Долбар ¹125 01/04/2014
2014 жылғы 1 сәуірдегі жағдай бойынша төлем карточкаларын шығаруды іс жүзінде 24 банк және «Қазпочта» АҚ жүзеге асырады. Аталған ұйымдар халықаралық жүйелердің төлем карточкаларын шығарады және таратады (олардың үлесі – 95,3%): VISA International, MasterCard Worldwide, American Express Internationa және China Union Pay. Бұдан басқа Қазақстан банктері жергілікті жүйелердің төлем карточкаларын шығарады: Altyn Card – «Қазақстан Халық Банкі» АҚ; SmartAlemCard – «БТА Банк» АҚ және Ситибанк Қазақстан жергілікті карточкасы - «Ситибанк Қазақстан» АҚ.
2014 жылғы 1 сәуірдегі жағдай бойынша банктер 16,4 млн. төлем карточкаларын шығарды, ал бұл карточкаларды ұстаушылар саны – 14,4 млн. адам болды (2013 жылғы осындай күнгі жағдаймен салыстырғанда – тиісінше 26,3% және 23,4% өсу)[1]. Ең қолайлы таралған карточкалар дебеттік карточкалар болып табылады, олардың үлесі 72,5%, кредиттік карточкалардың үлесі – 21,9%. Кредиттік лимиті бар дебеттік карточкалардың және алдын ала ақысы төленген карточкалардың үлесіне тиісінше 1,3% және 4,3% сәйкес келеді.
2014 жылғы наурызда қазақстандық эмитенттердің төлем карточкаларын пайдалана отырып жасалған транзакциялардың көлемі 585,4 млрд. теңге болды (2013 жылғы наурыз айымен салыстырғанда өсу 12,7%). 2014 жылғы наурыз транзакциялар саны 19,8 млн. транзакция болды және 2013 жылғы наурыз айымен салыстырғанда 9,1% ұлғайды. Бұл ретте қолма-қол жасалмайтын төлемдер санының және сомасының өсуі 17,9% (транзакциялардың саны 5,2 млн. транзакция болды) және 7,6% (транзакциялардың көлемі 77,6 млрд. теңге болды), ал қолма-қол ақшаны алу бойынша операциялардікі тиісінше 6,2% (транзакциялардың саны 14,6 млн. транзакция болды) және 13,5% (транзакциялардың көлемі 507,8 млрд. теңге) болды.
Қолма-қол жасалмайтын төлемдердің негізгі үлесі POS-терминалдар (қолма-қол жасалмайтын төлемдердің жалпы санынан және көлемінен 56,4% және 68,8%) және банкоматтар (тиісінше 28,3% және 21,8%) арқылы жасалды. Қолма-қол ақшаны беру операциялары негізінен банкоматтар арқылы жасалды (қолма-қол ақшаны беру бойынша операциялардың жалпы санынан және көлемінен 97,3% және 87,7%).
Қазақстандағы төлем карточкалары нарығының дамуы туралы толығырақ мәліметтер 1 - 5 Кестелерде келтірілген.
|
1-Кесте |
||
|
Көрсеткіштер |
01.04.13 |
01.04.14 |
|
Айналымдағы карточкалар саны (мың бірлік), оның ішінде: |
12 984,3 |
16 404,2 |
|
жергілікті жүйе карточкалары |
611,4 |
771,3 |
|
халықаралық жүйе карточкалары, оның ішінде: |
12 372,9 |
15 632,9 |
|
Visa International, оның ішінде: |
10 725,7 |
13 808,4 |
|
дебеттік |
8 115,4 |
9 468,8 |
|
кредиттік |
2 337,8 |
3 483,6 |
|
кредиттік лимиті бар дебеттік және алдын ала ақысы төленген |
272,6 |
856,0 |
|
MasterCard Worldwide, оның ішінде: |
1 615,3 |
1 784,7 |
|
дебеттік |
