1477

Байланыс орталығы

Жұмыс күндері, сағат 09:00-ден 18:30-ға дейін

Сұрақтар 401 сұрақ

Төлем балансы (ТБ) бойынша ведомстволық статистикалық қадағалаудың статистикалық нысандарын толтыру кезінде жиі кездесетін сұрақтар

Санат: Статистика

1. Төлем балансы бойынша статистикалық нысандар (бұдан әрі – ТБ нысандары) бойынша есептер беру жөніндегі жалпы сұрақтар

Сұрақ: Статистикалық нысандарды, ТБ нысандарының үлгілерін қайдан табуға болады?

Жауап: Төлем балансы бойынша статистикалық нысандардың тізбесі, үлгілері (excel) және оларды толтыру жөніндегі  нұсқаулықтар, сондай-ақ Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі (бұдан әрі – Ұлттық Банк) аумақтық филиалдарының байланыс деректері Ұлттық Банктің www.nationalbank.kz мекенжайындағы интернет-ресурсында «Статистика» бөлімінде → «Статистикалық және әкімшілік есептілік нысандары» → «Төлем балансы бойынша статистикалық есептілік нысандарының тізбесінде» орналастырылады.

Сұрақ: ТБ нысандары бойынша есептерді электрондық түрде тапсыруға бола ма?

Жауап: Excel форматында толтырылған үлгіні жүктеу арқылы https://nbportal.nationalbank.kz «ҚРҰБ веб-порталының пилоттық порталы» ААШЖ (бұдан әрі – ҚРҰБ порталы) арқылы тапсыруға болады.

Есепті ҚРҰБ порталы арқылы берген жағдайда есепті қағаз тасымалдағышта тапсырудың қажеті жоқ.

Сұрақ: ҚРҰБ порталында есептер тапсыру үшін электрондық цифрлық қолтаңбаны қайдан және қалай алуға болады?

Жауап: Қазіргі кезде ҚРҰБ порталында есептер тапсыру «Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің Қазақстан банкаралық есеп айырысу орталығы» шаруашылық жүргізу құқығындағы республикалық мемлекеттік кәсіпорнының электрондық цифрлық қолтаңбасын (бұдан әрі – ҚБЕО ЭЦҚ) пайдалану арқылы жүзеге асырылады. Оны алу үшін Порталдың бетіне https://nbportal.nationalbank.kz сілтемесі бойынша кіру, талап етілетін бағдарламалық қамтамасыз етуді орнату/жаңарту және басты бетте орналастырылған ҚРҰБ Порталымен жұмысты бастау жөніндегі нұсқаулықпен (бұдан әрі – Нұсқаулық) танысу қажет.

Нұсқаулықты басшылыққа ала отырып, «Есептік жазбаны құру» тармағына өту және басу арқылы ҚРҰБ Порталына тіркелу рәсімінен өту қажет. ҚРҰБ Порталында есептік жазбаны құрғаннан кейін кейіннен ҚРҰБ Порталында есептілік тапсыру үшін электрондық цифрлық қолтаңбаны (ЭЦҚ) алуға өтінімді қалыптастырып, жіберу қажет. Өтінімді сондай-ақ ресми хатпен Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің ақпараттық технологиялар бөлімшесіне (050040, Қазақстан Республикасы, Алматы қ., Көктем-3 ш/а, 21-үй) басшының қолымен және ұйымның мөрімен куәландырылған қағаз тасымалдағышпен жіберу керек. Толығырақ ақпаратты Нұсқаулықтан табуға болады.

Сұрақ: ТБ нысаны бойынша шаблонды толтыру кезінде пароль сұралады. Парольді айтуларыңызды сұраймыз.

