Долбар ¹116 01/07/2013
2013 жылғы 1 шілдесіндегі жағдай бойынша төлем карточкаларын шығаруды іс жүзінде 24 банк және «Қазпочта» АҚ жүзеге асырады. Аталған ұйымдар халықаралық жүйелердің төлем карточкаларын шығарады және таратады (олардың үлесі – 95,2%): VISA International, MasterCard Worldwide, American Express Internationa және, China Union Pay. Бұдан басқа Қазақстан банктері жергілікті жүйелердің төлем карточкаларын шығарады: Altyn Card – «Қазақстан Халық Банкі» АҚ; SmartAlemCard – «БТА Банк» АҚ және Ситибанк Қазақстан жергілікті карточкасы - «Ситибанк Қазақстан» АҚ.
2013 жылғы 1 шілдесіндегі жағдай бойынша банктер 13,7 млн. төлем карточкаларын шығарды, ал бұл карточкаларды ұстаушылар саны – 12,1 млн. адам болды (2012 жылғы осындай күнгі жағдаймен салыстырғанда – тиісінше 24,4% және 20,2% өсу)[1]. Барынша таралған карточкалар дебеттік карточкалар болып табылады, олардың үлесі 78,2%, кредиттік карточкалардың үлесі – 19,0%. Кредиттік лимиті бар дебеттік карточкалардың және алдын ала ақысы төленген карточкалардың үлесәіне тиісінше 1,3% және 1,5% сәйкес келеді.
2013 жылғы маусымда қазақстандық эмитенттердің төлем карточкаларын пайдалана отырып жасалған транзакциялардың көлемі 562,0 млрд. теңге болды (2012 жылғы маусым айымен салыстырғанда өсу 16,9%). 2013 жылғы маусым транзакциялар саны 18,0 млн. транзакция болды және 2012 жылғы маусым айымен салыстырғанда 13,4% ұлғайды. Бұл ретте қолма-қол жасалмайтын төлемдер санының және сомасының өсуі 33,3% (транзакциялардың саны 4,5 млн. транзакция болды) және 28,8% (транзакциялардың көлемі 77,4 млрд. теңге болды), ал қолма-қол ақшаны алу бойынша операциялардікі тиісінше 8,0% (транзакциялардың саны 13,6 млн. транзакция болды) және 15,2% (транзакциялардың көлемі 484,7 млрд. теңге болды) болды.
Қолма-қол жасалмайтын төлемдердің негізгі үлесі POS-терминалдар (қолма-қол жасалмайтын төлемдердің жалпы санынан және көлемінен 48,8% және 65,1%) және банкоматтар (тиісінше 33,1% және 22,0%) арқылы жасалды. Қолма-қол ақшаны беру операциялары негізінен банкоматтар арқылы жасалды (қолма-қол ақшаны беру бойынша операциялардың жалпы санынан және көлемінен 97,9% және 89,4%).
Қазақстандағы төлем карточкалары нарығының дамуы туралы толығырақ мәліметтер 1 - 5 Кестелерде келтірілген.
|
1-Кесте |
||
|
Көрсеткіштер |
на 01.07.12 |
на 01.07.13 |
|
Айналымдағы карточкалар саны (мың бірлік), оның ішінде |
11 000,5 |
13 681,8 |
|
жергілікті жүйе карточкалары |
454,5 |
661,0 |
|
халықаралық жүйе карточкалары, оның ішінде: |
10 546,0 |
13 020,8 |
|
Visa International, оның ішінде: |
9 126,6 |
11 225,7 |
|
дебеттік |
7 290,9 |
8 391,1 |
|
кредиттік |
1 721,5 |
2 516,6 |
|
кредиттік лимиті бар дебеттік және алдын ала ақысы төленген |
114,2 |
318,0 |
|
MasterCard Worldwide, оның ішінде: |
