Долбар ¹120 01/11/2013
2013 жылғы 1 қарашадағы жағдай бойынша төлем карточкаларын шығаруды іс жүзінде 24 банк және «Қазпочта» АҚ жүзеге асырады. Аталған ұйымдар халықаралық жүйелердің төлем карточкаларын шығарады және таратады (олардың үлесі – 95,2%): VISA International, MasterCard Worldwide, American Express Internationa және, China Union Pay. Бұдан басқа Қазақстан банктері жергілікті жүйелердің төлем карточкаларын шығарады: Altyn Card – «Қазақстан Халық Банкі» АҚ; SmartAlemCard – «БТА Банк» АҚ және Ситибанк Қазақстан жергілікті карточкасы - «Ситибанк Қазақстан» АҚ.
2013 жылғы 1 қарашадағы жағдай бойынша банктер 15,0 млн. төлем карточкаларын шығарды, ал бұл карточкаларды ұстаушылар саны – 13,4 млн. адам болды (2012 жылғы осындай күнгі жағдаймен салыстырғанда – тиісінше 27,9% және 24,6% өсу)[1]. Барынша таралған карточкалар дебеттік карточкалар болып табылады, олардың үлесі 76,8%, кредиттік карточкалардың үлесі – 20,6%. Кредиттік лимиті бар дебеттік карточкалардың және алдын ала ақысы төленген карточкалардың үлесәіне тиісінше 1,3% және 1,4% сәйкес келеді.
2013 жылғы қазанінда қазақстандық эмитенттердің төлем карточкаларын пайдалана отырып жасалған транзакциялардың көлемі 562,6 млрд. теңге болды (2012 жылғы қазан айымен салыстырғанда өсу 13,2%). 2013 жылғы қазан транзакциялар саны 18,3 млн. транзакция болды және 2012 жылғы қазан айымен салыстырғанда 9,2% ұлғайды. Бұл ретте қолма-қол жасалмайтын төлемдер санының және сомасының өсуі 20,6% (транзакциялардың саны 4,7 млн. транзакция болды) және 9,3% (транзакциялардың көлемі 81,9 млрд. теңге болды), ал қолма-қол ақшаны алу бойынша операциялардікі тиісінше 5,8% (транзакциялардың саны 13,7 млн. транзакция болды) және 13,9% (транзакциялардың көлемі 480,7 млрд. теңге болды) болды.
Қолма-қол жасалмайтын төлемдердің негізгі үлесі POS-терминалдар (қолма-қол жасалмайтын төлемдердің жалпы санынан және көлемінен 54,9% және 69,5%) және банкоматтар (тиісінше 29,9% және 21,2%) арқылы жасалды. Қолма-қол ақшаны беру операциялары негізінен банкоматтар арқылы жасалды (қолма-қол ақшаны беру бойынша операциялардың жалпы санынан және көлемінен 97,8% және 88,7%).
Қазақстандағы төлем карточкалары нарығының дамуы туралы толығырақ мәліметтер 1 - 5 Кестелерде келтірілген.
|
1-Кесте |
||
|
Көрсеткіштер |
01.11.12 |
01.11.13 |
|
Айналымдағы карточкалар саны (мың бірлік), оның ішінде |
11 753,3 |
15 027,0 |
|
жергілікті жүйе карточкалары |
528,3 |
718,2 |
|
халықаралық жүйе карточкалары, оның ішінде: |
11 225,0 |
14 308,7 |
|
Visa International, оның ішінде: |
9 795,2 |
12 365,0 |
|
дебеттік |
7 723,4 |
8 943,2 |
|
кредиттік |
1 884,4 |
3 081,4 |
|
кредиттік лимиті бар дебеттік және алдын ала ақысы төленген |
187,5 |
340,4 |
|
MasterCard Worldwide, оның ішінде: |
1 403,5 |
1 902,9 |