Жауап:  Шаблон дұрыс толтырылған жағдайда парольді енгізу қажет болмайды. Файл мынадай жағдайда пароль сұратады:  егер пайдаланушы атау берілген және/немесе қорғалған саланы  редакциялағысы келсе, атап айтқанда елдің атауын қолмен енгізген, бөлімнің рұқсат етілген шегінен тыс мәндерді есептеген, көрсеткішті қайта атаған және т.б. жағдайларда. Тиісті бөлім  бойынша деректерді толтыруды бастамас  бұрын,  ең алдымен, қажетті бөлімдегі елдерді қосу қажет. Елді қосу менюдің  «Теңшеу» à«Елдер» à «Елді қосуды» таңдау арқылы бөлімнің әрбір бөлігі үшін жеке жүзеге асырылады. Егер «Теңшеу» парағы болмаған немесе «Теңшеу» парағы болып, бірақ «Теңшеу» парағына салынған тармақтар болмаса, онда менюдің Файл à тармағына ауысып, Параметрлер à Қауіпсіздікті басқару орталығы санаты à Қауіпсіздікті басқару орталығының параметрлері батырмасы à Макростар параметрлері санаты à «Хабарлама берумен барлық макростарды ажырату» опциясын таңдау à  ок. батырмасын басу қажет.  Шаблонды (оны сақтай отырып) жабу және қайтадан ашу және елдерді қосу және деректерді толтыра бастау қажет.

2. «Бейрезиденттерге қаржылық талаптар және олардың алдындағы міндеттемелер туралы есеп» (код 7321202, индекс 1-ТБ, мерзімділігі тоқсандық)

Сұрақ: «Бейрезиденттерге қаржылық талаптар және олардың алдындағы міндеттемелер туралы есеп» 1-ТБ ведомстволық статистикалық бақылаудың статистикалық нысанын ұсыну міндеті кімге қолданылады?

Жауап: Осы статистикалық нысанды мыналар ұсынады:

  • сыртқы экономикалық операцияларды жүзеге асыратын, тиісінше, бейрезиденттерге талаптары және (немесе)  бейрезиденттер алдында міндеттемелері бар ұйымдар;
  • шетелдік қатысуы бар ұйымдар.

Статистикалық нысанды ұсынбайтындар:

  • мемлекеттік басқару органдары;
  • банктер;
  • Қазақстан Республикасында өзінің қызметін жүзеге асыратын шетелдік заңды тұлғалардың өкілдіктері мен филиалдары.

Статистикалық нысанды ұсыну мерзімі оның  титул парағында көрсетілген – есепті кезеңнен кейінгі екінші айдың 10 күнінен кешіктірмей. Егер  статистикалық нысанды ұсыну мерзімінің соңғы күні демалыс күніне келетін болса, мерзімнің аяқталу күні одан кейінгі келесі жұмыс күні  болып саналады.

Сұрақ: 1-ТБ есебінде сомалар  қандай валютада көрсетіледі?

Жауап:  1-ТБ есебінде барлық сомалар  тұтас  сандармен (дөңгелектеу жолымен) мың АҚШ долларында  ғана көрсетіледі. Өзге  шетел валютасында көрсетілген сомалар алдымен теңгеге, содан кейін АҚШ долларына  аударылады.

Анықтама үшін: Кірістердің барлық түрлері жалпы негізде  көрсетіледі, яғни салықтар шегерілмейді.

Сұрақ: 1-ТБ есебінде бөлінбеген пайда (жабылмаған зиян) туралы  ақпаратты  қалай көрсетуге  болады?

Жауап:  Бөлінбеген пайда  (жабылмаған зиян) туралы  ақпарат  есепті кезеңнің басы мен соңында 1-ТБ есебінде 10-Бөлімнің 10.1-бөлігінде  тиісінше 2211011 және 2211016 жолдарда көрсетіледі. Бөлінбеген пайда  (жабылмаған зиян) — ұйымның белгілі бір күнгі жағдай бойынша дивиденттер түрінде инвесторлар арасында бөлінбеген пайдасының (ұйымның алдыңғы есепті кезеңдерде барлық  қызмет түрлерін жүргізу нәтижесіндегі ысыраптарының сомасы) қоры. 2211011 және 2211016 жолдар шетелдік инвестордың респонденттің  капиталындағы бара-бар тиісті үлесі бойынша толтырылады. Бөлінбеген пайда (жабылмаған зиян) респонденттің қаржылық есептілігі, атап айтқанда шетелдік инвестордың иелік ету үлесін ескере отырып,  тиісті  кезең  үшін бухгалтерлік баланснемесе  капиталдағы  өзгерістер туралы есеп негізінде толтырылады.

