Долбар ¹121 01/12/2013
2013 жылғы 1 желтоқсандағы жағдай бойынша төлем карточкаларын шығаруды іс жүзінде 24 банк және «Қазпочта» АҚ жүзеге асырады. Аталған ұйымдар халықаралық жүйелердің төлем карточкаларын шығарады және таратады (олардың үлесі – 95,2%): VISA International, MasterCard Worldwide, American Express Internationa және, China Union Pay. Бұдан басқа Қазақстан банктері жергілікті жүйелердің төлем карточкаларын шығарады: Altyn Card – «Қазақстан Халық Банкі» АҚ; SmartAlemCard – «БТА Банк» АҚ және Ситибанк Қазақстан жергілікті карточкасы - «Ситибанк Қазақстан» АҚ.
2013 жылғы 1 желтоқсандағы жағдай бойынша банктер 15,1 млн. төлем карточкаларын шығарды, ал бұл карточкаларды ұстаушылар саны – 13,4 млн. адам болды (2012 жылғы осындай күнгі жағдаймен салыстырғанда – тиісінше 25,8% және 22,9% өсу)[1]. Барынша таралған карточкалар дебеттік карточкалар болып табылады, олардың үлесі 75,0%, кредиттік карточкалардың үлесі – 22,4%. Кредиттік лимиті бар дебеттік карточкалардың және алдын ала ақысы төленген карточкалардың үлесәіне тиісінше 1,3% және 1,3% сәйкес келеді.
2013 жылғы қарашасінда қазақстандық эмитенттердің төлем карточкаларын пайдалана отырып жасалған транзакциялардың көлемі 556,2 млрд. теңге болды (2012 жылғы қараша айымен салыстырғанда өсу 13,2%). 2013 жылғы қараша транзакциялар саны 18,1 млн. транзакция болды және 2012 жылғы қараша айымен салыстырғанда 11,1% ұлғайды. Бұл ретте қолма-қол жасалмайтын төлемдер санының және сомасының өсуі 20,9% (транзакциялардың саны 4,6 млн. транзакция болды) және 10,6% (транзакциялардың көлемі 79,6 млрд. теңге болды), ал қолма-қол ақшаны алу бойынша операциялардікі тиісінше 8,1% (транзакциялардың саны 13,5 млн. транзакция болды) және 13,7% (транзакциялардың көлемі 476,6 млрд. теңге болды) болды.
Қолма-қол жасалмайтын төлемдердің негізгі үлесі POS-терминалдар (қолма-қол жасалмайтын төлемдердің жалпы санынан және көлемінен 55,1% және 69,2%) және банкоматтар (тиісінше 29,6% және 20,8%) арқылы жасалды. Қолма-қол ақшаны беру операциялары негізінен банкоматтар арқылы жасалды (қолма-қол ақшаны беру бойынша операциялардың жалпы санынан және көлемінен 97,5% және 88,5%).
Қазақстандағы төлем карточкалары нарығының дамуы туралы толығырақ мәліметтер 1 - 5 Кестелерде келтірілген.
|
1-Кесте |
||
|
Көрсеткіштер |
01.12.12 |
01.12.13 |
|
Айналымдағы карточкалар саны (мың бірлік), оның ішінде |
12 026,0 |
15 126,2 |
|
жергілікті жүйе карточкалары |
544,6 |
721,0 |
|
халықаралық жүйе карточкалары, оның ішінде: |
11 481,4 |
14 405,2 |
|
Visa International, оның ішінде: |
10 027,3 |
12 514,3 |
|
дебеттік |
7 804,9 |
8 903,2 |
|
кредиттік |
1 982,5 |
3 283,8 |
|
кредиттік лимиті бар дебеттік және алдын ала ақысы төленген |
239,8 |
327,3 |
|
MasterCard Worldwide, оның ішінде: |
1 426,9 |