1 500,9 |
1 628,7 |
|
кредиттік |
57,9 |
90,1 |
|
кредиттік лимиті бар дебеттік және алдын ала ақысы төленген |
56,5 |
65,9 |
|
Карточка ұстаушыларының саны (мың адам), оның ішінде: |
11 651,5 |
14 374,4 |
|
жергілікті жүйе карточкалары |
560,3 |
707,5 |
|
халықаралық жүйе карточкалары, оның ішінде: |
11 091,3 |
13 666,9 |
|
Visa International, оның ішінде: |
9 595,2 |
11 982,1 |
|
дебеттік |
7 325,2 |
8 614,0 |
|
кредиттік |
2 095,9 |
2 839,1 |
|
кредиттік лимиті бар дебеттік және алдын ала ақысы төленген |
174,0 |
528,9 |
|
MasterCard Worldwide, оның ішінде: |
1 466,5 |
1 647,0 |
|
дебеттік |
1 355,6 |
1 494,2 |
|
кредиттік |
55,0 |
87,6 |
|
кредиттік лимиті бар дебеттік және алдын ала ақысы төленген |
55,8 |
65,2 |
|
Қолданылған карточкалардың саны (мың бірлік), оның ішінде: |
5 711,9 |
6 607,7 |
|
жергілікті жүйе карточкалары |
388,2 |
496,3 |
|
халықаралық жүйе карточкалары, оның ішінде: |
5 323,7 |
6 111,3 |
|
Visa International, оның ішінде: |
4 530,2 |
5 228,5 |
|
дебеттік |
4 046,1 |
4 423,0 |
|
кредиттік |
302,6 |
310,1 |
|
кредиттік лимиті бар дебеттік және алдын ала ақысы төленген |
181,5 |
495,5 |
|
MasterCard Worldwide, оның ішінде: |
778,6 |
864,2 |
|
дебеттік |
723,8 |
792,2 |
|
кредиттік |
29,2 |
33,7 |
|
кредиттік лимиті бар дебеттік және алдын ала ақысы төленген |
25,6 |
38,3 |
|
POS – терминалдар саны (дана), оның ішінде: |
35 156 |
50 714 |
|
сауда кәсіпорындарында |
29 144 |
44 314 |
|
банктерде |
6 012 |
6 400 |
|
Импринтерлер саны (дана), оның ішінде: |
202 |
168 |
|
сауда кәсіпорындарында |
82 |
60 |
|
банктерде |
120 |
108 |
|
Банкоматтар саны (дана), оның ішінде: |
8 665 |
8 890 |
|
қолма-қол ақшаны беру функциясымен |
7 614 |
7 769 |
|
қолма-қол ақшаны беру және қабылдау функциясымен |
1 051 |
1 121 |
|
Сауда кәсіпорындарының саны (бірлік) |
15 186 |
26 283 |
|
Банк киоскілерінің саны (бірлік) |
1 714 |
5 051 |
|
2-Кесте |
|||||||||
|
Көрсеткіштер |
01.04.14 |
||||||||
|
Айналымдағы карточкалар саны (мың бірлік) |
Карточка ұстаушыларының саны (мың адам) |
Қолданылған карточкалардың саны (мың бірлік) |
|||||||
|
дебеттік |
кредиттік |
өзге[2] |
дебеттік |
кредиттік |
өзге |
дебеттік |
кредиттік |
өзге |
|
|
Барлығы, оның ішінде |
11890,2 |
3 592,0 |
922,0 |
10835,3 |
2 944,9 |
594,2 |
5718,3 |
355,5 |
533,8 |
|
Ақмола облысы |
356,1 |
3,5 |
7,8 |
336,5 |
3,4 |
7,3 |
204,6 |
1,3 |
4,8 |
|
Ақтөбе облысы |
619,4 |
6,4 |
6,5 |
575,3 |
6,3 |
5,4 |
311,5 |
2,4 |
3,7 |
|
Алматы облысы |
517,5 |
7,9 |
19,4 |
482,6 |
7,7 |
18,3 |
286,5 |
2,0 |
11,5 |
|
Атырау облысы |
546,3 |
10,1 |
13,3 |
493,8 |
9,9 |
12,5 |
250,5 |
3,7 |
7,2 |
|
Шығыс Қазақстан облысы |
977,8 |
14,0 |
13,9 |
870,1 |
13,6 |
11,3 |
488,8 |
4,3 |
8,9 |
|
Жамбыл облысы |
475,9 |
4,5 |
4,5 |
444,9 |
4,4 |
3,6 |
283,4 |