1 397,1 |
1 758,6 |
|
дебеттік |
1 280,1 |
1 628,0 |
|
кредиттік |
53,5 |
70,0 |
|
кредиттік лимиті бар дебеттік және алдын ала ақысы төленген |
63,5 |
60,6 |
|
Карточка ұстаушыларының саны (мың адам), оның ішінде |
10 048,5 |
12 081,3 |
|
жергілікті жүйе карточкалары |
408,7 |
602,6 |
|
халықаралық жүйе карточкалары, оның ішінде: |
9 639,9 |
11 478,7 |
|
Visa International, оның ішінде: |
8 333,9 |
9 863,1 |
|
дебеттік |
6 740,6 |
7 451,7 |
|
кредиттік |
1 500,6 |
2 207,9 |
|
кредиттік лимиті бар дебеттік және алдын ала ақысы төленген |
92,7 |
203,5 |
|
MasterCard Worldwide, оның ішінде: |
1 285,7 |
1 581,6 |
|
дебеттік |
1 172,8 |
1 453,7 |
|
кредиттік |
50,1 |
68,0 |
|
кредиттік лимиті бар дебеттік және алдын ала ақысы төленген |
62,8 |
59,9 |
|
Қолданылған карточкалардың саны (мың бірлік), оның ішінде |
4 639,2 |
5 912,7 |
|
жергілікті жүйе карточкалары |
225,6 |
410,2 |
|
халықаралық жүйе карточкалары, оның ішінде: |
4 413,7 |
5 502,5 |
|
Visa International, оның ішінде: |
3 717,5 |
4 615,0 |
|
дебеттік |
3 444,8 |
4 115,0 |
|
кредиттік |
217,8 |
316,7 |
|
кредиттік лимиті бар дебеттік және алдын ала ақысы төленген |
55,0 |
183,4 |
|
MasterCard Worldwide, оның ішінде: |
684,9 |
871,6 |
|
дебеттік |
623,5 |
807,0 |
|
кредиттік |
26,9 |
35,5 |
|
кредиттік лимиті бар дебеттік және алдын ала ақысы төленген |
34,5 |
29,0 |
|
POS – терминалдар саны (дана), оның ішінде |
29 433 |
37 908 |
|
сауда кәсіпорындарында |
24 550 |
31 821 |
|
банктерде |
4 883 |
6 087 |
|
Импринтерлер саны (дана), оның ішінде |
222 |
168 |
|
сауда кәсіпорындарында |
98 |
60 |
|
банктерде |
124 |
108 |
|
Банкоматтар саны (дана), оның ішінде. |
8 285 |
8 742 |
|
қолма-қол ақшаны беру функциясымен |
7 318 |
7 663 |
|
қолма-қол ақшаны беру және қабылдау функциясымен |
967 |
1 079 |
|
Сауда кәсіпорындарының саны (бірлік) |
12 406 |
17 030 |
|
Банк киоскілерінің саны (бірлік) |
1 548 |
2 250 |
|
2-Кесте |
|||||||||
|
Көрсеткіштер |
01.07.13 |
||||||||
|
Айналымдағы карточкалар саны (мың бірлік) |
Карточка ұстаушыларының саны (мың адам) |
Қолданылған карточкалардың саны (мың бірлік) |
|||||||
|
дебеттік |
кредиттік |
өзге[2] |
дебеттік |
кредиттік |
өзге |
дебеттік |
кредиттік |
өзге |
|
|
Барлығы, оның ішінде |
10 702,4 |
2 600,6 |
378,8 |
9 527,9 |
2 289,8 |
263,6 |
5 338,9 |
361,2 |
212,6 |
|
Ақмола облысы |
338,8 |
2,7 |
8,8 |
308,1 |
2,5 |
8,2 |
202,0 |
1,0 |
4,1 |
|
Ақтөбе облысы |
581,0 |
6,0 |
5,6 |
530,2 |
5,7 |
5,1 |
291,4 |
2,5 |
2,8 |
|
Алматы облысы |
459,2 |
7,2 |
15,9 |
416,1 |
6,2 |
15,2 |
250,6 |
2,1 |
9,8 |
|
Атырау облысы |
516,6 |
9,8 |
12,1 |
459,5 |
9,4 |
11,7 |
242,5 |
3,6 |
6,2 |
|
Шығыс Қазақстан облысы |
888,8 |
13,2 |
13,2 |
780,4 |
12,4 |
11,6 |
463,0 |
3,9 |
7,4 |
|
Жамбыл облысы |
438,2 |
3,8 |
4,1 |
