Долбар ¹127 01/06/2014
2014 жылғы 1 маусымдағы жағдай бойынша төлем карточкаларын шығаруды іс жүзінде 25 банк және «Қазпочта» АҚ жүзеге асырады. Аталған ұйымдар халықаралық жүйелердің төлем карточкаларын шығарады және таратады (олардың үлесі – 95,1%): VISA International, MasterCard Worldwide, American Express Internationa және UnionPay International. Бұдан басқа Қазақстан банктері жергілікті жүйелердің төлем карточкаларын шығарады: Altyn Card – «Қазақстан Халық Банкі» АҚ; SmartAlemCard – «БТА Банк» АҚ және Ситибанк Қазақстан жергілікті карточкасы - «Ситибанк Қазақстан» АҚ.
2014 жылғы 1 маусымдағы жағдай бойынша банктер 16,3 млн. төлем карточкаларын шығарды, ал бұл карточкаларды ұстаушылар саны – 14,3 млн. адам болды (2013 жылғы осындай күнгі жағдаймен салыстырғанда – тиісінше 23,6% және 20,9% өсу)1. Ең қолайлы таралған карточкалар дебеттік карточкалар болып табылады, олардың үлесі 74,1%, кредиттік карточкалардың үлесі – 22,7%. Кредиттік лимиті бар дебеттік карточкалардың және алдын ала ақысы төленген карточкалардың үлесіне тиісінше 1,3% және 1,9% сәйкес келеді.
2014 жылғы мамырда қазақстандық эмитенттердің төлем карточкаларын пайдалана отырып жасалған транзакциялардың көлемі 617,9 млрд. теңге болды (2013 жылғы мамыр айымен салыстырғанда өсу 14,2%). 2014 жылғы мамыр айында транзакциялар саны 20,3 млн. транзакция болды және 2013 жылғы мамыр айымен салыстырғанда 11,1% ұлғайды. Бұл ретте қолма-қол жасалмайтын төлемдер санының және сомасының өсуі 15,7% (транзакциялардың саны 5,3 млн. транзакция болды) және 5,0% (транзакциялардың көлемі 79,3 млрд. теңге болды), ал қолма-қол ақшаны алу бойынша операциялардікі тиісінше 9,5% (транзакциялардың саны 15,0 млн. транзакция болды) және 15,7% (транзакциялардың көлемі 538,6 млрд. теңге) болды.
Қолма-қол жасалмайтын төлемдердің негізгі үлесі POS-терминалдар (қолма-қол жасалмайтын төлемдердің жалпы санынан және көлемінен 55,2% және 74,5%) және банкоматтар (тиісінше 28,5% және 17,1%) арқылы жасалды. Қолма-қол ақшаны беру операциялары негізінен банкоматтар арқылы жасалды (қолма-қол ақшаны беру бойынша операциялардың жалпы санынан және көлемінен 97,1% және 87,5%).
Қазақстандағы төлем карточкалары нарығының дамуы туралы толығырақ мәліметтер 1 - 5 Кестелерде келтірілген.
|
1-Кесте |
||
|
Көрсеткіштер |
01.06.13 |
01.06.14 |
|
Айналымдағы карточкалар саны (мың бірлік), оның ішінде: |
13 461,4 |
16 322,1 |
|
жергілікті жүйе карточкалары |
646,5 |
801,5 |
|
халықаралық жүйе карточкалары, оның ішінде: |
12 814,9 |
15 520,6 |
|
Visa International, оның ішінде: |
11 083,2 |
13 710,6 |
|
дебеттік |
8 301,2 |
9 656,4 |
|
кредиттік |
2 461,2 |
3 601,0 |
|
кредиттік лимиті бар дебеттік және алдын ала ақысы төленген |
320,8 |
453,3 |
|
MasterCard Worldwide, оның ішінде: |
1 696,1 |
