Долбар ¹118 01/09/2013
2013 жылғы 1 қыркүйегіндегі жағдай бойынша төлем карточкаларын шығаруды іс жүзінде 24 банк және «Қазпочта» АҚ жүзеге асырады. Аталған ұйымдар халықаралық жүйелердің төлем карточкаларын шығарады және таратады (олардың үлесі – 95,2%): VISA International, MasterCard Worldwide, American Express Internationa және, China Union Pay. Бұдан басқа Қазақстан банктері жергілікті жүйелердің төлем карточкаларын шығарады: Altyn Card – «Қазақстан Халық Банкі» АҚ; SmartAlemCard – «БТА Банк» АҚ және Ситибанк Қазақстан жергілікті карточкасы - «Ситибанк Қазақстан» АҚ.
2013 жылғы 1 қыркүйегіндегі жағдай бойынша банктер 14,3 млн. төлем карточкаларын шығарды, ал бұл карточкаларды ұстаушылар саны – 12,8 млн. адам болды (2012 жылғы осындай күнгі жағдаймен салыстырғанда – тиісінше 25,4% және 23,7% өсу)[1]. Барынша таралған карточкалар дебеттік карточкалар болып табылады, олардың үлесі 77,2%, кредиттік карточкалардың үлесі – 20,1%. Кредиттік лимиті бар дебеттік карточкалардың және алдын ала ақысы төленген карточкалардың үлесәіне тиісінше 1,3% және 1,4% сәйкес келеді.
2013 жылғы тамызында қазақстандық эмитенттердің төлем карточкаларын пайдалана отырып жасалған транзакциялардың көлемі 546,5 млрд. теңге болды (2012 жылғы тамыз айымен салыстырғанда өсу 12,7%). 2013 жылғы тамызында транзакциялар саны 17,4 млн. транзакция болды және 2012 жылғы тамыз айымен салыстырғанда 9,6% ұлғайды. Бұл ретте қолма-қол жасалмайтын төлемдер санының және сомасының өсуі 25,8% (транзакциялардың саны 4,3 млн. транзакция болды) және 14,1% (транзакциялардың көлемі 76,1 млрд. теңге болды), ал қолма-қол ақшаны алу бойынша операциялардікі тиісінше 5,2% (транзакциялардың саны 13,1 млн. транзакция болды) және 12,5% (транзакциялардың көлемі 470,4 млрд. теңге болды) болды.
Қолма-қол жасалмайтын төлемдердің негізгі үлесі POS-терминалдар (қолма-қол жасалмайтын төлемдердің жалпы санынан және көлемінен 56,3% және 70,1%) және банкоматтар (тиісінше 28,9% және 20,7%) арқылы жасалды. Қолма-қол ақшаны беру операциялары негізінен банкоматтар арқылы жасалды (қолма-қол ақшаны беру бойынша операциялардың жалпы санынан және көлемінен 98,1% және 90,2%).
Қазақстандағы төлем карточкалары нарығының дамуы туралы толығырақ мәліметтер 1 - 5 Кестелерде келтірілген.
|
1-Кесте |
||
|
Көрсеткіштер |
на 01.09.12 |
на 01.09.13 |
|
Айналымдағы карточкалар саны (мың бірлік), оның ішінде |
11 392,6 |
14 291,4 |
|
жергілікті жүйе карточкалары |
488,5 |
686,2 |
|
халықаралық жүйе карточкалары, оның ішінде: |
10 904,0 |
13 605,2 |
|
Visa International, оның ішінде: |
9 492,5 |
11 743,9 |
|
дебеттік |
7 535,1 |
8 638,2 |
|
кредиттік |
1 835,9 |
2 787,2 |
|
кредиттік лимиті бар дебеттік және алдын ала ақысы төленген |
121,6 |
318,5 |
|
MasterCard Worldwide, оның ішінде: |
