Долбар ¹122 01/01/2014
2014 жылғы 1 қаңтардағы жағдай бойынша төлем карточкаларын шығаруды іс жүзінде 24 банк және «Қазпочта» АҚ жүзеге асырады. Аталған ұйымдар халықаралық жүйелердің төлем карточкаларын шығарады және таратады (олардың үлесі – 95,6%): VISA International, MasterCard Worldwide, American Express Internationa және, China Union Pay. Бұдан басқа Қазақстан банктері жергілікті жүйелердің төлем карточкаларын шығарады: Altyn Card – «Қазақстан Халық Банкі» АҚ; SmartAlemCard – «БТА Банк» АҚ және Ситибанк Қазақстан жергілікті карточкасы - «Ситибанк Қазақстан» АҚ.
2014 жылғы 1 қаңтардағы жағдай бойынша банктер 16,5 млн. төлем карточкаларын шығарды, ал бұл карточкаларды ұстаушылар саны – 14,4 млн. адам болды (2013 жылғы осындай күнгі жағдаймен салыстырғанда – тиісінше 36,3% және 29,8% өсу)[1]. Барынша таралған карточкалар дебеттік карточкалар болып табылады, олардың үлесі 69,2%, кредиттік карточкалардың үлесі – 21,0%. Кредиттік лимиті бар дебеттік карточкалардың және алдын ала ақысы төленген карточкалардың үлесәіне тиісінше 1,2% және 8,5% сәйкес келеді.
2013 жылғы желтоқсанда қазақстандық эмитенттердің төлем карточкаларын пайдалана отырып жасалған транзакциялардың көлемі 700,5 млрд. теңге болды (2012 жылғы желтоқсан айымен салыстырғанда өсу 18,8%). 2013 жылғы желтоқсан транзакциялар саны 22,0 млн. транзакция болды және 2012 жылғы желтоқсан айымен салыстырғанда 17,1% ұлғайды. Бұл ретте қолма-қол жасалмайтын төлемдер санының және сомасының өсуі 28,4% (транзакциялардың саны 5,5 млн. транзакция болды) және 17,1% (транзакциялардың көлемі 91,6 млрд. теңге болды), ал қолма-қол ақшаны алу бойынша операциялардікі тиісінше 13,8% (транзакциялардың саны 16,5 млн. транзакция болды) және 19,0% (транзакциялардың көлемі 609,0 млрд. теңге болды) болды.
Қолма-қол жасалмайтын төлемдердің негізгі үлесі POS-терминалдар (қолма-қол жасалмайтын төлемдердің жалпы санынан және көлемінен 55,9% және 68,3%) және банкоматтар (тиісінше 29,4% және 22,9%) арқылы жасалды. Қолма-қол ақшаны беру операциялары негізінен банкоматтар арқылы жасалды (қолма-қол ақшаны беру бойынша операциялардың жалпы санынан және көлемінен 97,4% және 88,4%).
Қазақстандағы төлем карточкалары нарығының дамуы туралы толығырақ мәліметтер 1 - 5 Кестелерде келтірілген.
|
1-Кесте |
||
|
Көрсеткіштер |
01.01.13 |
01.01.14 |
|
Айналымдағы карточкалар саны (мың бірлік), оның ішінде |
12 139,8 |
16 544,1 |
|
жергілікті жүйе карточкалары |
558,0 |
732,8 |
|
халықаралық жүйе карточкалары, оның ішінде: |
11 581,8 |
15 811,4 |
|
Visa International, оның ішінде: |
10 105,0 |
13 935,6 |
|
дебеттік |
7 796,8 |
9 016,5 |
|
кредиттік |
2 075,1 |
3 375,0 |
|
кредиттік лимиті бар дебеттік және алдын ала ақысы төленген |
233,1 |
1 544,1 |
|
MasterCard Worldwide, оның ішінде: |
1 449,7 |