1,2 |
2,9 |
|
Батыс Қазақстан облысы |
414,9 |
7,4 |
5,5 |
374,0 |
7,3 |
4,7 |
204,0 |
2,4 |
3,1 |
|
Қарағанды облысы |
1 015,1 |
10,7 |
23,2 |
917,3 |
10,5 |
18,5 |
554,5 |
4,2 |
14,0 |
|
Қостанай облысы |
511,1 |
4,3 |
4,9 |
459,2 |
4,2 |
4,2 |
280,9 |
1,6 |
2,6 |
|
Қызылорда облысы |
424,4 |
5,1 |
5,3 |
386,3 |
5,0 |
4,9 |
231,5 |
1,2 |
3,1 |
|
Маңғыстау облысы |
494,1 |
8,0 |
15,3 |
450,2 |
7,9 |
14,7 |
242,3 |
2,6 |
8,7 |
|
Павлодар облысы |
610,7 |
9,4 |
16,1 |
549,3 |
9,1 |
14,3 |
306,2 |
3,4 |
10,4 |
|
Солтүстік Қазақстан облысы |
287,1 |
2,9 |
4,5 |
265,7 |
2,8 |
3,6 |
161,1 |
0,9 |
2,7 |
|
Оңтүстік Қазақстан облысы |
1 007,1 |
10,4 |
24,0 |
936,6 |
10,2 |
22,7 |
539,8 |
2,5 |
16,0 |
|
Алматы қаласы |
2 717,7 |
3 469,9 |
736,1 |
2 450,0 |
2 825,6 |
429,6 |
964,3 |
313,4 |
422,7 |
|
Астана қаласы |
914,9 |
17,5 |
21,6 |
843,5 |
17,0 |
18,8 |
408,4 |
8,5 |
11,6 |
|
3-Кесте |
|||||
|
Көрсеткіштер |
01.04.14 |
||||
|
POS – терминалдар саны (дана) |
Импринтерлер саны (дана) |
Банкоматтар саны (дана) |
Сауда кәсіпорын-дарының саны (бірлік) |
Банк киоскілерінің саны (дана) |
|
|
Барлығы, оның ішінде |
50 714 |
168 |
8 890 |
26 283 |
5 051 |
|
Ақмола облысы |
1 166 |
- |
304 |
604 |
178 |
|
Ақтөбе облысы |
1 987 |
5 |
472 |
924 |
228 |
|
Алматы облысы |
1 423 |
3 |
342 |
685 |
224 |
|
Атырау облысы |
2 181 |
4 |
521 |
900 |
170 |
|
Шығыс Қазақстан облысы |
3 007 |
17 |
704 |
1 439 |
372 |
|
Жамбыл облысы |
982 |
4 |
314 |
509 |
138 |
|
Батыс Қазақстан облысы |
1 714 |
5 |
338 |
804 |
230 |
|
Қарағанды облысы |
3 998 |
11 |
773 |
2 200 |
616 |
|
Қостанай облысы |
3 002 |
6 |
368 |
1 689 |
291 |
|
Қызылорда облысы |
685 |
3 |
239 |
291 |
71 |
|
Маңғыстау облысы |
1 746 |
5 |
457 |
893 |
108 |
|
Павлодар облысы |
2 545 |
6 |
539 |
1 347 |
314 |
|
Солтүстік Қазақстан облысы |
1 326 |
2 |
268 |
646 |
117 |
|
Оңтүстік Қазақстан облысы |
2 406 |
6 |
552 |
1 224 |
562 |
|
Алматы қаласы |
16 194 |
80 |
1 782 |
8 694 |
979 |
|
Астана қаласы |
6 352 |
11 |
917 |
3 434 |
453 |
Қазақстандық эмитенттердің шығарған төлем карточкаларының Қазақстан Республикасы аумағында және одан тыс жерлерде қолданылуы (қазақстандық банктер тарататын Visa International, MasterCard Worldwide және American Express International карточкалары бойынша айналымдар есепке алынбады)
|
4-Кесте |
||
|
Көрсеткіштер |
Наурыз |
|
|
Қолма-қол ақшасыз төлемдер |
Қолма-қол ақшасыз төлемдер |
|
|
2013 жыл |
||
|
Саны (мың транз.), оның ішінде |
4 418,7 |
13 698,9 |
|
жергілікті жүйе карточкалары |
94,9 |
707,1 |
|
халықаралық жүйе карточкалары, оның ішінде: |
4 323,8 |
12 991,7 |
|
Visa International |
3 225,8 |
10 316,6 |
|
MasterCard Worldwide |
770,4 |
1 920,8 |
|
Көлемі (млн. теңге), оның ішінде |
72 153,8 |
447 277,6 |
|
жергілікті жүйе карточкалары |