Сұрақ: 1-ТБ нысанының 10-бөлімінің 10.1 бөлігінің 2211014 көрсеткіші бойынша ақпаратты көрсету үшін валюта бағамдарының өзгеруінен шығыстар шегерілген кірістерді қаржылық есептіліктің қай жерінен табуға болады?

Жауап: Аталған көрсеткіш шетелдік инвестордың иелену үлесін ескере отырып, айналым-сальдолық ведомостінде «Бағам бойынша басқа да кірістер» 6250 шоты бойынша және «Бағам бойынша басқа да шығыстар» 7430 шоты бойынша бағамдық айырма бойынша нетто болып табылады.

3. «Бейрезиденттерден алынған (бейрезиденттерге  көрсетілген) көлік қызметтері туралы есеп» (коды 7331202, индекс 2-ТБ, мерзімілігі тоқсандық)  (бұдан әрі 2-ТБ)

Сұрақ:  2-ТБ есебін қандай кәсіпорындар ұсынуға тиіс?

Жауап: Ведомстволық статистикалық байқаудың 2-ТБ статистикалық нысанын әуе, автомобиль, теңіз (өзен) көлігімен, құбыр арқылы тасымалдауды және электр энергиясын беруді жүзеге асыратын кәсіпорындар, аталған көлік түрлерімен делдалдық қызметті жүзеге асыратын көлік-экспедициялық компаниялар (бұдан әрі – КЭК) ұсынады.

Есепті ұсыну мерзімі есепті тоқсаннан кейінгі 30 күннен кешіктірмей.

Сұрақ: 2-ТБ есебін толтырудың қандай ерекшеліктері бар?

Жауап: Жүктерді тасымалдайтын кәсіпорындар 2-ТБ нысанының А, В және Г бөліктерін толтырады. Бұл ретте А бөлігінде «Қазақстан импортын тасымалдау», «Қазақстан экспортын тасымалдау» көрсеткіштері бойынша серіктес-елдердің атауында жүк әкетілген немесе апарылатын елдің атауы көрсетіледі.

Жолаушыларды тасымалдауды жүзеге асыратын кәсіпорындар 2-ТБ нысанының Б, В және Г бөліктерін толтырады. Бұл ретте Б бөлігінде «Қазақстанда сатылған билеттер» көрсеткішінде Қазақстан Республикасында кәсіпорынның өз рейстеріне сатылған билеттердің құны қамтылады; «Басқа елдерде сатылған билеттер» көрсеткішінде шетелдегі өкілдіктердегі кәсіпорынның рейстеріне сатылған билеттер құны қамтылады.

Көбінесе жүк тасымалдауды ұйымдастыру бойынша делдал қызметті басымды жүзеге асыратын транспорттық-экспедициялық қызметті көрсететін кәсіпорындар, әдетте, 2-ТБ нысанының В және Г бөліктерін «Экспедиторлық және басқа агенттік қызметтер үшін комиссиялық сыйақы» көрсеткіштерін (120 және 230 кодтары) толтырады. В бөлігінде бейрезиденттерден алынған сома, Г бөлігінде бейрезиденттерге көрсеткен қызметтері үшін аударылған сома көрсетіледі.

4. «Бейрезиденттермен халықаралық операциялар туралы есеп» (коды 7401202, индексі 10-ТБ, кезеңділігі тоқсан сайын)

Сұрақ: Бағдарламалық қамтамасыз етуді және соған байланысты лицензияларды сату (сатып алу) қай жерде көрсетіледі?

Жауап: Тапсырыспен және тапсырыс берілмеген (жаппай өндірілген) бағдарламалық қамтамасыз етуді және соған байланысты лицензияларды кәсіпорынның жұмысында одан әрі пайдалану үшін (қайта сатуды, қайта өндіруді және таратуды қоспағанда) сату (сатып алу) 10-ТБ нысанының 1-бөлігінде «компьютер қызметтері» жолында көрсетіледі – коды 30 (сатқан жағдайда) немесе 140 (сатып алған жағдайда).