1 834,9 |
|
дебеттік |
1 341,3 |
1 682,4 |
|
кредиттік |
49,5 |
85,0 |
|
кредиттік лимиті бар дебеттік және алдын ала ақысы төленген |
58,9 |
67,6 |
|
Карточка ұстаушыларының саны (мың адам), оның ішінде |
11 081,2 |
14 378,0 |
|
жергілікті жүйе карточкалары |
516,2 |
680,6 |
|
халықаралық жүйе карточкалары, оның ішінде: |
10 565,1 |
13 697,5 |
|
Visa International, оның ішінде: |
9 197,7 |
11 962,6 |
|
дебеттік |
7 146,4 |
8 291,6 |
|
кредиттік |
1 890,3 |
2 756,2 |
|
кредиттік лимиті бар дебеттік және алдын ала ақысы төленген |
161,0 |
914,8 |
|
MasterCard Worldwide, оның ішінде: |
1 341,8 |
1 695,9 |
|
дебеттік |
1 237,0 |
1 546,6 |
|
кредиттік |
46,5 |
82,4 |
|
кредиттік лимиті бар дебеттік және алдын ала ақысы төленген |
58,3 |
66,9 |
|
Қолданылған карточкалардың саны (мың бірлік), оның ішінде |
6 346,3 |
6 891,9 |
|
жергілікті жүйе карточкалары |
430,7 |
477,1 |
|
халықаралық жүйе карточкалары, оның ішінде: |
5 915,6 |
6 414,8 |
|
Visa International, оның ішінде: |
5 091,2 |
5 453,2 |
|
дебеттік |
4 654,2 |
4 381,2 |
|
кредиттік |
261,5 |
351,3 |
|
кредиттік лимиті бар дебеттік және алдын ала ақысы төленген |
175,5 |
720,7 |
|
MasterCard Worldwide, оның ішінде: |
807,8 |
943,1 |
|
дебеттік |
755,8 |
872,0 |
|
кредиттік |
25,0 |
33,9 |
|
кредиттік лимиті бар дебеттік және алдын ала ақысы төленген |
27,0 |
37,2 |
|
POS – терминалдар саны (дана), оның ішінде |
33 318 |
46 432 |
|
сауда кәсіпорындарында |
27 325 |
40 117 |
|
банктерде |
5 993 |
6 315 |
|
Импринтерлер саны (дана), оның ішінде |
202 |
168 |
|
сауда кәсіпорындарында |
82 |
60 |
|
банктерде |
120 |
108 |
|
Банкоматтар саны (дана), оның ішінде. |
8 652 |
8 965 |
|
қолма-қол ақшаны беру функциясымен |
7 612 |
7 816 |
|
қолма-қол ақшаны беру және қабылдау функциясымен |
1 040 |
1 149 |
|
Сауда кәсіпорындарының саны (бірлік) |
14 173 |
22 904 |
|
Банк киоскілерінің саны (бірлік) |
1 678 |
3 982 |
|
2-Кесте |
|||||||||
|
Көрсеткіштер |
01.01.14 |
||||||||
|
Айналымдағы карточкалар саны (мың бірлік) |
Карточка ұстаушыларының саны (мың адам) |
Қолданылған карточкалардың саны (мың бірлік) |
|||||||
|
дебеттік |
кредиттік |
өзге[2] |
дебеттік |
кредиттік |
өзге |
дебеттік |
кредиттік |
өзге |
|
|
Барлығы, оның ішінде |
11 455,2 |
3 477,1 |
1 611,8 |
10 540,6 |
2 855,5 |
981,9 |
5 737,7 |
396,2 |
758,0 |
|
Ақмола облысы |
346,6 |
3,9 |
7,5 |
329,3 |
3,6 |
7,1 |
206,1 |
1,2 |
4,6 |
|
Ақтөбе облысы |
601,9 |
7,5 |
5,8 |
565,2 |
7,1 |
5,1 |
314,8 |
2,4 |
3,3 |
|
Алматы облысы |
495,4 |
8,1 |
17,3 |
465,9 |
7,5 |
16,6 |
283,7 |
2,2 |
10,8 |
|
Атырау облысы |
530,0 |
11,7 |
12,7 |
486,6 |
11,0 |
12,2 |
251,4 |
3,8 |
6,7 |
|
Шығыс Қазақстан облысы |
937,2 |
17,5 |
12,3 |
844,1 |
15,8 |
10,4 |
489,0 |
4,3 |
8,1 |
|
Жамбыл облысы |
460,1 |
5,4 |
3,7 |
434,9 |