1 772,7 |
|
дебеттік |
1 569,7 |
1 614,4 |
|
кредиттік |
66,8 |
89,8 |
|
кредиттік лимиті бар дебеттік және алдын ала ақысы төленген |
59,6 |
68,5 |
|
Карточка ұстаушыларының саны (мың адам), оның ішінде: |
11 942,7 |
14 293,1 |
|
жергілікті жүйе карточкалары |
591,0 |
728,7 |
|
халықаралық жүйе карточкалары, оның ішінде: |
11 351,7 |
13 564,4 |
|
Visa International, оның ішінде: |
9 785,8 |
11 894,3 |
|
дебеттік |
7 426,0 |
8 768,9 |
|
кредиттік |
2 167,2 |
2 910,2 |
|
кредиттік лимиті бар дебеттік және алдын ала ақысы төленген |
192,6 |
215,2 |
|
MasterCard Worldwide, оның ішінде: |
1 532,7 |
1 634,8 |
|
дебеттік |
1 410,2 |
1 479,8 |
|
кредиттік |
63,7 |
87,3 |
|
кредиттік лимиті бар дебеттік және алдын ала ақысы төленген |
58,9 |
67,7 |
|
Қолданылған карточкалардың саны (мың бірлік), оның ішінде: |
5 995,7 |
6 454,8 |
|
жергілікті жүйе карточкалары |
411,5 |
509,0 |
|
халықаралық жүйе карточкалары, оның ішінде: |
5 584,2 |
5 945,8 |
|
Visa International, оның ішінде: |
4 705,2 |
5 089,6 |
|
дебеттік |
4 160,5 |
4 471,0 |
|
кредиттік |
324,3 |
297,4 |
|
кредиттік лимиті бар дебеттік және алдын ала ақысы төленген |
220,4 |
321,2 |
|
MasterCard Worldwide, оның ішінде: |
863,3 |
837,4 |
|
дебеттік |
800,9 |
761,6 |
|
кредиттік |
34,6 |
33,1 |
|
кредиттік лимиті бар дебеттік және алдын ала ақысы төленген |
27,8 |
42,7 |
|
POS – терминалдар саны (дана), оның ішінде: |
36 195 |
52 463 |
|
сауда кәсіпорындарында |
30 129 |
46 019 |
|
банктерде |
6 066 |
6 444 |
|
Импринтерлер саны (дана), оның ішінде: |
180 |
168 |
|
сауда кәсіпорындарында |
65 |
60 |
|
банктерде |
115 |
108 |
|
Банкоматтар саны (дана), оның ішінде: |
8 671 |
8 813 |
|
қолма-қол ақшаны беру функциясымен |
7 625 |
7 712 |
|
қолма-қол ақшаны беру және қабылдау функциясымен |
1 046 |
1 101 |
|
Сауда кәсіпорындарының саны (бірлік) |
16 007 |
28 373 |
|
Банк киоскілерінің саны (бірлік) |
1 765 |
6 562 |
|
2-Кесте |
|||||||||
|
Көрсеткіштер |
01.06.14 |
||||||||
|
Айналымдағы карточкалар саны (мың бірлік) |
Карточка ұстаушыларының саны (мың адам) |
Қолданылған карточкалардың саны (мың бірлік) |
|||||||
|
дебеттік |
кредиттік |
өзге2 |
дебеттік |
кредиттік |
өзге |
дебеттік |
кредиттік |
өзге |
|
|
Барлығы, оның ішінде |
12 091,4 |
3 708,7 |
521,9 |
10 994,8 |
3 015,3 |
283,0 |
5 748,4 |
342,4 |
364,0 |
|
Ақмола облысы |
352,5 |
3,4 |
8,0 |
329,7 |
3,3 |
7,4 |
197,4 |
1,3 |
5,0 |
|
Ақтөбе облысы |
622,1 |
6,2 |
6,9 |
578,1 |
6,1 |
5,5 |
311,5 |
2,4 |
4,0 |
|
Алматы облысы |
537,3 |
7,6 |
20,2 |
500,0 |
7,4 |
18,5 |
294,4 |
1,8 |
11,7 |
|
Атырау облысы |
554,6 |
9,6 |
13,6 |
500,5 |
9,4 |
12,7 |
252,0 |
3,6 |
7,6 |
|
Шығыс Қазақстан облысы |
993,0 |
13,9 |
14,8 |
881,1 |
13,5 |
11,5 |
492,0 |
4,2 |
9,7 |
|
Жамбыл облысы |
485,6 |
4,3 |
4,7 |
451,2 |