398,9 |
3,6 |
3,7 |
257,8 |
1,3 |
2,3 |
|
Батыс Қазақстан облысы |
382,1 |
7,0 |
5,0 |
336,5 |
6,7 |
4,7 |
185,8 |
2,4 |
2,5 |
|
Қарағанды облысы |
958,9 |
10,6 |
24,2 |
839,7 |
10,0 |
20,7 |
523,6 |
3,6 |
10,7 |
|
Қостанай облысы |
459,5 |
3,7 |
5,4 |
400,3 |
3,5 |
4,9 |
262,0 |
1,4 |
2,1 |
|
Қызылорда облысы |
393,8 |
3,4 |
5,9 |
347,6 |
3,2 |
5,5 |
215,2 |
1,4 |
3,1 |
|
Маңғыстау облысы |
461,2 |
8,0 |
14,7 |
409,2 |
7,7 |
14,3 |
227,4 |
2,7 |
8,0 |
|
Павлодар облысы |
568,9 |
7,3 |
14,3 |
498,9 |
6,9 |
13,4 |
295,3 |
2,9 |
8,0 |
|
Солтүстік Қазақстан облысы |
266,8 |
3,0 |
6,2 |
238,4 |
2,8 |
5,3 |
150,0 |
0,8 |
2,2 |
|
Оңтүстік Қазақстан облысы |
889,7 |
9,9 |
20,4 |
806,6 |
9,4 |
19,6 |
479,8 |
3,0 |
11,1 |
|
Алматы қаласы |
2 234,8 |
2 487,9 |
205,8 |
1 980,8 |
2 183,5 |
104,0 |
884,1 |
320,6 |
124,6 |
|
Астана қаласы |
864,0 |
17,1 |
17,4 |
776,8 |
16,3 |
15,9 |
408,4 |
7,9 |
7,6 |
|
3-Кесте |
|||||
|
Көрсеткіштер |
01.07.13 |
||||
|
POS – терминал- дар саны (дана) |
Импринтер- лер саны (дана) |
Банкомат- тар саны (дана) |
Сауда кәсіпорын- дарының саны (бірлік) |
Банк киоскілері- нің саны (дана) |
|
|
Барлығы, оның ішінде |
37 908 |
168 |
8 742 |
17 030 |
2 250 |
|
Ақмола облысы |
923 |
- |
304 |
447 |
57 |
|
Ақтөбе облысы |
1 590 |
5 |
487 |
618 |
106 |
|
Алматы облысы |
1 118 |
3 |
343 |
447 |
95 |
|
Атырау облысы |
1 877 |
4 |
502 |
764 |
82 |
|
Шығыс Қазақстан облысы |
2 393 |
17 |
708 |
966 |
135 |
|
Жамбыл облысы |
794 |
4 |
309 |
397 |
82 |
|
Батыс Қазақстан облысы |
1 280 |
5 |
328 |
500 |
80 |
|
Қарағанды облысы |
2 686 |
11 |
763 |
1 076 |
282 |
|
Қостанай облысы |
1 629 |
6 |
364 |
672 |
133 |
|
Қызылорда облысы |
531 |
3 |
240 |
231 |
50 |
|
Маңғыстау облысы |
1 333 |
5 |
436 |
616 |
94 |
|
Павлодар облысы |
1 894 |
6 |
545 |
908 |
109 |
|
Солтүстік Қазақстан облысы |
986 |
2 |
261 |
461 |
58 |
|
Оңтүстік Қазақстан облысы |
1 665 |
6 |
540 |
664 |
177 |
|
Алматы қаласы |
12 226 |
80 |
1 716 |
5 801 |
487 |
|
Астана қаласы |
4 983 |
11 |
896 |
2 462 |
223 |
Қазақстандық эмитенттердің шығарған төлем карточкаларының Қазақстан Республикасы аумағында және одан тыс жерлерде қолданылуы (қазақстандық банктер тарататын Visa International, MasterCard Worldwide және American Express International карточкалары бойынша айналымдар есепке алынбады)
|
4-Кесте |
||
|
Көрсеткіштер |
Маусым |
|
|
Қолма-қол ақшасыз төлемдер |
Қолма-қол ақша алуға байланысты операциялар |
|
|
2012 жыл |
||
|
Саны (мың транз.), оның ішінде |
3 363,1 |
12 550,0 |
|
жергілікті жүйе карточкалары |
78,1 |
521,4 |
|
халықаралық жүйе карточкалары, оның ішінде: |
3 285,0 |
12 028,6 |
|
Visa International |
2 559,4 |
9 861,3 |
|
MasterCard Worldwide |
599,1 |
1 815,9 |
|
Көлемі (млн. теңге), оның ішінде |
60 074,2 |
420 866,3 |