Сұрақ: Қызметкерлерді оқыту (біліктілігін арттыру, тренингтер, семинарлар) қай жерде көрсетіледі?

Жауап: Кәсіпорын қызметін дамыту үшін қажетті біліктілігін арттыру мақсатында мамандарды семинарларда, курстарда даярлау және қайта даярлау бойынша оқыту 10-ТБ нысанының 1-бөлігінде қызметтің тиісті түрлері (оның ішінде түрлі іскерлік) бойынша жіктеледі. Мысалы, мамандарды кәсіпорындар үшін жеке әзірленген  бағдарламалық қамтамасыз етуге және компьютер техникасының жұмыс істеуіне байланысты оқыту бойынша қызметтер компьютер қызметтері ретінде; мамандарды архитектуралық-инженерлік  қызметтер саласында оқыту –  архитектуралық, инженерлік және техникалық қызметтер және т.б. ретінде 10-ТБ-да көрсетіледі.

Алайда жеке тұлғалардың оқуына, оның ішінде сутденттердің ЖОО-да оқуына, қызметкерлердің кәсіпорынның қызмет түріне байланысты емес семинарларда немесе курстарда оқуына  шығыстарды өтеу 10-ТБ нысанының 1-бөлігінде «Жеке тұлғаларға қызметтер және мәдениет пен демалыс саласындағы қызметтер» ретінде, атап айтқанда «оқыту (жол жүрулер) ретінде көрсетіледі.

Сұрақ: Делдалдық қызметтер үшін комиссиялық сыйақы қайда көрсетіледі?

Жауап: тауарларды қоймаларда сақтау қызметтерін қоспағанда, тауарлармен және көрсетілетін қызметтермен операциялардан агенттерге комиссиялық сыйақы «саудамен байланысты көрсетілетін қызметтер» сияқты «Әртүрлі іскерлік қызметтерде» 10-ТБ нысанының 1-бөлігінде көрсетіледі (жолдардың коды бейрезиденттерден алынған комиссиялық сыйақылар бойынша 90 немесе бейрезиденттердің пайдасына төленген комиссиялық сыйақылар бойынша 200).

Сұрақ: Халықаралық конференцияларға, форумдарға, конгрестерге қатысқаны үшін ақы қайда көрсетіледі?

Жауап: Халықаралық конференцияларға, форумдарға, конгрестерге қатысқаны үшін ақы «Өзге де іскерлік қызметтер» жолы бойынша 10-ТБ нысанының 1-бөлігінде көрсетіледі (кодтары 91 немесе 201).

Cұрақ: 10-ТБ нысаны бойынша есептің 4-бөлігі қандай жағдайларда толтырылады?

Жауап: Егер ұйым тауарлардың экспортын және (немесе) импортын жүзеге асырса және резиденттерге немесе бейрезиденттерге осындай тауарларды тасымалдау бойынша шығыстарды төлесе, 10-ТБ нысанының «Көлік қызметтері» 4-бөлігін толтыру қажет. Бұл ретте, егер ұйым экспорттық тауарларды тасымалдау шығыстарын көтерсе, онда 10-ТБ нысанының 4-бөлігінде тауарлар экспортының құны да толтырылады. Осыған ұқсас импорттық тауарларды тасымалдау шығыстары болған кезде тауарлар импортының құны толтырылады. Экпорттық (импорттық) тауарларды тасымалдау шығыстары болмаған кезде 10-ТБ нысанының 4-бөлігінде экспорттың (импорттың) құны бойынша тиісті көрсеткіштерді толтыру талап етілмейді.

Сұрақ: «Материалдық емес активтермен операцияларға» не кіреді?  

Жауап: Материалдық емес активтермен операциялар 10-ТБ нысаны бойынша есептің 5-бөлігінде көрсетіледі және маркетингтік активтерді сату мен сатып алуды қамтиды, оған брендтердің атауы, мерзімді басылымдардың тақырыбы, сауда маркалары, логотиптер және домендердің атауы; спортшының бір клубтан екіншісіне өткені үшін трансфертке ақы төлеу кіреді.