4,3 |
3,5 |
284,4 |
1,1 |
3,1 |
|
Батыс Қазақстан облысы |
419,3 |
7,1 |
5,6 |
377,5 |
7,0 |
4,6 |
203,3 |
2,4 |
3,3 |
|
Қарағанды облысы |
1 024,5 |
10,9 |
24,4 |
924,2 |
10,8 |
18,6 |
554,8 |
4,2 |
15,3 |
|
Қостанай облысы |
518,2 |
4,3 |
4,9 |
463,0 |
4,3 |
4,2 |
281,9 |
1,7 |
2,6 |
|
Қызылорда облысы |
428,9 |
4,8 |
5,4 |
388,6 |
4,7 |
4,9 |
230,9 |
1,2 |
3,1 |
|
Маңғыстау облысы |
499,6 |
7,5 |
15,3 |
454,1 |
7,3 |
14,6 |
244,0 |
2,4 |
9,1 |
|
Павлодар облысы |
619,8 |
9,6 |
16,8 |
555,4 |
9,3 |
14,8 |
305,8 |
3,6 |
10,9 |
|
Солтүстік Қазақстан облысы |
292,2 |
2,8 |
4,6 |
268,3 |
2,7 |
3,6 |
161,9 |
1,0 |
2,8 |
|
Оңтүстік Қазақстан облысы |
1 025,8 |
10,1 |
25,3 |
953,1 |
9,9 |
23,5 |
548,5 |
2,2 |
17,1 |
|
Алматы қаласы |
2 774,9 |
3 589,3 |
328,2 |
2 502,7 |
2 898,7 |
115,4 |
962,7 |
300,7 |
245,7 |
|
Астана қаласы |
943,2 |
17,3 |
23,1 |
867,4 |
16,7 |
19,8 |
422,8 |
8,6 |
12,8 |
|
3-Кесте |
|||||
|
Көрсеткіштер |
01.06.14 |
||||
|
POS – терминалдар саны (дана) |
Импринтерлер саны (дана) |
Банкоматтар саны (дана) |
Сауда кәсіпорын-дарының саны (бірлік) |
Банк киоскілерінің саны (дана) |
|
|
Барлығы, оның ішінде |
52 463 |
168 |
8 813 |
28 373 |
6 562 |
|
Ақмола облысы |
1 189 |
- |
293 |
611 |
204 |
|
Ақтөбе облысы |
2 054 |
5 |
474 |
951 |
291 |
|
Алматы облысы |
1 367 |
3 |
331 |
724 |
308 |
|
Атырау облысы |
2 266 |
4 |
511 |
935 |
223 |
|
Шығыс Қазақстан облысы |
3 120 |
17 |
706 |
1 508 |
480 |
|
Жамбыл облысы |
999 |
4 |
308 |
541 |
190 |
|
Батыс Қазақстан облысы |
1 701 |
5 |
339 |
835 |
235 |
|
Қарағанды облысы |
3 892 |
11 |
769 |
2 315 |
702 |
|
Қостанай облысы |
3 060 |
6 |
367 |
1 777 |
306 |
|
Қызылорда облысы |
704 |
3 |
242 |
301 |
81 |
|
Маңғыстау облысы |
1 752 |
5 |
453 |
924 |
139 |
|
Павлодар облысы |
2 633 |
6 |
533 |
1 430 |
386 |
|
Солтүстік Қазақстан облысы |
1 370 |
2 |
268 |
680 |
158 |
|
Оңтүстік Қазақстан облысы |
2 445 |
6 |
551 |
1 277 |
622 |
|
Алматы қаласы |
17 357 |
80 |
1 754 |
10 001 |
1 367 |
|
Астана қаласы |
6 554 |
11 |
914 |
3 563 |
870 |
Қазақстандық эмитенттердің шығарған төлем карточкаларының Қазақстан Республикасы аумағында және одан тыс жерлерде қолданылуы (қазақстандық банктер тарататын Visa International, MasterCard Worldwide және American Express International карточкалары бойынша айналымдар есепке алынбады)
|
4-Кесте |
||
|
Көрсеткіштер |
Мамыр |
|
|
Қолма-қол ақшасыз төлемдер |
Қолма-қол ақшасыз төлемдер |
|
|
2013 жыл |
||
|
Саны (мың транз.), оның ішінде |
4 674,3 |
13 821,3 |
|
жергілікті жүйе карточкалары |
98,0 |
734,9 |
|
халықаралық жүйе карточкалары, оның ішінде: |
4 576,3 |
13 086,4 |
|
Visa International |
3 472,7 |
10 347,9 |
|
MasterCard Worldwide |
784,7 |
1 960,2 |
|
Көлемі (млн. теңге), оның ішінде |
76 437,4 |
470 372,4 |