1 386,4 |
1 822,1 |
|
дебеттік |
1 272,5 |
1 685,8 |
|
кредиттік |
51,3 |
74,4 |
|
кредиттік лимиті бар дебеттік және алдын ала ақысы төленген |
62,7 |
61,9 |
|
Карточка ұстаушыларының саны (мың адам), оның ішінде |
10 353,4 |
12 803,7 |
|
жергілікті жүйе карточкалары |
444,8 |
633,3 |
|
халықаралық жүйе карточкалары, оның ішінде: |
9 908,5 |
12 170,4 |
|
Visa International, оның ішінде: |
8 608,1 |
10 459,6 |
|
дебеттік |
6 922,5 |
7 889,0 |
|
кредиттік |
1 570,0 |
2 372,2 |
|
кредиттік лимиті бар дебеттік және алдын ала ақысы төленген |
115,7 |
198,4 |
|
MasterCard Worldwide, оның ішінде: |
1 277,9 |
1 673,8 |
|
дебеттік |
1 167,6 |
1 540,7 |
|
кредиттік |
48,3 |
71,9 |
|
кредиттік лимиті бар дебеттік және алдын ала ақысы төленген |
62,0 |
61,1 |
|
Қолданылған карточкалардың саны (мың бірлік), оның ішінде |
5 800,4 |
5 925,8 |
|
жергілікті жүйе карточкалары |
346,3 |
422,2 |
|
халықаралық жүйе карточкалары, оның ішінде: |
5 454,1 |
5 503,6 |
|
Visa International, оның ішінде: |
4 686,6 |
4 606,4 |
|
дебеттік |
4 380,4 |
4 064,2 |
|
кредиттік |
236,6 |
341,3 |
|
кредиттік лимиті бар дебеттік және алдын ала ақысы төленген |
69,7 |
200,8 |
|
MasterCard Worldwide, оның ішінде: |
752,2 |
881,3 |
|
дебеттік |
694,8 |
814,6 |
|
кредиттік |
25,7 |
34,5 |
|
кредиттік лимиті бар дебеттік және алдын ала ақысы төленген |
31,7 |
32,2 |
|
POS – терминалдар саны (дана), оның ішінде |
30 420 |
40 333 |
|
сауда кәсіпорындарында |
25 368 |
34 186 |
|
банктерде |
5 052 |
6 147 |
|
Импринтерлер саны (дана), оның ішінде |
222 |
168 |
|
сауда кәсіпорындарында |
98 |
60 |
|
банктерде |
124 |
108 |
|
Банкоматтар саны (дана), оның ішінде. |
8 458 |
8 812 |
|
қолма-қол ақшаны беру функциясымен |
7 457 |
7 724 |
|
қолма-қол ақшаны беру және қабылдау функциясымен |
1 001 |
1 088 |
|
Сауда кәсіпорындарының саны (бірлік) |
12 794 |
18 622 |
|
Банк киоскілерінің саны (бірлік) |
1 567 |
2 727 |
|
2-Кесте |
|||||||||
|
Көрсеткіштер |
01.09.13 |
||||||||
|
Айналымдағы карточкалар саны (мың бірлік) |
Карточка ұстаушыларының саны (мың адам) |
Қолданылған карточкалардың саны (мың бірлік) |
|||||||
|
дебеттік |
кредиттік |
өзге[2] |
дебеттік |
кредиттік |
өзге |
дебеттік |
кредиттік |
өзге |
|
|
Барлығы, оның ішінде |
11 034,4 |
2 876,4 |
380,6 |
10 085,2 |
2 458,7 |
259,8 |
5 307,3 |
385,3 |
233,2 |
|
Ақмола облысы |
345,9 |
2,9 |
8,5 |
324,1 |
2,7 |
8,0 |
200,2 |
1,0 |
4,1 |
|
Ақтөбе облысы |
589,8 |
6,6 |
5,7 |
553,7 |
6,3 |
5,1 |
289,1 |
2,3 |
2,9 |
|
Алматы облысы |
469,5 |
8,2 |
16,1 |
440,8 |
7,8 |
15,5 |
254,2 |
2,1 |
10,1 |
|
Атырау облысы |
526,4 |
9,7 |
12,4 |
480,2 |
9,3 |
12,1 |
235,1 |
3,5 |
6,3 |
|
Шығыс Қазақстан облысы |
904,5 |
14,0 |
13,0 |
812,8 |
13,2 |
11,6 |
455,8 |
3,7 |
7,2 |
|
Жамбыл облысы |
447,0 |
4,3 |