Қазақстан банктері алаяқтықпен күрестің қандай әдістерін қолдануда және төлем карточкаларын пайдалана отырып жасалатын алаяқтықтың қандай түрлері Қазақстанда көбірек таралған?

Санат: Төлем жүйелері

Төлем карточкаларын пайдалана отырып жасалатын алаяқтық тәуекелін төмендету мақсатында қазақстандық банктер бірқатар іс-шаралар жүргізуде, олардың ішіндегі ең белгілілері:

  1. дұрыс емес енгізілген PIN-кодтың шектеулі санынан кейін карточканы оқшаулау;
  2. банк шоты бойынша шығыс операцияларының лимитін белгілеу;
  3. карточка ұстаушыларды банк шоты бойынша қаражаттың қозғалысы туралы SMS-хабарлау қызметіне қосылу туралы хабардар ету;
  4. сайттарға ақпарат орналастыру, буклеттерді тарату және т.б. арқылы клиенттерге алаяқтықтың түрлері мен тәсілдері туралы ақпарат беру;
  5. банкоматтарға бейнебақылау жүйелерін орнату.

Жоғарыда атап көрсетілген әдістерден басқа, эмитент банктер карточкалық операциялардың мониторингін жүргізеді, және күмәнді транзакцияларды анықтаған жағдайда тиісті шаралар қабылданады.

Қазақстан эмитенттерінің карточкаларын пайдалана отырып жасалған алаяқтық транзакциялардың басым бөлігі шетелде орын алатындықтан банктер өздері үшін «тәуекелді» деп аталатын елдердің (негізінен Азия-Тынық мұхиты аймағындағы) тізімін қалыптастырады. Осы елдердің төлем карточкаларын ұстаушылар операциялар жасаған кезде банктер банк шоттары бойынша шығыс операцияларына күшейтілген мониторинг жүргізеді, сондай-ақ төлем карточкаларын кейіннен қайта шығаруға дейін қауіпсіздіктің қосымша шаралары қабылданады.

Қазақстанда негізінен қолдан жасалған немесе ұрланған төлем карточкаларын, сондай-ақ төлем карточкаларының магниттік жолақтарынан ақпарат алу үшін пайдаланылатын скиммингтік құрылғыларды пайдалану арқылы алаяқтық операциялардың фактілері кездеседі.

Төлем карточкасы жоғалған немесе ұрланған кезде не істеу қажет?

Санат: Төлем жүйелері

Карточканы ұстаушы, ең алдымен, эмитент банкпен байланысатын телефон нөмірін жазып алғаны (ұялы телефондағы хабарласатындар тізіміне енгізу) немесе есте сақтағаны дұрыс. Бұл нөмір төлем карточкасының сырт жағында көрсетіледі.

Төлем карточкасы жоғалған, ұрланған, ақшаның қате алынғаны немесе банк шотына қате есептелгені анықталған, санкцияланбаған төлем жасалған жағдайда жоғарыда көрсетілген нөмір бойынша тез арада хабарласу және төлем карточкасын оқшаулау қажет. Бұл ретте осы операцияны жүргізу үшін Сіздің төлем карточкасын шығаруға өтініш берген кезде көрсеткен код сөзін есте сақтауыңыз қажет.

Төлем карточкаларын пайдалана отырып төлемдерді қабылдаудан бас тартса не істеу керек?

Санат: Төлем жүйелері

Сауда операцияларын жүзеге асырған кезде төлем карточкаларын қабылдауға міндетті дара кәсіпкер немесе заңды тұлға төлем карточкаларын пайдалана отырып жасалатын төлемдерді қабылдаудан бас тартқан жағдайда, жеке тұлға аталған мәселелерді қарау және, қажеттілігіне қарай, әкімшілік істі қозғау құзыретіне кіретін Қазақстан Республикасының Мемлекеттік қызмет істері және сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл агенттігіне өтініш жасауға құқылы.