1 033,5 |
19 579,0 |
|
халықаралық жүйе карточкалары, оның ішінде: |
71 120,2 |
427 698,6 |
|
Visa International |
50 682,0 |
335 973,9 |
|
MasterCard Worldwide |
10 932,6 |
59 872,9 |
|
2014 жыл |
||
|
Саны (мың транз.), оның ішінде |
5 210,3 |
14 550,0 |
|
жергілікті жүйе карточкалары |
100,1 |
858,3 |
|
халықаралық жүйе карточкалары, оның ішінде: |
5 110,3 |
13 691,7 |
|
Visa International |
4 072,0 |
10 867,7 |
|
MasterCard Worldwide |
667,8 |
1 909,0 |
|
Көлемі (млн. теңге), оның ішінде |
77 613,0 |
507 800,9 |
|
жергілікті жүйе карточкалары |
1 166,2 |
24 697,5 |
|
халықаралық жүйе карточкалары, оның ішінде: |
76 446,8 |
483 103,4 |
|
Visa International |
58 756,3 |
381 623,5 |
|
MasterCard Worldwide |
9 245,0 |
62 257,4 |
|
Өзгерісі (%) |
||
|
Саны |
17,9% |
6,2% |
|
жергілікті жүйе карточкалары |
5,5% |
21,4% |
|
халықаралық жүйе карточкалары, оның ішінде: |
18,2% |
5,4% |
|
Visa International |
26,2% |
5,3% |
|
MasterCard Worldwide |
-13,3% |
-0,6% |
|
Көлемі |
7,6% |
13,5% |
|
жергілікті жүйе карточкалары |
12,8% |
26,1% |
|
халықаралық жүйе карточкалары, оның ішінде: |
7,5% |
13,0% |
|
Visa International |
15,9% |
13,6% |
|
MasterCard Worldwide |
-15,4% |
4,0% |
Қазақстан Республикасы аумағында қазақстандық және шетелдік эмитенттердің шығарған төлем карточкаларының аймақтар бойынша қолданылуы (қазақстандық банктер тарататын Visa International, MasterCard Worldwide және American Express International карточкалары бойынша айналымдарды есепке ала отырып)
|
5-Кесте |
|||||
|
Көрсеткіштер |
Наурыз |
||||
|
Қолма-қол ақшасыз төлемдер |
Қолма-қол ақша алуға байланысты операциялар |
||||
|
Саны (мың транз.) |
Сомасы (млн.теңге) |
Саны (мың транз.) |
Сомасы (млн.теңге) |
||
|
Барлығы, оның ішінде |
4 567,2 |
64 993,9 |
14 466,0 |
502 197,2 |
|
|
Ақмола облысы |
44,8 |
1 101,0 |
478,5 |
13 975,0 |
|
|
Ақтөбе облысы |
146,2 |
2 580,1 |
770,2 |
24 450,0 |
|
|
Алматы облысы |
93,3 |
2 812,0 |
644,0 |
21 038,8 |
|
|
Атырау облысы |
139,1 |
3 317,5 |
713,5 |
25 258,9 |
|
|
Шығыс Қазақстан облысы |
167,2 |
2 095,5 |
1 171,4 |
35 872,9 |
|
|
Жамбыл облысы |
80,4 |
1 851,3 |
623,8 |
19 598,7 |
|
|
Батыс Қазақстан облысы |
102,2 |
2 323,7 |
532,5 |
16 028,4 |
|
|
Қарағанды облысы |
188,1 |
2 503,7 |
1 312,3 |
41 586,1 |
|
|
Қостанай облысы |
445,6 |
1 236,3 |
618,2 |
19 351,6 |
|
|
Қызылорда облысы |
118,4 |
1 431,4 |
480,9 |
16 906,2 |
|
|
Маңғыстау облысы |
148,5 |
3 195,4 |
659,8 |
30 575,8 |
|
|
Павлодар облысы |
116,8 |
1 089,1 |
714,0 |
22 940,9 |
|
|
Солтүстік Қазақстан облысы |
49,6 |
607,0 |
400,2 |
11 022,4 |
|
|
Оңтүстік Қазақстан облысы |
125,9 |
3 025,1 |
1 118,5 |
36 656,4 |
|
|
Алматы қаласы |
1 998,1 |
26 267,9 |
2 739,7 |
112 711,1 |
|
|
Астана қаласы |
603,0 |
9 556,9 |
1 488,3 |
54 224,0 |
|