|
дебеттік |
1 293,6 |
1 757,9 |
|
кредиттік |
49,2 |
79,3 |
|
кредиттік лимиті бар дебеттік және алдын ала ақысы төленген |
60,7 |
65,6 |
|
Карточка ұстаушыларының саны (мың адам), оның ішінде |
10 748,1 |
13 388,3 |
|
жергілікті жүйе карточкалары |
482,9 |
660,9 |
|
халықаралық жүйе карточкалары, оның ішінде: |
10 265,2 |
12 727,4 |
|
Visa International, оның ішінде: |
8 948,9 |
10 949,2 |
|
дебеттік |
7 089,7 |
8 200,9 |
|
кредиттік |
1 714,1 |
2 553,3 |
|
кредиттік лимиті бар дебеттік және алдын ала ақысы төленген |
145,1 |
195,0 |
|
MasterCard Worldwide, оның ішінде: |
1 292,5 |
1 739,6 |
|
дебеттік |
1 185,7 |
1 597,7 |
|
кредиттік |
46,7 |
77,0 |
|
кредиттік лимиті бар дебеттік және алдын ала ақысы төленген |
60,1 |
64,9 |
|
Қолданылған карточкалардың саны (мың бірлік), оның ішінде |
5 642,4 |
6 261,5 |
|
жергілікті жүйе карточкалары |
345,3 |
449,3 |
|
халықаралық жүйе карточкалары, оның ішінде: |
5 297,1 |
5 812,2 |
|
Visa International, оның ішінде: |
4 550,0 |
4 841,2 |
|
дебеттік |
4 179,2 |
4 294,2 |
|
кредиттік |
244,1 |
325,3 |
|
кредиттік лимиті бар дебеттік және алдын ала ақысы төленген |
126,7 |
221,8 |
|
MasterCard Worldwide, оның ішінде: |
731,8 |
953,3 |
|
дебеттік |
678,5 |
882,7 |
|
кредиттік |
24,4 |
35,0 |
|
кредиттік лимиті бар дебеттік және алдын ала ақысы төленген |
28,9 |
35,5 |
|
POS – терминалдар саны (дана), оның ішінде |
31 631 |
42 273 |
|
сауда кәсіпорындарында |
25 650 |
36 054 |
|
банктерде |
5 981 |
6 219 |
|
Импринтерлер саны (дана), оның ішінде |
206 |
168 |
|
сауда кәсіпорындарында |
82 |
60 |
|
банктерде |
124 |
108 |
|
Банкоматтар саны (дана), оның ішінде. |
8 571 |
8 864 |
|
қолма-қол ақшаны беру функциясымен |
7 354 |
7 744 |
|
қолма-қол ақшаны беру және қабылдау функциясымен |
1 217 |
1 120 |
|
Сауда кәсіпорындарының саны (бірлік) |
13 176 |
19 988 |
|
Банк киоскілерінің саны (бірлік) |
1 619 |
3 314 |
|
2-Кесте |
|||||||||
|
Көрсеткіштер |
01.11.13 |
||||||||
|
Айналымдағы карточкалар саны (мың бірлік) |
Карточка ұстаушыларының саны (мың адам) |
Қолданылған карточкалардың саны (мың бірлік) |
|||||||
|
дебеттік |
кредиттік |
өзге[2] |
дебеттік |
кредиттік |
өзге |
дебеттік |
кредиттік |
өзге |
|
|
Барлығы, оның ішінде |
11 443,9 |
3 176,8 |
406,3 |
10 482,1 |
2 646,2 |
260,0 |
5 633,6 |
370,6 |
257,4 |
|
Ақмола облысы |
355,3 |
3,1 |
7,6 |
333,7 |
2,9 |
7,3 |
210,0 |
1,1 |
4,4 |
|
Ақтөбе облысы |
604,2 |
7,0 |
5,7 |
565,0 |
6,7 |
5,1 |
302,6 |
2,3 |
3,1 |
|
Алматы облысы |
488,5 |
9,0 |
16,4 |
458,0 |
8,3 |
15,8 |
271,8 |
2,1 |
10,2 |
|
Атырау облысы |
540,0 |
10,3 |
13,1 |
492,7 |
9,9 |
12,5 |
250,7 |
3,6 |
6,8 |
|
Шығыс Қазақстан облысы |
932,9 |
15,3 |
12,3 |
838,2 |
14,0 |
10,6 |
480,3 |
3,9 |
7,9 |
|
Жамбыл облысы |
462,2 |
4,7 |
3,7 |
433,9 |