1 850,2 |
|
дебеттік |
1 316,5 |
1 701,7 |
|
кредиттік |
50,1 |
81,5 |
|
кредиттік лимиті бар дебеттік және алдын ала ақысы төленген |
60,3 |
67,0 |
|
Карточка ұстаушыларының саны (мың адам), оның ішінде |
10 932,9 |
13 435,4 |
|
жергілікті жүйе карточкалары |
502,9 |
671,3 |
|
халықаралық жүйе карточкалары, оның ішінде: |
10 430,0 |
12 764,1 |
|
Visa International, оның ішінде: |
9 096,5 |
11 019,9 |
|
дебеттік |
7 130,8 |
8 186,9 |
|
кредиттік |
1 795,2 |
2 649,2 |
|
кредиттік лимиті бар дебеттік және алдын ала ақысы төленген |
170,6 |
183,8 |
|
MasterCard Worldwide, оның ішінде: |
1 308,7 |
1 705,3 |
|
дебеттік |
1 202,7 |
1 560,0 |
|
кредиттік |
46,4 |
78,9 |
|
кредиттік лимиті бар дебеттік және алдын ала ақысы төленген |
59,6 |
66,4 |
|
Қолданылған карточкалардың саны (мың бірлік), оның ішінде |
5 539,9 |
6 205,0 |
|
жергілікті жүйе карточкалары |
334,8 |
458,7 |
|
халықаралық жүйе карточкалары, оның ішінде: |
5 205,1 |
5 746,2 |
|
Visa International, оның ішінде: |
4 472,8 |
4 790,0 |
|
дебеттік |
4 063,8 |
4 242,5 |
|
кредиттік |
250,0 |
327,6 |
|
кредиттік лимиті бар дебеттік және алдын ала ақысы төленген |
158,9 |
219,8 |
|
MasterCard Worldwide, оның ішінде: |
718,6 |
938,3 |
|
дебеттік |
666,3 |
867,2 |
|
кредиттік |
24,6 |
34,5 |
|
кредиттік лимиті бар дебеттік және алдын ала ақысы төленген |
27,7 |
36,7 |
|
POS – терминалдар саны (дана), оның ішінде |
32 216 |
44 095 |
|
сауда кәсіпорындарында |
26 230 |
37 830 |
|
банктерде |
5 986 |
6 265 |
|
Импринтерлер саны (дана), оның ішінде |
206 |
168 |
|
сауда кәсіпорындарында |
82 |
60 |
|
банктерде |
124 |
108 |
|
Банкоматтар саны (дана), оның ішінде. |
8 566 |
8 939 |
|
қолма-қол ақшаны беру функциясымен |
7 540 |
7 824 |
|
қолма-қол ақшаны беру және қабылдау функциясымен |
1 026 |
1 115 |
|
Сауда кәсіпорындарының саны (бірлік) |
13 462 |
21 280 |
|
Банк киоскілерінің саны (бірлік) |
1 631 |
3 531 |
|
2-Кесте |
|||||||||
|
Көрсеткіштер |
01.12.13 |
||||||||
|
Айналымдағы карточкалар саны (мың бірлік) |
Карточка ұстаушыларының саны (мың адам) |
Қолданылған карточкалардың саны (мың бірлік) |
|||||||
|
дебеттік |
кредиттік |
өзге[2] |
дебеттік |
кредиттік |
өзге |
дебеттік |
кредиттік |
өзге |
|
|
Барлығы, оның ішінде |
11 349,7 |
3 382,1 |
394,5 |
10 440,3 |
2 744,8 |
250,3 |
5 575,6 |
372,7 |
256,6 |
|
Ақмола облысы |
345,3 |
3,7 |
7,4 |
327,8 |
3,3 |
7,1 |
200,7 |
1,1 |
4,4 |
|
Ақтөбе облысы |
599,5 |
7,3 |
5,6 |
562,6 |
6,8 |
5,0 |
305,3 |
2,4 |
3,0 |
|
Алматы облысы |
490,0 |
9,1 |
16,5 |
460,8 |
8,4 |
15,8 |
274,5 |
2,1 |
10,3 |
|
Атырау облысы |
528,2 |
11,4 |
12,6 |
485,1 |
10,8 |
12,1 |
246,7 |
3,8 |
6,7 |
|
Шығыс Қазақстан облысы |
929,7 |
16,6 |
12,1 |
837,3 |
15,0 |
10,4 |
479,1 |
4,0 |
7,9 |
|
Жамбыл облысы |
458,1 |
5,3 |
3,6 |