3,9 |
421,5 |
4,1 |
3,6 |
257,1 |
1,2 |
2,3 |
|
Батыс Қазақстан облысы |
391,0 |
7,4 |
5,2 |
355,1 |
7,1 |
4,7 |
182,3 |
2,4 |
2,7 |
|
Қарағанды облысы |
969,8 |
11,1 |
22,4 |
874,6 |
10,4 |
19,7 |
521,2 |
3,6 |
10,8 |
|
Қостанай облысы |
476,2 |
4,0 |
5,2 |
428,8 |
3,8 |
4,8 |
262,8 |
1,3 |
2,2 |
|
Қызылорда облысы |
400,9 |
4,0 |
5,9 |
367,2 |
3,9 |
5,4 |
212,1 |
1,3 |
3,2 |
|
Маңғыстау облысы |
471,1 |
6,7 |
14,7 |
430,4 |
6,4 |
14,4 |
228,6 |
2,6 |
8,0 |
|
Павлодар облысы |
580,7 |
8,0 |
14,3 |
525,6 |
7,5 |
13,5 |
292,3 |
2,8 |
8,4 |
|
Солтүстік Қазақстан облысы |
272,2 |
3,3 |
5,6 |
252,9 |
3,0 |
4,9 |
148,5 |
0,9 |
2,1 |
|
Оңтүстік Қазақстан облысы |
912,8 |
11,1 |
20,5 |
853,9 |
10,6 |
19,9 |
477,9 |
2,9 |
12,2 |
|
Алматы қаласы |
2 390,8 |
2 757,3 |
208,5 |
2 150,3 |
2 345,8 |
99,5 |
887,8 |
345,7 |
142,5 |
|
Астана қаласы |
885,8 |
17,8 |
18,6 |
813,4 |
16,8 |
17,2 |
402,3 |
7,9 |
8,0 |
|
3-Кесте |
|||||
|
Көрсеткіштер |
01.09.13 |
||||
|
POS – терминалдар саны (дана) |
Импринтерлер саны (дана) |
Банкоматтар саны (дана) |
Сауда кәсіпорындарының саны (бірлік) |
Банк киоскілерінің саны (дана) |
|
|
Барлығы, оның ішінде |
40 333 |
168 |
8 812 |
18 622 |
2 727 |
|
Ақмола облысы |
1 011 |
- |
304 |
485 |
59 |
|
Ақтөбе облысы |
1 716 |
5 |
480 |
661 |
107 |
|
Алматы облысы |
1 188 |
3 |
347 |
497 |
131 |
|
Атырау облысы |
1 885 |
4 |
506 |
775 |
84 |
|
Шығыс Қазақстан облысы |
2 482 |
17 |
710 |
1 057 |
149 |
|
Жамбыл облысы |
836 |
4 |
314 |
431 |
84 |
|
Батыс Қазақстан облысы |
1 334 |
5 |
335 |
541 |
82 |
|
Қарағанды облысы |
2 944 |
11 |
763 |
1 307 |
349 |
|
Қостанай облысы |
1 819 |
6 |
364 |
827 |
197 |
|
Қызылорда облысы |
568 |
3 |
240 |
242 |
53 |
|
Маңғыстау облысы |
1 454 |
5 |
437 |
702 |
97 |
|
Павлодар облысы |
1 872 |
6 |
545 |
898 |
113 |
|
Солтүстік Қазақстан облысы |
1 083 |
2 |
272 |
498 |
59 |
|
Оңтүстік Қазақстан облысы |
2 017 |
6 |
553 |
910 |
258 |
|
Алматы қаласы |
12 769 |
80 |
1 737 |
6 152 |
620 |
|
Астана қаласы |
5 355 |
11 |
905 |
2 639 |
285 |
Қазақстандық эмитенттердің шығарған төлем карточкаларының Қазақстан Республикасы аумағында және одан тыс жерлерде қолданылуы (қазақстандық банктер тарататын Visa International, MasterCard Worldwide және American Express International карточкалары бойынша айналымдар есепке алынбады)
|
4-Кесте |
||
|
Көрсеткіштер |
Тамыз |
|
|
Қолма-қол ақшасыз төлемдер |
Қолма-қол ақша алуға байланысты операциялар |
|
|
2012 жыл |
||
|
Саны (мың транз.), оның ішінде |
3 434,8 |
12 466,4 |
|
жергілікті жүйе карточкалары |
72,6 |
545,6 |
|
халықаралық жүйе карточкалары, оның ішінде: |
3 362,2 |
11 920,8 |
|
Visa International |
2 620,5 |
9 847,6 |
|
MasterCard Worldwide |
605,1 |
1 722,1 |
|
Көлемі (млн. теңге), оның ішінде |
66 703,2 |
418 111,6 |
