Долбар ¹117 01/08/2013
2013 жылғы 1 тамыздағы жағдай бойынша төлем карточкаларын шығаруды іс жүзінде 24 банк және «Қазпочта» АҚ жүзеге асырады. Аталған ұйымдар халықаралық жүйелердің төлем карточкаларын шығарады және таратады (олардың үлесі – 95,2%): VISA International, MasterCard Worldwide, American Express Internationa және, China Union Pay. Бұдан басқа Қазақстан банктері жергілікті жүйелердің төлем карточкаларын шығарады: Altyn Card – «Қазақстан Халық Банкі» АҚ; SmartAlemCard – «БТА Банк» АҚ және Ситибанк Қазақстан жергілікті карточкасы - «Ситибанк Қазақстан» АҚ.
2013 жылғы 1 тамыздағы жағдай бойынша банктер 14,0 млн. төлем карточкаларын шығарды, ал бұл карточкаларды ұстаушылар саны – 12,6 млн. адам болды (2012 жылғы осындай күнгі жағдаймен салыстырғанда – тиісінше 26,9% және 23,6% өсу)[1]. Барынша таралған карточкалар дебеттік карточкалар болып табылады, олардың үлесі 77,7%, кредиттік карточкалардың үлесі – 19,5%. Кредиттік лимиті бар дебеттік карточкалардың және алдын ала ақысы төленген карточкалардың үлесәіне тиісінше 1,3% және 1,5% сәйкес келеді.
2013 жылғы шілдеде қазақстандық эмитенттердің төлем карточкаларын пайдалана отырып жасалған транзакциялардың көлемі 574,2 млрд. теңге болды (2012 жылғы шілде айымен салыстырғанда өсу 19,6%). 2013 жылғы шілдедегі транзакциялар саны 18,4 млн. транзакция болды және 2012 жылғы шілде айымен салыстырғанда 16,1% ұлғайды. Бұл ретте қолма-қол жасалмайтын төлемдер санының және сомасының өсуі 34,3% (транзакциялардың саны 4,6 млн. транзакция болды) және 21,6% (транзакциялардың көлемі 79,0 млрд. теңге болды), ал қолма-қол ақшаны алу бойынша операциялардікі тиісінше 11,0% (транзакциялардың саны 13,7 млн. транзакция болды) және 19,3% (транзакциялардың көлемі 495,2 млрд. теңге болды) болды.
Қолма-қол жасалмайтын төлемдердің негізгі үлесі POS-терминалдар (қолма-қол жасалмайтын төлемдердің жалпы санынан және көлемінен 55,9% және 70,2%) және банкоматтар (тиісінше 30,2% және 20,7%) арқылы жасалды. Қолма-қол ақшаны беру операциялары негізінен банкоматтар арқылы жасалды (қолма-қол ақшаны беру бойынша операциялардың жалпы санынан және көлемінен 98,1% және 88,8%).
Қазақстандағы төлем карточкалары нарығының дамуы туралы толығырақ мәліметтер 1 - 5 Кестелерде келтірілген.
|
1-Кесте |
||
|
Көрсеткіштер |
на 01.08.12 |
на 01.08.13 |
|
Айналымдағы карточкалар саны (мың бірлік), оның ішінде |
11 043,4 |
14 010,3 |
|
жергілікті жүйе карточкалары |
473,4 |
676,6 |
|
халықаралық жүйе карточкалары, оның ішінде: |
10 570,0 |
13 333,7 |
|
Visa International, оның ішінде: |
9 163,6 |
11 496,8 |
|
дебеттік |
7415,0 |
8520,5 |
|
кредиттік |
1631,6 |
2646,0 |
|
кредиттік лимиті бар дебеттік және алдын ала ақысы төленген |
117,0 |
330,4 |
|
MasterCard Worldwide, оның ішінде: |
1 382,8 |