|
жергілікті жүйе карточкалары |
1 767,0 |
17 742,4 |
|
халықаралық жүйе карточкалары, оның ішінде: |
58 307,2 |
403 123,9 |
|
Visa International |
44 509,7 |
325 850,2 |
|
MasterCard Worldwide |
9 212,4 |
59 131,7 |
|
2013 жыл |
||
|
Саны (мың транз.), оның ішінде |
4 482,2 |
13 558,1 |
|
жергілікті жүйе карточкалары |
90,0 |
717,7 |
|
халықаралық жүйе карточкалары, оның ішінде: |
4 392,2 |
12 840,4 |
|
Visa International |
3 290,5 |
10 069,9 |
|
MasterCard Worldwide |
780,6 |
1 987,5 |
|
Көлемі (млн. теңге), оның ішінде |
77 383,4 |
484 653,9 |
|
жергілікті жүйе карточкалары |
1 379,6 |
20 972,6 |
|
халықаралық жүйе карточкалары, оның ішінде: |
76 003,8 |
463 681,3 |
|
Visa International |
55 202,7 |
354 326,2 |
|
MasterCard Worldwide |
11 553,9 |
68 092,5 |
|
Өзгерісі (%) |
||
|
Саны |
33,3% |
8,0% |
|
жергілікті жүйе карточкалары |
15,2% |
37,6% |
|
халықаралық жүйе карточкалары, оның ішінде: |
33,7% |
6,7% |
|
Visa International |
28,6% |
2,1% |
|
MasterCard Worldwide |
30,3% |
9,4% |
|
Көлемі |
28,8% |
15,2% |
|
жергілікті жүйе карточкалары |
-21,9% |
18,2% |
|
халықаралық жүйе карточкалары, оның ішінде: |
30,4% |
15,0% |
|
Visa International |
24,0% |
8,7% |
|
MasterCard Worldwide |
25,4% |
15,2% |
Қазақстан Республикасы аумағында қазақстандық және шетелдік эмитенттердің шығарған төлем карточкаларының аймақтар бойынша қолданылуы (қазақстандық банктер тарататын Visa International, MasterCard Worldwide және American Express International карточкалары бойынша айналымдарды есепке ала отырып)
|
5-Кесте |
||||
|
Көрсеткіштер |
Маусым |
|||
|
Қолма-қол ақшасыз төлемдер |
Қолма-қол ақша алуға байланысты операциялар |
|||
|
Саны (мың транз.) |
Сомасы (млн.теңге) |
Саны (мың транз.) |
Сомасы (млн.теңге) |
|
|
Барлығы, оның ішінде |
3 763,2 |
64 336,3 |
13 480,5 |
480 346,7 |
|
Ақмола облысы |
42,5 |
1 619,7 |
470,1 |
14 229,1 |
|
Ақтөбе облысы |
130,3 |
3 446,6 |
750,1 |
24 662,2 |
|
Алматы облысы |
88,3 |
5 200,3 |
569,3 |
20 565,9 |
|
Атырау облысы |
107,7 |
3 254,6 |
682,7 |
24 778,9 |
|
Шығыс Қазақстан облысы |
159,8 |
1 936,2 |
1 130,5 |
36 466,9 |
|
Жамбыл облысы |
71,1 |
1 592,0 |
574,9 |
19 588,6 |
|
Батыс Қазақстан облысы |
88,7 |
2 422,6 |
505,2 |
16 151,4 |
|
Қарағанды облысы |
167,5 |
2 189,0 |
1 279,4 |
41 632,4 |
|
Қостанай облысы |
483,2 |
1 397,9 |
593,1 |
19 359,4 |
|
Қызылорда облысы |
107,1 |
1 395,5 |
488,6 |
19 185,6 |
|
Маңғыстау облысы |
133,1 |
2 685,8 |
604,7 |
27 437,8 |
|
Павлодар облысы |
106,7 |
1 849,3 |
682,8 |
22 615,9 |
|
Солтүстік Қазақстан облысы |
41,2 |
641,9 |
385,1 |
11 067,3 |
|
Оңтүстік Қазақстан облысы |
96,3 |
3 931,3 |
1 052,1 |
38 248,2 |
|
Алматы қаласы |
1 477,6 |
23 331,2 |
2 389,5 |
96 776,3 |
|
Астана қаласы |
462,1 |
7 442,6 |
1 322,3 |
47 580,9 |