4,5 |
3,4 |
272,9 |
1,2 |
2,3 |
|
Батыс Қазақстан облысы |
404,4 |
8,0 |
5,3 |
367,7 |
7,7 |
4,7 |
196,2 |
2,3 |
2,8 |
|
Қарағанды облысы |
996,7 |
11,3 |
21,3 |
899,2 |
10,6 |
17,9 |
546,3 |
3,6 |
12,1 |
|
Қостанай облысы |
493,3 |
4,1 |
4,8 |
445,0 |
3,9 |
4,3 |
279,3 |
1,3 |
2,4 |
|
Қызылорда облысы |
412,9 |
4,4 |
5,8 |
377,9 |
4,3 |
5,4 |
225,9 |
1,3 |
3,3 |
|
Маңғыстау облысы |
478,0 |
7,4 |
14,8 |
437,6 |
7,1 |
14,4 |
237,5 |
2,6 |
8,2 |
|
Павлодар облысы |
599,2 |
8,5 |
14,8 |
540,5 |
8,0 |
13,8 |
306,5 |
2,9 |
9,1 |
|
Солтүстік Қазақстан облысы |
283,1 |
2,9 |
4,3 |
262,6 |
2,5 |
3,7 |
157,2 |
0,8 |
2,4 |
|
Оңтүстік Қазақстан облысы |
954,2 |
11,7 |
20,7 |
891,9 |
11,3 |
20,1 |
520,9 |
2,8 |
12,7 |
|
Алматы қаласы |
2 518,7 |
3 050,6 |
235,8 |
2 293,6 |
2 526,7 |
103,2 |
950,0 |
330,6 |
160,3 |
|
Астана қаласы |
920,1 |
18,7 |
19,8 |
844,4 |
17,8 |
18,0 |
425,5 |
8,2 |
9,3 |
|
3-Кесте |
|||||
|
Көрсеткіштер |
01.11.13 |
||||
|
POS – терминалдар саны (дана) |
Импринтерлер саны (дана) |
Банкоматтар саны (дана) |
Сауда кәсіпорындарының саны (бірлік) |
Банк киоскілерінің саны (дана) |
|
|
Барлығы, оның ішінде |
42 273 |
168 |
8 864 |
19 988 |
3 314 |
|
Ақмола облысы |
1 068 |
- |
311 |
530 |
62 |
|
Ақтөбе облысы |
1 691 |
5 |
478 |
702 |
117 |
|
Алматы облысы |
1 240 |
3 |
354 |
534 |
163 |
|
Атырау облысы |
1 965 |
4 |
511 |
809 |
86 |
|
Шығыс Қазақстан облысы |
2 602 |
17 |
709 |
1 143 |
152 |
|
Жамбыл облысы |
851 |
4 |
318 |
421 |
84 |
|
Батыс Қазақстан облысы |
1 426 |
5 |
341 |
613 |
86 |
|
Қарағанды облысы |
3 173 |
11 |
767 |
1 484 |
497 |
|
Қостанай облысы |
2 021 |
6 |
360 |
970 |
253 |
|
Қызылорда облысы |
634 |
3 |
238 |
265 |
57 |
|
Маңғыстау облысы |
1 484 |
5 |
439 |
736 |
101 |
|
Павлодар облысы |
1 988 |
6 |
551 |
961 |
116 |
|
Солтүстік Қазақстан облысы |
1 122 |
2 |
271 |
528 |
59 |
|
Оңтүстік Қазақстан облысы |
2 204 |
6 |
553 |
1 072 |
411 |
|
Алматы қаласы |
13 391 |
80 |
1 762 |
6 485 |
739 |
|
Астана қаласы |
5 413 |
11 |
901 |
2 735 |
331 |
Қазақстандық эмитенттердің шығарған төлем карточкаларының Қазақстан Республикасы аумағында және одан тыс жерлерде қолданылуы (қазақстандық банктер тарататын Visa International, MasterCard Worldwide және American Express International карточкалары бойынша айналымдар есепке алынбады)
|
4-Кесте |
||
|
Көрсеткіштер |
Қазан |
|
|
Қолма-қол ақшасыз төлемдер |
Қолма-қол ақша алуға байланысты операциялар |
|
|
2012 жыл |
||
|
Саны (мың транз.), оның ішінде |
3 882,5 |
12 911,6 |
|
жергілікті жүйе карточкалары |
84,2 |
607,2 |
|
халықаралық жүйе карточкалары, оның ішінде: |
3 798,3 |
12 304,4 |
|
Visa International |
3 004,8 |
10 231,5 |
|
MasterCard Worldwide |
645,4 |
1 702,8 |
|
Көлемі (млн. теңге), оның ішінде |
74 973,4 |
422 196,9 |