1 799,4 |
|
дебеттік |
1 267,1 |
1666,0 |
|
кредиттік |
52,3 |
72,8 |
|
кредиттік лимиті бар дебеттік және алдын ала ақысы төленген |
63,4 |
60,6 |
|
Карточка ұстаушыларының саны (мың адам), оның ішінде |
10 173,0 |
12 570,6 |
|
жергілікті жүйе карточкалары |
427,5 |
624,5 |
|
халықаралық жүйе карточкалары, оның ішінде: |
9 745,5 |
11946,1 |
|
Visa International, оның ішінде: |
8443,5 |
10260,0 |
|
дебеттік |
6 835,2 |
7 777,0 |
|
кредиттік |
1 497,0 |
2273,6 |
|
кредиттік лимиті бар дебеттік және алдын ала ақысы төленген |
111,2 |
209,4 |
|
MasterCard Worldwide, оның ішінде: |
1281,1 |
1650,7 |
|
дебеттік |
1167,8 |
1520,6 |
|
кредиттік |
49,5 |
70,3 |
|
кредиттік лимиті бар дебеттік және алдын ала ақысы төленген |
62,7 |
59,8 |
|
Қолданылған карточкалардың саны (мың бірлік), оның ішінде |
4 571,4 |
5 886,0 |
|
жергілікті жүйе карточкалары |
232,1 |
414,3 |
|
халықаралық жүйе карточкалары, оның ішінде: |
4339,3 |
5471,7 |
|
Visa International, оның ішінде: |
3669,3 |
4587,1 |
|
дебеттік |
3391,6 |
4062,1 |
|
кредиттік |
219,4 |
333,2 |
|
кредиттік лимиті бар дебеттік және алдын ала ақысы төленген |
58,3 |
191,8 |
|
MasterCard Worldwide, оның ішінде: |
658,8 |
869,1 |
|
дебеттік |
599,8 |
803,4 |
|
кредиттік |
26,2 |
35,4 |
|
кредиттік лимиті бар дебеттік және алдын ала ақысы төленген |
32,8 |
30,2 |
|
POS – терминалдар саны (дана), оның ішінде |
29 677 |
39 211 |
|
сауда кәсіпорындарында |
24 770 |
33 125 |
|
банктерде |
4 907 |
6 086 |
|
Импринтерлер саны (дана), оның ішінде |
222 |
168 |
|
сауда кәсіпорындарында |
98 |
60 |
|
банктерде |
124 |
108 |
|
Банкоматтар саны (дана), оның ішінде. |
8 429 |
8 779 |
|
қолма-қол ақшаны беру функциясымен |
7 411 |
7 692 |
|
қолма-қол ақшаны беру және қабылдау функциясымен |
988 |
1 087 |
|
Сауда кәсіпорындарының саны (бірлік) |
12 547 |
18 011 |
|
Банк киоскілерінің саны (бірлік) |
1 560 |
2 494 |
|
2-Кесте |
|||||||||
|
Көрсеткіштер |
01.08.13 |
||||||||
|
Айналымдағы карточкалар саны (мың бірлік) |
Карточка ұстаушыларының саны (мың адам) |
Қолданылған карточкалардың саны (мың бірлік) |
|||||||
|
дебеттік |
кредиттік |
өзге[2] |
дебеттік |
кредиттік |
өзге |
дебеттік |
кредиттік |
өзге |
|
|
Барлығы, оның ішінде |
10 886,0 |
2 733,1 |
391,2 |
9 943,0 |
2 358,1 |
269,5 |
5 286,0 |
377,8 |
222,2 |
|
Ақмола облысы |
342,5 |
2,8 |
9,1 |
321,1 |
2,6 |
8,5 |
197,4 |
1,0 |
4,0 |
|
Ақтөбе облысы |
587,0 |
6,3 |
5,7 |
550,6 |
6,0 |
5,2 |
287,0 |
2,4 |
2,8 |
|
Алматы облысы |
513,2 |
7,8 |
16,7 |
481,8 |
7,4 |
16,0 |
273,2 |
2,2 |
9,8 |
|
Атырау облысы |
521,2 |
10,1 |
12,2 |
475,4 |
9,7 |
11,8 |
237,1 |
3,6 |
6,3 |
|
Шығыс Қазақстан облысы |
897,3 |
13,8 |
13,5 |
805,6 |
12,9 |
11,8 |
454,8 |
3,9 |
7,2 |
|
Жамбыл облысы |
444,3 |
4,1 |
4,2 |
417,9 |
4,0 |