|
жергілікті жүйе карточкалары |
1 335,8 |
20 266,2 |
|
халықаралық жүйе карточкалары, оның ішінде: |
75 101,7 |
450 106,2 |
|
Visa International |
54 893,5 |
348 161,8 |
|
MasterCard Worldwide |
11 892,4 |
63 080,1 |
|
2014 жыл |
||
|
Саны (мың транз.), оның ішінде |
5 259,0 |
15 002,6 |
|
жергілікті жүйе карточкалары |
99,3 |
893,9 |
|
халықаралық жүйе карточкалары, оның ішінде: |
5 159,7 |
14 108,7 |
|
Visa International |
3 740,5 |
10 941,3 |
|
MasterCard Worldwide |
629,4 |
1 875,3 |
|
Көлемі (млн. теңге), оның ішінде |
79 300,0 |
538 626,3 |
|
жергілікті жүйе карточкалары |
1 039,5 |
26 217,6 |
|
халықаралық жүйе карточкалары, оның ішінде: |
78 260,5 |
512 408,7 |
|
Visa International |
50 405,4 |
400 914,6 |
|
MasterCard Worldwide |
7 523,8 |
65 534,4 |
|
Өзгерісі (%) |
||
|
Саны |
12,5% |
8,5% |
|
жергілікті жүйе карточкалары |
1,3% |
21,6% |
|
халықаралық жүйе карточкалары, оның ішінде: |
12,7% |
7,8% |
|
Visa International |
7,7% |
5,7% |
|
MasterCard Worldwide |
-19,8% |
-4,3% |
|
Көлемі |
3,7% |
14,5% |
|
жергілікті жүйе карточкалары |
-22,2% |
29,4% |
|
халықаралық жүйе карточкалары, оның ішінде: |
4,2% |
13,8% |
|
Visa International |
-8,2% |
15,2% |
|
MasterCard Worldwide |
-36,7% |
3,9% |
Қазақстан Республикасы аумағында қазақстандық және шетелдік эмитенттердің шығарған төлем карточкаларының аймақтар бойынша қолданылуы (қазақстандық банктер тарататын Visa International, MasterCard Worldwide және American Express International карточкалары бойынша айналымдарды есепке ала отырып)
|
5-Кесте |
||||
|
Көрсеткіштер |
Мамыр |
|||
|
Қолма-қол ақшасыз төлемдер |
Қолма-қол ақша алуға байланысты операциялар |
|||
|
Саны (мың транз.) |
Сомасы (млн. теңге) |
Саны (мың транз.) |
Сомасы (млн. теңге) |
|
|
Барлығы, оның ішінде |
4 680,6 |
69 337,9 |
14 980,2 |
535 071,7 |
|
Ақмола облысы |
42,7 |
1 650,5 |
462,6 |
14 423,9 |
|
Ақтөбе облысы |
150,8 |
2 402,7 |
804,1 |
26 754,1 |
|
Алматы облысы |
101,3 |
3 568,2 |
678,3 |
22 376,2 |
|
Атырау облысы |
144,5 |
2 894,5 |
735,3 |
27 412,1 |
|
Шығыс Қазақстан облысы |
176,2 |
1 869,0 |
1 218,6 |
38 534,9 |
|
Жамбыл облысы |
88,6 |
1 482,4 |
664,3 |
21 419,2 |
|
Батыс Қазақстан облысы |
102,5 |
3 511,6 |
552,8 |
17 353,1 |
|
Қарағанды облысы |
201,1 |
2 610,9 |
1 376,6 |
45 205,5 |
|
Қостанай облысы |
467,9 |
1 617,1 |
652,8 |
21 236,8 |
|
Қызылорда облысы |
120,1 |
1 260,3 |
490,6 |
18 484,2 |
|
Маңғыстау облысы |
150,7 |
3 833,8 |
644,1 |
31 917,5 |
|
Павлодар облысы |
121,2 |
1 337,6 |
721,3 |
24 184,6 |
|
Солтүстік Қазақстан облысы |
49,3 |
703,8 |
410,4 |
11 996,6 |
|
Оңтүстік Қазақстан облысы |
131,3 |
3 990,7 |
1 174,9 |
40 507,4 |
|
Алматы қаласы |
2 014,2 |
27 283,2 |
2 857,7 |
117 605,2 |
|
Астана қаласы |
617,9 |
9 321,5 |
1 535,9 |
55 660,3 |