|
жергілікті жүйе карточкалары |
1 569,4 |
15 516,6 |
|
халықаралық жүйе карточкалары, оның ішінде: |
65 133,8 |
402 595,0 |
|
Visa International |
50 400,3 |
327 845,3 |
|
MasterCard Worldwide |
9 610,4 |
56 135,9 |
|
2013 жыл |
||
|
Саны (мың транз.), оның ішінде |
4 322,3 |
13 110,5 |
|
жергілікті жүйе карточкалары |
80,3 |
709,2 |
|
халықаралық жүйе карточкалары, оның ішінде: |
4 242,1 |
12 401,4 |
|
Visa International |
3 328,3 |
9 705,8 |
|
MasterCard Worldwide |
582,4 |
1 936,2 |
|
Көлемі (млн. теңге), оның ішінде |
76 093,3 |
470 428,4 |
|
жергілікті жүйе карточкалары |
1 062,7 |
20 445,5 |
|
халықаралық жүйе карточкалары, оның ішінде: |
75 030,6 |
449 982,8 |
|
Visa International |
55 641,9 |
348 547,5 |
|
MasterCard Worldwide |
9 277,2 |
66 318,4 |
|
Өзгерісі (%) |
||
|
Саны |
25,8% |
5,2% |
|
жергілікті жүйе карточкалары |
10,6% |
30,0% |
|
халықаралық жүйе карточкалары, оның ішінде: |
26,2% |
4,0% |
|
Visa International |
27,0% |
-1,4% |
|
MasterCard Worldwide |
-3,8% |
12,4% |
|
Көлемі |
14,1% |
12,5% |
|
жергілікті жүйе карточкалары |
-32,3% |
31,8% |
|
халықаралық жүйе карточкалары, оның ішінде: |
15,2% |
11,8% |
|
Visa International |
10,4% |
6,3% |
|
MasterCard Worldwide |
-3,5% |
18,1% |
Қазақстан Республикасы аумағында қазақстандық және шетелдік эмитенттердің шығарған төлем карточкаларының аймақтар бойынша қолданылуы (қазақстандық банктер тарататын Visa International, MasterCard Worldwide және American Express International карточкалары бойынша айналымдарды есепке ала отырып)
|
5-Кесте |
||||
|
Көрсеткіштер |
Тамыз |
|||
|
Қолма-қол ақшасыз төлемдер |
Қолма-қол ақша алуға байланысты операциялар |
|||
|
Саны (мың транз.) |
Сомасы (млн.теңге) |
Саны (мың транз.) |
Сомасы (млн.теңге) |
|
|
Барлығы, оның ішінде |
3 854,6 |
64 941,5 |
13 128,3 |
467 504,3 |
|
Ақмола облысы |
41,6 |
1 379,2 |
452,2 |
13 724,7 |
|
Ақтөбе облысы |
122,3 |
4 030,2 |
713,3 |
23 653,9 |
|
Алматы облысы |
85,8 |
4 501,2 |
580,6 |
19 452,8 |
|
Атырау облысы |
109,4 |
3 012,6 |
693,3 |
25 236,8 |
|
Шығыс Қазақстан облысы |
149,7 |
1 819,0 |
1 092,8 |
34 693,8 |
|
Жамбыл облысы |
64,9 |
1 521,8 |
566,8 |
18 351,7 |
|
Батыс Қазақстан облысы |
84,1 |
2 173,4 |
562,4 |
18 291,0 |
|
Қарағанды облысы |
160,5 |
2 154,1 |
1 224,3 |
40 355,8 |
|
Қостанай облысы |
501,9 |
1 527,6 |
507,4 |
16 478,8 |
|
Қызылорда облысы |
94,0 |
1 419,0 |
456,3 |
16 471,6 |
|
Маңғыстау облысы |
132,6 |
2 837,9 |
643,5 |
29 529,0 |
|
Павлодар облысы |
105,8 |
1 450,0 |
678,5 |
22 115,0 |
|
Солтүстік Қазақстан облысы |
39,5 |
577,4 |
366,4 |
10 344,8 |
|
Оңтүстік Қазақстан облысы |
93,5 |
3 529,7 |
1 004,2 |
33 519,2 |
|
Алматы қаласы |
1 588,2 |
24 803,8 |
2 313,8 |
96 205,9 |
|
Астана қаласы |
480,7 |
8 204,6 |
1 272,7 |
49 079,5 |
