Бұған дейін әлемде алтынды ең көп сатып алатын орталық банктердің қатарында болған Қазақстан Ұлттық Банкі, керісінше, алтын сата бастады. Бұған АҚШ қазына облигациясының табыстылығы артып, халықаралық резерв құрылымын қайта теңгеру қажет болғаны себеп болып отыр.

Кейінгі жылдары орталық банктер алтынды белсенді түрде сатып алып жатқандықтан, оның бағасы айтарлықтай өсуге ұмтылды. Алайда облигация кірісі күрт көтерілгесін алтын бағасының өсу қарқыны да бәсеңдеді. Өйткені пайызбен табыс әкелмейтін актив ретінде алтынның тартымдылығы азая бастады. Өткен аптада АҚШ-тың 10 жылдағы қазына облигациясының кірістілігі кейінгі 24 жылдағы ең жоғары деңгейге жетті.

«Біз мұндай кіріс деңгейін көптен бері көрген жоқпыз. Бұл долларды инвестициялауға қолайлы нұсқаға айналдырып, алтынның тартымдылығын төмендетеді», – деді Қазақстан Ұлттық Банкі Төрағасының орынбасары Әлия Молдабекова сұхбатында.

Оның айтуынша, Ұлттық Банк жыл соңына дейін халықаралық резервтегі алтынның үлесін шамамен 3 пайыздық тармаққа төмендетуді көздеп отыр.

Көп жыл бойы орталық банктер алтын қорын тұрақты түрде ұлғайтып келді. Алайда Иранмен соғыс басталғаннан кейін орталық банктер алтынды тек сатып алушы тарап болуы керек деген түсінік өзгере бастады. Өйткені қымбаттаған энергия ресурстарының импортын төлеу керек. Қақтығыс әлемде АҚШ долларына сұранысты күшейтті. Атап айтқанда, Түркия мен Ресей жыл басында алтын қорының бір бөлігін сатты.

Соған қарамастан, Дүниежүзілік алтын кеңесінің (World Gold Council, WGC) деректеріне сәйкес, биыл да орталық банктер жалпы алғанда алтын қорын ұлғайтып келеді. Алтынды ең көп сатып алып отырған елдердің қатарында Польша, Қытай мен Өзбекстан бар.

Қазақстан Ұлттық Банкі елде өндірілетін барлық алтынды басымдықпен сатып алу құқығына ие. Қазақстан алтын өндіру көлемі бойынша әлемде сегізінші орында тұр. Ұлттық Банк Төрағасы орынбасарының айтуынша, былтырғы ақпанда алтын сатуды тоқтатқаннан кейін оның алтын қоры 386 тоннаға дейін өскен.

Сөйтіп алтынның халықаралық резервтегі үлесі шамамен 78%-ға жетті. Әлия Молдабекова бұл көрсеткішті шамадан тыс жоғары деп есептейді.

«Осынша деңгейдегі алтын үлесі резервімізді бір ғана активтен тұратын портфельге ұқсата бастады», – деді ол.

Оның айтуынша, қыркүйектің аяғында көлемі 66,4 млрд АҚШ долларына жеткен халықаралық резерв жоғары өтімділігін сақтауы керек.

Қазір Ұлттық Банк жыл соңына дейін резервтегі алтын үлесін 75%-ға дейін төмендетуді мақсат етіп отыр. Әлия Молдабекованың айтуынша, жоспардағы қысқартудың жартысын опциондарды сату арқылы, ал қалған бөлігін физикалық алтынды сату арқылы жүзеге асырылмақ.

Егер алтын бағасы бір трой унциясына 4 000 АҚШ долларынан төмен түссе, қосымша сатпай-ақ, резервтегі үлесі көздеген деңгейге өздігінен жақындауы мүмкін.

Ақпанның соңында АҚШ пен Иран арасында соғыс басталғалы бері алтын шамамен 20%-ға арзандады. Таяу Шығыстан энергия ресурстарын жеткізудегі іркілістер инфляция қысымын күшейтіп, облигация кірістілігінің өсуіне ықпал етті.

Кейінгі жылдары алтын бағасы бірнеше рет тарихи рекорд жаңартты. Қаңтарда Дональд Трамптың екінші әкімшілігі жүргізген түбегейлі өзгеше саяси бастамалары әлемдік қаржы нарықтарына ықпал етіп, алтынның бір унциясы 5 600 АҚШ долларына дейін қымбаттаған болатын. 

Алтын бағасының өсуіне ықпал еткен басты фактордың бірі - әлемдік қаржы дағдарысынан кейін орталық банктердің алтын қорын белсенді түрде толықтыра бастауы. Ал 2022 жылы Батыс елдері Ресейге тиесілі халықаралық резервтердің едәуір бөлігін бұғаттағаннан кейін алтын сатып алу көлемі айтарлықтай артты.

WGC дерегі бойынша, 2026 жылдың алғашқы сегіз айында алтынды ең көп сатып алған орталық банктер арасында төртінші орында тұрған Қазақстан Ұлттық Банкі бастапқы мақсатына жеткеннен кейін де нарықтағы ахуалды бақылай түседі.

«Нарыққа жасалған болжамдар алтын бағасының одан әрі өсуі мүмкін екенін көрсетті. Сондықтан тым ұзақ мерзімге жоспар құрғымыз келмейді. Алдымен алтынның үлесін 75%-ға дейін төмендетіп, содан соң жағдайдың қалай өзгеретінін бақылаймыз», – деді Әлия Молдабекова.

Лондон уақыты бойынша сағат 15:12-де алтынның бір унция бағасы сәл төмендеп, 4 172,35 АҚШ долларына түсті.

Маусымнан бері бағалы металдың бағасы тұрақталып, бір унциясы шамамен 4 000-4 300 АҚШ доллары аралығында салыстырмалы түрде тар диапазонда өзгеріп келеді. Соған қарамастан, Ұлттық Банк Төрағасының орынбасары алтын бағасының өсуіне ықпал ететін факторлар сақталады деп пайымдайды.

«Қазір белгісіздік сейілмей тұрғанына қарамастан, алтын бағасы біршама көтеріледі деп күтеміз», – деді ол.