5,1 |
3,4 |
281,4 |
1,3 |
2,4 |
|
Батыс Қазақстан облысы |
402,2 |
8,0 |
5,2 |
366,6 |
7,6 |
4,6 |
203,9 |
2,5 |
2,8 |
|
Қарағанды облысы |
987,2 |
12,9 |
21,6 |
894,9 |
11,9 |
17,7 |
555,3 |
4,0 |
13,2 |
|
Қостанай облысы |
498,5 |
4,9 |
4,6 |
451,2 |
4,6 |
4,0 |
281,2 |
1,6 |
2,4 |
|
Қызылорда облысы |
410,1 |
5,3 |
5,2 |
377,5 |
5,0 |
4,9 |
234,6 |
1,3 |
3,0 |
|
Маңғыстау облысы |
480,2 |
8,1 |
14,9 |
441,8 |
7,8 |
14,5 |
246,7 |
2,7 |
8,4 |
|
Павлодар облысы |
592,7 |
10,1 |
15,2 |
537,7 |
9,2 |
13,9 |
306,5 |
3,4 |
9,5 |
|
Солтүстік Қазақстан облысы |
279,7 |
3,2 |
4,2 |
260,4 |
3,0 |
3,6 |
161,2 |
0,9 |
2,4 |
|
Оңтүстік Қазақстан облысы |
963,5 |
10,9 |
21,7 |
902,5 |
10,4 |
21,0 |
532,1 |
2,7 |
14,0 |
|
Алматы қаласы |
2 579,7 |
3 340,2 |
1 440,1 |
2 358,3 |
2 727,8 |
825,3 |
979,4 |
353,4 |
656,2 |
|
Астана қаласы |
890,2 |
19,3 |
19,7 |
823,8 |
18,3 |
17,6 |
410,3 |
8,6 |
10,1 |
|
3-Кесте |
|||||
|
Көрсеткіштер |
01.01.14 |
||||
|
POS – терминалдар саны (дана) |
Импринтерлер саны (дана) |
Банкоматтар саны (дана) |
Сауда кәсіпорындарының саны (бірлік) |
Банк киоскілерінің саны (дана) |
|
|
Барлығы, оның ішінде |
46 432 |
168 |
8 965 |
22 904 |
3 982 |
|
Ақмола облысы |
1 119 |
- |
312 |
572 |
119 |
|
Ақтөбе облысы |
1 863 |
5 |
478 |
811 |
122 |
|
Алматы облысы |
1 361 |
3 |
355 |
654 |
184 |
|
Атырау облысы |
2 115 |
4 |
521 |
871 |
94 |
|
Шығыс Қазақстан облысы |
2 842 |
17 |
711 |
1 308 |
231 |
|
Жамбыл облысы |
881 |
4 |
319 |
433 |
89 |
|
Батыс Қазақстан облысы |
1 604 |
5 |
347 |
727 |
139 |
|
Қарағанды облысы |
3 551 |
11 |
777 |
1 795 |
601 |
|
Қостанай облысы |
2 555 |
6 |
369 |
1 331 |
284 |
|
Қызылорда облысы |
668 |
3 |
245 |
288 |
57 |
|
Маңғыстау облысы |
1 635 |
5 |
443 |
829 |
105 |
|
Павлодар облысы |
2 216 |
6 |
555 |
1 091 |
270 |
|
Солтүстік Қазақстан облысы |
1 204 |
2 |
275 |
582 |
62 |
|
Оңтүстік Қазақстан облысы |
2 367 |
6 |
560 |
1 156 |
487 |
|
Алматы қаласы |
14 577 |
80 |
1 788 |
7 350 |
793 |
|
Астана қаласы |
5 874 |
11 |
910 |
3 106 |
345 |
Қазақстандық эмитенттердің шығарған төлем карточкаларының Қазақстан Республикасы аумағында және одан тыс жерлерде қолданылуы (қазақстандық банктер тарататын Visa International, MasterCard Worldwide және American Express International карточкалары бойынша айналымдар есепке алынбады)
|
4-Кесте |
||
|
Көрсеткіштер |
Желтоқсан |
|
|
Қолма-қол ақшасыз төлемдер |
Қолма-қол ақша алуға байланысты операциялар |
|
|
2012 жыл |
||
|
Саны (мың транз.), оның ішінде |
4 279,0 |
14 524,2 |
|
жергілікті жүйе карточкалары |
83,6 |
601,9 |
|
халықаралық жүйе карточкалары, оның ішінде: |
3 750,0 |
11 884,5 |
|
Visa International |
3 217,0 |
11 460,2 |
|
MasterCard Worldwide |
740,3 |
1 987,9 |
|
Көлемі (млн. теңге), оның ішінде |
78 173,3 |
511 578,5 |