3,7 |
255,8 |
1,3 |
2,2 |
|
Батыс Қазақстан облысы |
386,9 |
7,5 |
5,0 |
351,2 |
7,2 |
4,7 |
185,7 |
2,6 |
2,5 |
|
Қарағанды облысы |
964,9 |
11,0 |
24,1 |
868,7 |
10,3 |
20,8 |
520,1 |
3,6 |
10,4 |
|
Қостанай облысы |
471,1 |
3,8 |
5,5 |
424,0 |
3,7 |
4,9 |
263,7 |
1,4 |
2,2 |
|
Қызылорда облысы |
398,1 |
3,8 |
5,9 |
364,8 |
3,7 |
5,5 |
207,3 |
1,5 |
3,1 |
|
Маңғыстау облысы |
465,8 |
8,4 |
14,6 |
425,5 |
8,1 |
14,3 |
226,5 |
2,8 |
8,0 |
|
Павлодар облысы |
575,5 |
7,7 |
14,5 |
520,0 |
7,3 |
13,6 |
293,0 |
2,9 |
8,2 |
|
Солтүстік Қазақстан облысы |
269,9 |
3,1 |
6,3 |
250,6 |
2,9 |
5,5 |
148,2 |
0,8 |
2,0 |
|
Оңтүстік Қазақстан облысы |
903,1 |
10,7 |
20,1 |
845,2 |
10,2 |
19,5 |
461,0 |
3,2 |
11,8 |
|
Алматы қаласы |
2 268,3 |
2 614,5 |
215,4 |
2 036,3 |
2 245,5 |
106,9 |
870,9 |
336,8 |
133,9 |
|
Астана қаласы |
876,7 |
17,6 |
18,3 |
804,3 |
16,6 |
16,8 |
404,3 |
7,9 |
7,7 |
|
3-Кесте |
|||||
|
Көрсеткіштер |
01.08.13 |
||||
|
POS – терминалдар саны (дана) |
Импринтерлер саны (дана) |
Банкоматтар саны (дана) |
Сауда кәсіпорындарының саны (бірлік) |
Банк киоскілерінің саны (дана) |
|
|
Барлығы, оның ішінде |
39 211 |
168 |
8 779 |
18 011 |
2 494 |
|
Ақмола облысы |
986 |
- |
305 |
486 |
58 |
|
Ақтөбе облысы |
1 624 |
5 |
479 |
641 |
108 |
|
Алматы облысы |
1 157 |
3 |
343 |
470 |
132 |
|
Атырау облысы |
2 082 |
4 |
508 |
860 |
83 |
|
Шығыс Қазақстан облысы |
2 455 |
17 |
704 |
1 032 |
140 |
|
Жамбыл облысы |
901 |
4 |
313 |
474 |
83 |
|
Батыс Қазақстан облысы |
1 338 |
5 |
333 |
532 |
81 |
|
Қарағанды облысы |
2 841 |
11 |
764 |
1 243 |
291 |
|
Қостанай облысы |
1 640 |
6 |
365 |
721 |
168 |
|
Қызылорда облысы |
539 |
3 |
239 |
234 |
54 |
|
Маңғыстау облысы |
1 368 |
5 |
436 |
643 |
94 |
|
Павлодар облысы |
1 994 |
6 |
545 |
937 |
109 |
|
Солтүстік Қазақстан облысы |
1 030 |
2 |
266 |
501 |
58 |
|
Оңтүстік Қазақстан облысы |
1 810 |
6 |
549 |
775 |
252 |
|
Алматы қаласы |
12 432 |
80 |
1 728 |
5 989 |
548 |
|
Астана қаласы |
5 014 |
11 |
902 |
2 473 |
235 |
Қазақстандық эмитенттердің шығарған төлем карточкаларының Қазақстан Республикасы аумағында және одан тыс жерлерде қолданылуы (қазақстандық банктер тарататын Visa International, MasterCard Worldwide және American Express International карточкалары бойынша айналымдар есепке алынбады)
|
4-Кесте |
||
|
Көрсеткіштер |
Шілде |
|
|
Қолма-қол ақшасыз төлемдер |
Қолма-қол ақша алуға байланысты операциялар |
|
|
2012 жыл |
||
|
Саны (мың транз.), оның ішінде |
3 452,8 |
12 357,2 |
|
жергілікті жүйе карточкалары |
75,5 |
529,9 |
|
халықаралық жүйе карточкалары, оның ішінде: |
3 377,3 |
11 827,3 |
|
Visa International |
2 625,2 |
9 748,2 |
|
MasterCard Worldwide |
624,1 |
1 739,2 |
|
Көлемі (млн. теңге), оның ішінде |
64 964,6 |
415 067,6 |
|