432,5 |
4,9 |
3,3 |
272,6 |
1,3 |
2,3 |
|
Батыс Қазақстан облысы |
401,3 |
8,7 |
5,1 |
365,8 |
8,1 |
4,6 |
200,7 |
2,4 |
2,7 |
|
Қарағанды облысы |
981,6 |
12,6 |
20,8 |
889,0 |
11,5 |
17,4 |
543,5 |
3,8 |
12,2 |
|
Қостанай облысы |
494,5 |
4,5 |
4,6 |
446,8 |
4,3 |
4,0 |
276,4 |
1,5 |
2,4 |
|
Қызылорда облысы |
409,2 |
5,0 |
5,4 |
376,0 |
4,8 |
5,0 |
227,6 |
1,3 |
3,1 |
|
Маңғыстау облысы |
478,7 |
7,7 |
14,8 |
439,2 |
7,4 |
14,4 |
239,6 |
2,8 |
8,2 |
|
Павлодар облысы |
590,6 |
9,7 |
14,8 |
535,4 |
8,8 |
13,7 |
298,6 |
3,2 |
9,3 |
|
Солтүстік Қазақстан облысы |
278,5 |
3,1 |
4,2 |
259,2 |
2,7 |
3,6 |
156,4 |
0,8 |
2,4 |
|
Оңтүстік Қазақстан облысы |
954,9 |
11,6 |
21,3 |
894,2 |
10,7 |
20,7 |
516,9 |
2,7 |
13,2 |
|
Алматы қаласы |
2 528,3 |
3 246,6 |
226,7 |
2 312,9 |
2 619,3 |
96,1 |
938,1 |
331,2 |
158,8 |
|
Астана қаласы |
881,2 |
19,1 |
19,0 |
815,7 |
18,0 |
17,2 |
398,7 |
8,5 |
9,7 |
|
3-Кесте |
|||||
|
Көрсеткіштер |
01.12.13 |
||||
|
POS – терминалдар саны (дана) |
Импринтерлер саны (дана) |
Банкоматтар саны (дана) |
Сауда кәсіпорындарының саны (бірлік) |
Банк киоскілерінің саны (дана) |
|
|
Барлығы, оның ішінде |
44 095 |
168 |
8 939 |
21 280 |
3 531 |
|
Ақмола облысы |
1 085 |
- |
311 |
548 |
66 |
|
Ақтөбе облысы |
1 769 |
5 |
483 |
745 |
115 |
|
Алматы облысы |
1 305 |
3 |
356 |
584 |
166 |
|
Атырау облысы |
2 042 |
4 |
516 |
842 |
89 |
|
Шығыс Қазақстан облысы |
2 698 |
17 |
713 |
1 213 |
154 |
|
Жамбыл облысы |
864 |
4 |
318 |
425 |
87 |
|
Батыс Қазақстан облысы |
1 480 |
5 |
349 |
657 |
87 |
|
Қарағанды облысы |
3 282 |
11 |
767 |
1 577 |
581 |
|
Қостанай облысы |
2 298 |
6 |
370 |
1 147 |
256 |
|
Қызылорда облысы |
658 |
3 |
241 |
280 |
56 |
|
Маңғыстау облысы |
1 548 |
5 |
440 |
780 |
103 |
|
Павлодар облысы |
2 080 |
6 |
554 |
1 009 |
197 |
|
Солтүстік Қазақстан облысы |
1 184 |
2 |
272 |
567 |
62 |
|
Оңтүстік Қазақстан облысы |
2 318 |
6 |
553 |
1 118 |
436 |
|
Алматы қаласы |
13 905 |
80 |
1 787 |
6 892 |
747 |
|
Астана қаласы |
5 579 |
11 |
909 |
2 896 |
329 |
Қазақстандық эмитенттердің шығарған төлем карточкаларының Қазақстан Республикасы аумағында және одан тыс жерлерде қолданылуы (қазақстандық банктер тарататын Visa International, MasterCard Worldwide және American Express International карточкалары бойынша айналымдар есепке алынбады)
|
4-Кесте |
||
|
Көрсеткіштер |
Қараша |
|
|
Қолма-қол ақшасыз төлемдер |
Қолма-қол ақша алуға байланысты операциялар |
|
|
2012 жыл |
||
|
Саны (мың транз.), оның ішінде |
3 833,6 |
12 486,4 |
|
жергілікті жүйе карточкалары |
83,6 |
601,9 |
|
халықаралық жүйе карточкалары, оның ішінде: |
3 750,0 |
11 884,5 |
|
Visa International |
2 925,3 |
9 888,5 |
|
MasterCard Worldwide |
628,8 |
1 631,7 |
|
Көлемі (млн. теңге), оның ішінде |
72 016,7 |
419 217,3 |