|
жергілікті жүйе карточкалары |
1 594,6 |
16 658,7 |
|
халықаралық жүйе карточкалары, оның ішінде: |
73 378,8 |
405 538,3 |
|
Visa International |
56 488,7 |
331 395,6 |
|
MasterCard Worldwide |
10 381,5 |
54 100,2 |
|
2013 жыл |
||
|
Саны (мың транз.), оның ішінде |
4 683,9 |
13 658,5 |
|
жергілікті жүйе карточкалары |
90,8 |
751,7 |
|
халықаралық жүйе карточкалары, оның ішінде: |
4 593,2 |
12 906,8 |
|
Visa International |
3 645,5 |
10 036,2 |
|
MasterCard Worldwide |
628,2 |
2 035,4 |
|
Көлемі (млн. теңге), оның ішінде |
81 923,2 |
480 687,1 |
|
жергілікті жүйе карточкалары |
1 326,9 |
21 449,5 |
|
халықаралық жүйе карточкалары, оның ішінде: |
80 596,3 |
459 237,6 |
|
Visa International |
61 321,8 |
353 712,1 |
|
MasterCard Worldwide |
9 239,0 |
66 966,1 |
|
Өзгерісі (%) |
||
|
Саны |
20,6% |
5,8% |
|
жергілікті жүйе карточкалары |
7,8% |
23,8% |
|
халықаралық жүйе карточкалары, оның ішінде: |
20,9% |
4,9% |
|
Visa International |
21,3% |
-1,9% |
|
MasterCard Worldwide |
-2,7% |
19,5% |
|
Көлемі |
9,3% |
13,9% |
|
жергілікті жүйе карточкалары |
-16,8% |
28,8% |
|
халықаралық жүйе карточкалары, оның ішінде: |
9,8% |
13,2% |
|
Visa International |
8,6% |
6,7% |
|
MasterCard Worldwide |
-11,0% |
23,8% |
Қазақстан Республикасы аумағында қазақстандық және шетелдік эмитенттердің шығарған төлем карточкаларының аймақтар бойынша қолданылуы (қазақстандық банктер тарататын Visa International, MasterCard Worldwide және American Express International карточкалары бойынша айналымдарды есепке ала отырып)
|
5-Кесте |
||||
|
Көрсеткіштер |
Қазан |
|||
|
Қолма-қол ақшасыз төлемдер |
Қолма-қол ақша алуға байланысты операциялар |
|||
|
Саны (мың транз.) |
Сомасы (млн.теңге) |
Саны (мың транз.) |
Сомасы (млн.теңге) |
|
|
Барлығы, оның ішінде |
4 051,1 |
71 325,6 |
13 541,6 |
474 994,6 |
|
Ақмола облысы |
41,3 |
1 224,1 |
446,5 |
13 398,8 |
|
Ақтөбе облысы |
128,8 |
5 237,3 |
723,2 |
23 274,7 |
|
Алматы облысы |
90,7 |
4 430,5 |
587,0 |
20 329,1 |
|
Атырау облысы |
118,8 |
3 196,5 |
670,9 |
24 141,9 |
|
Шығыс Қазақстан облысы |
160,5 |
2 014,6 |
1 105,5 |
34 510,4 |
|
Жамбыл облысы |
74,6 |
1 708,4 |
584,8 |
18 779,7 |
|
Батыс Қазақстан облысы |
92,5 |
1 931,7 |
501,7 |
15 251,6 |
|
Қарағанды облысы |
174,8 |
2 472,8 |
1 263,3 |
40 910,9 |
|
Қостанай облысы |
485,9 |
1 492,8 |
601,1 |
19 162,0 |
|
Қызылорда облысы |
111,0 |
1 892,7 |
481,1 |
17 198,4 |
|
Маңғыстау облысы |
139,8 |
3 452,5 |
599,5 |
28 296,5 |
|
Павлодар облысы |
108,4 |
1 946,3 |
670,9 |
22 013,9 |
|
Солтүстік Қазақстан облысы |
42,5 |
663,6 |
366,7 |
10 421,1 |
|
Оңтүстік Қазақстан облысы |
106,6 |
3 936,7 |
1 048,3 |
35 405,4 |
|
Алматы қаласы |
1 658,4 |
26 782,8 |
2 542,4 |
101 883,1 |
|
Астана қаласы |
516,3 |
8 942,1 |
1 348,7 |
50 017,0 |
