15 665,8 |
|
Қарағанды облысы |
157,3 |
2 114,4 |
1 203,6 |
37 874,2 |
|
Қостанай облысы |
509,2 |
1 517,1 |
717,2 |
21 932,5 |
|
Қызылорда облысы |
152,7 |
2 179,8 |
480,4 |
18 155,1 |
|
Маңғыстау облысы |
156,2 |
3 134,9 |
630,3 |
26 914,8 |
|
Павлодар облысы |
111,6 |
1 774,9 |
732,2 |
22 888,8 |
|
Солтүстік Қазақстан облысы |
42,5 |
685,0 |
394,9 |
11 208,1 |
|
Оңтүстік Қазақстан облысы |
96,8 |
3 864,9 |
1 005,3 |
33 375,9 |
|
Алматы қаласы |
1 458,0 |
21 997,5 |
2 259,8 |
89 770,8 |
|
Астана қаласы |
444,2 |
7 486,6 |
1 300,9 |
44 918,7 |