|
жергілікті жүйе карточкалары |
1 619,1 |
16 611,9 |
|
халықаралық жүйе карточкалары, оның ішінде: |
70 397,6 |
402 605,4 |
|
Visa International |
54 040,5 |
328 534,0 |
|
MasterCard Worldwide |
9 531,4 |
53 499,5 |
|
2013 жыл |
||
|
Саны (мың транз.), оның ішінде |
4 633,7 |
13 491,9 |
|
жергілікті жүйе карточкалары |
90,0 |
754,5 |
|
халықаралық жүйе карточкалары, оның ішінде: |
4 543,7 |
12 737,5 |
|
Visa International |
3 605,3 |
9 998,0 |
|
MasterCard Worldwide |
615,6 |
1 937,6 |
|
Көлемі (млн. теңге), оның ішінде |
79 620,1 |
476 573,7 |
|
жергілікті жүйе карточкалары |
1 232,2 |
21 453,3 |
|
халықаралық жүйе карточкалары, оның ішінде: |
78 387,9 |
455 120,4 |
|
Visa International |
59 769,1 |
354 737,2 |
|
MasterCard Worldwide |
9 285,1 |
64 650,2 |
|
Өзгерісі (%) |
||
|
Саны |
20,9% |
8,1% |
|
жергілікті жүйе карточкалары |
7,7% |
25,4% |
|
халықаралық жүйе карточкалары, оның ішінде: |
21,2% |
7,2% |
|
Visa International |
23,2% |
1,1% |
|
MasterCard Worldwide |
-2,1% |
18,7% |
|
Көлемі |
10,6% |
13,7% |
|
жергілікті жүйе карточкалары |
-23,9% |
29,1% |
|
халықаралық жүйе карточкалары, оның ішінде: |
11,4% |
13,0% |
|
Visa International |
10,6% |
8,0% |
|
MasterCard Worldwide |
-2,6% |
20,8% |
Қазақстан Республикасы аумағында қазақстандық және шетелдік эмитенттердің шығарған төлем карточкаларының аймақтар бойынша қолданылуы (қазақстандық банктер тарататын Visa International, MasterCard Worldwide және American Express International карточкалары бойынша айналымдарды есепке ала отырып)
|
5-Кесте |
||||
|
Көрсеткіштер |
Қараша |
|||
|
Қолма-қол ақшасыз төлемдер |
Қолма-қол ақша алуға байланысты операциялар |
|||
|
Саны (мың транз.) |
Сомасы (млн.теңге) |
Саны (мың транз.) |
Сомасы (млн.теңге) |
|
|
Барлығы, оның ішінде |
4 051,7 |
70 019,9 |
13 414,1 |
471 766,0 |
|
Ақмола облысы |
40,9 |
1 040,5 |
439,8 |
13 266,1 |
|
Ақтөбе облысы |
138,8 |
5 145,7 |
719,1 |
23 105,1 |
|
Алматы облысы |
86,2 |
3 883,5 |
569,9 |
19 699,5 |
|
Атырау облысы |
122,5 |
3 155,7 |
670,8 |
24 219,0 |
|
Шығыс Қазақстан облысы |
155,5 |
1 929,8 |
1 088,2 |
34 236,6 |
|
Жамбыл облысы |
72,7 |
2 223,1 |
553,9 |
17 965,7 |
|
Батыс Қазақстан облысы |
96,1 |
1 892,8 |
513,4 |
15 690,6 |
|
Қарағанды облысы |
177,9 |
2 158,9 |
1 253,6 |
40 935,5 |
|
Қостанай облысы |
473,7 |
1 673,9 |
610,1 |
19 958,8 |
|
Қызылорда облысы |
109,4 |
1 444,4 |
458,0 |
16 186,3 |
|
Маңғыстау облысы |
137,2 |
3 073,5 |
585,5 |
26 916,1 |
|
Павлодар облысы |
106,3 |
2 799,7 |
648,6 |
21 273,8 |
|
Солтүстік Қазақстан облысы |
43,5 |
659,5 |
365,3 |
10 254,3 |
|
Оңтүстік Қазақстан облысы |
108,2 |
3 355,0 |
1 028,7 |
34 250,5 |
|
Алматы қаласы |
1 675,3 |
26 887,8 |
2 547,3 |
103 396,2 |
|
Астана қаласы |
507,5 |
8 696,1 |
1 362,0 |
50 412,0 |