|
жергілікті жүйе карточкалары |
1 619,1 |
16 611,9 |
|
халықаралық жүйе карточкалары, оның ішінде: |
70 397,6 |
402 605,4 |
|
Visa International |
58 168,2 |
401 580,3 |
|
MasterCard Worldwide |
11 353,1 |
68 525,4 |
|
2013 жыл |
||
|
Саны (мың транз.), оның ішінде |
5 493,6 |
16 523,6 |
|
жергілікті жүйе карточкалары |
104,9 |
871,9 |
|
халықаралық жүйе карточкалары, оның ішінде: |
5 388,7 |
15 651,6 |
|
Visa International |
4 274,1 |
12 365,8 |
|
MasterCard Worldwide |
717,5 |
2 335,8 |
|
Көлемі (млн. теңге), оның ішінде |
91 572,6 |
608 972,4 |
|
жергілікті жүйе карточкалары |
2 025,8 |
27 390,7 |
|
халықаралық жүйе карточкалары, оның ішінде: |
89 546,9 |
581 581,6 |
|
Visa International |
70 277,6 |
457 059,3 |
|
MasterCard Worldwide |
9 906,1 |
81 587,3 |
|
Өзгерісі (%) |
||
|
Саны |
28,4% |
13,8% |
|
жергілікті жүйе карточкалары |
25,5% |
44,9% |
|
халықаралық жүйе карточкалары, оның ішінде: |
43,7% |
31,7% |
|
Visa International |
32,9% |
7,9% |
|
MasterCard Worldwide |
-3,1% |
17,5% |
|
Көлемі |
17,1% |
19,0% |
|
жергілікті жүйе карточкалары |
25,1% |
64,9% |
|
халықаралық жүйе карточкалары, оның ішінде: |
27,2% |
44,5% |
|
Visa International |
20,8% |
13,8% |
|
MasterCard Worldwide |
-12,7% |
19,1% |
Қазақстан Республикасы аумағында қазақстандық және шетелдік эмитенттердің шығарған төлем карточкаларының аймақтар бойынша қолданылуы (қазақстандық банктер тарататын Visa International, MasterCard Worldwide және American Express International карточкалары бойынша айналымдарды есепке ала отырып)
|
5-Кесте |
||||
|
Көрсеткіштер |
Желтоқсан |
|||
|
Қолма-қол ақшасыз төлемдер |
Қолма-қол ақша алуға байланысты операциялар |
|||
|
Саны (мың транз.) |
Сомасы (млн.теңге) |
Саны (мың транз.) |
Сомасы (млн.теңге) |
|
|
Барлығы, оның ішінде |
4 823,2 |
80 271,3 |
16 424,8 |
603 882,4 |
|
Ақмола облысы |
47,3 |
1 237,0 |
561,1 |
17 481,6 |
|
Ақтөбе облысы |
157,4 |
4 309,0 |
913,2 |
33 425,8 |
|
Алматы облысы |
101,8 |
3 265,8 |
713,0 |
24 569,7 |
|
Атырау облысы |
142,8 |
3 625,4 |
814,5 |
30 201,9 |
|
Шығыс Қазақстан облысы |
182,7 |
2 514,3 |
1 324,6 |
43 059,3 |
|
Жамбыл облысы |
85,9 |
2 082,1 |
704,0 |
22 667,6 |
|
Батыс Қазақстан облысы |
111,9 |
1 975,2 |
617,5 |
19 701,7 |
|
Қарағанды облысы |
202,1 |
2 730,1 |
1 498,7 |
49 081,4 |
|
Қостанай облысы |
477,5 |
2 022,5 |
715,0 |
23 452,5 |
|
Қызылорда облысы |
128,7 |
2 034,2 |
575,8 |
21 322,3 |
|
Маңғыстау облысы |
170,3 |
3 838,3 |
748,1 |
36 421,9 |
|
Павлодар облысы |
127,7 |
3 134,3 |
811,8 |
27 778,0 |
|
Солтүстік Қазақстан облысы |
53,4 |
745,5 |
452,0 |
13 005,8 |
|
Оңтүстік Қазақстан облысы |
127,7 |
4 723,3 |
1 222,9 |
41 672,0 |
|
Алматы қаласы |
2 039,8 |
30 558,6 |
3 069,9 |
130 626,4 |
|
Астана қаласы |
666,0 |
11 475,8 |
1 682,9 |
69 414,8 |