жергілікті жүйе карточкалары |
1 736,2 |
15 909,7 |
|
халықаралық жүйе карточкалары, оның ішінде: |
63 228,4 |
399 157,9 |
|
Visa International |
47 232,2 |
323 982,3 |
|
MasterCard Worldwide |
10 201,6 |
57 008,2 |
|
2013 жыл |
||
|
Саны (мың транз.), оның ішінде |
4 636,9 |
13 714,4 |
|
жергілікті жүйе карточкалары |
89,5 |
736,4 |
|
халықаралық жүйе карточкалары, оның ішінде: |
4 547,4 |
12 978,0 |
|
Visa International |
3 598,9 |
10 216,2 |
|
MasterCard Worldwide |
607,1 |
1 970,9 |
|
Көлемі (млн. теңге), оның ішінде |
79 007,4 |
495 166,3 |
|
жергілікті жүйе карточкалары |
1 255,9 |
21 153,7 |
|
халықаралық жүйе карточкалары, оның ішінде: |
77 751,5 |
474 012,7 |
|
Visa International |
58 106,3 |
366 641,6 |
|
MasterCard Worldwide |
9 811,5 |
67 454,9 |
|
Өзгерісі (%) |
||
|
Саны |
34,3% |
11,0% |
|
жергілікті жүйе карточкалары |
18,5% |
39,0% |
|
халықаралық жүйе карточкалары, оның ішінде: |
34,6% |
9,7% |
|
Visa International |
37,1% |
4,8% |
|
MasterCard Worldwide |
-2,7% |
13,3% |
|
Көлемі |
21,6% |
19,3% |
|
жергілікті жүйе карточкалары |
-27,7% |
33,0% |
|
халықаралық жүйе карточкалары, оның ішінде: |
23,0% |
18,8% |
|
Visa International |
23,0% |
13,2% |
|
MasterCard Worldwide |
-3,8% |
18,3% |
Қазақстан Республикасы аумағында қазақстандық және шетелдік эмитенттердің шығарған төлем карточкаларының аймақтар бойынша қолданылуы (қазақстандық банктер тарататын Visa International, MasterCard Worldwide және American Express International карточкалары бойынша айналымдарды есепке ала отырып)
|
5-Кесте |
||||
|
Көрсеткіштер |
Шілде |
|||
|
Қолма-қол ақшасыз төлемдер |
Қолма-қол ақша алуға байланысты операциялар |
|||
|
Саны (мың транз.) |
Сомасы (млн.теңге) |
Саны (мың транз.) |
Сомасы (млн.теңге) |
|
|
Барлығы, оның ішінде |
4 008,2 |
65 851,9 |
13 693,2 |
491 346,7 |
|
Ақмола облысы |
45,4 |
1 437,3 |
482,6 |
14 379,9 |
|
Ақтөбе облысы |
127,5 |
4 048,1 |
739,2 |
24 401,5 |
|
Алматы облысы |
93,5 |
4 577,1 |
602,5 |
20 800,2 |
|
Атырау облысы |
112,6 |
2 967,6 |
694,9 |
25 125,9 |
|
Шығыс Қазақстан облысы |
164,5 |
1 950,0 |
1 155,9 |
36 641,8 |
|
Жамбыл облысы |
76,2 |
1 792,7 |
596,9 |
19 520,2 |
|
Батыс Қазақстан облысы |
92,7 |
2 356,6 |
520,3 |
16 805,0 |
|
Қарағанды облысы |
171,0 |
2 137,4 |
1 294,4 |
41 958,8 |
|
Қостанай облысы |
550,3 |
1 838,5 |
619,9 |
20 260,6 |
|
Қызылорда облысы |
103,4 |
1 591,3 |
474,3 |
17 434,6 |
|
Маңғыстау облысы |
142,3 |
2 771,2 |
661,6 |
30 664,4 |
|
Павлодар облысы |
113,1 |
1 431,7 |
696,6 |
22 836,1 |
|
Солтүстік Қазақстан облысы |
43,8 |
654,1 |
397,7 |
11 313,2 |
|
Оңтүстік Қазақстан облысы |
100,6 |
3 577,5 |
1 004,4 |
34 527,3 |
|
Алматы қаласы |
1 572,3 |
24 290,1 |
2 392,5 |
102 021,6 |
|
Астана қаласы |
498,9 |
8 430,6 |
1 359,6 |
52 655,5 |