«Әкімшілік құқық бұзушылық туралы» ҚР Кодексінің 194-бабына сәйкес сауда қызметін жүзеге асыру (қызметтер көрсету) кезiнде төлемдерді қабылдауға мiндеттi дара кәсіпкердің немесе заңды тұлғаның оларды төлем карточкаларын пайдалана отырып, қабылдаудан бас тартуы үшін дара кәсіпкерлерге – жиырма және заңды тұлғаларға – отыздан елу айлық есептік көрсеткіш мөлшерінде айыппұл салу түріндегі әкімшілік жауапкершілік көзделген.

Төлем жүйелерінің тізіліміне енгізу үшін төлем жүйелерінің операторлары Ұлттық Банкке қандай құжаттар ұсынуы қажет?

Санат: Төлем жүйелері

«Төлемдер және төлем жүйелері туралы» 2016 жылғы 26 шілдедегі Қазақстан Республикасы Заңының 5-бабының 5-тармағына сәйкес Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкін қоспағанда, төлем жүйесінің операторы Қазақстан Республикасының аумағында төлем жүйесі жұмыс істей бастаған күннен бастап күнтізбелік он күн ішінде мынадай құжаттарды:

  1. төлем жүйесі операторының орналасқан жері туралы мәліметтерді;
  2. атқарушы органның басшысы (мүшелері) туралы мәліметтерді;
  3. осы баптың 4-тармағында көзделген құжаттар орналастырылған, төлем жүйесінің операторы интернет-ресурсының домендік аты туралы мәліметтерді;
  4. төлем жүйесі операторының капиталында он пайыздан көп үлесі (акциясы) бар төлем жүйесі операторының құрылтайшылары (акционерлері) туралы мәліметтерді бере отырып, Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкіне Қазақстан Республикасының аумағында меншікті төлем жүйесінің құрылғаны немесе Қазақстан Республикасының аумағында шетелдік төлем жүйесі жұмыс істей бастағаны туралы хабарлайды.

Көрсетілген мәліметтердің нысандары, сондай-ақ оларды ұсыну тәртібі «Төлем жүйелерінің тізілімін жүргізу қағидаларын бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкі Басқармасының 2016 жылғы 31 тамыздағы       № 221 қаулысында (қазіргі уақытта Қазақстан Республикасының Әділет министрлігінде тіркеуде жатыр) айқындалған.    

Бұл ретте төлем жүйесі операторының атқарушы органының басшысы (мүшелері) туралы мәліметтерге төлем жүйесі операторының атқарушы органы басшысының (мүшесінің) жеке басын куәландыратын құжаттың/құжаттардың көшірмесі/көшірмелері қоса берілуге тиіс.  

Төлем жүйелерінің тізіліміне енгізу үшін төлем жүйелерінің операторлары Ұлттық Банкке қандай құжаттар ұсынуы қажет?

Санат: Төлем жүйелері

«Төлемдер және төлем жүйелері туралы» 2016 жылғы 26 шілдедегі Қазақстан Республикасы Заңының 5-бабының 5-тармағына сәйкес Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкін қоспағанда, төлем жүйесінің операторы Қазақстан Республикасының аумағында төлем жүйесі жұмыс істей бастаған күннен бастап күнтізбелік он күн ішінде мынадай құжаттарды:

  1. төлем жүйесі операторының орналасқан жері туралы мәліметтерді;
  2. атқарушы органның басшысы (мүшелері) туралы мәліметтерді;
  3. осы баптың 4-тармағында көзделген құжаттар орналастырылған, төлем жүйесінің операторы интернет-ресурсының домендік аты туралы мәліметтерді;
  4. төлем жүйесі операторының капиталында он пайыздан көп үлесі (акциясы) бар төлем жүйесі операторының құрылтайшылары (акционерлері) туралы мәліметтерді бере отырып, Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкіне Қазақстан Республикасының аумағында меншікті төлем жүйесінің құрылғаны немесе Қазақстан Республикасының аумағында шетелдік төлем жүйесі жұмыс істей бастағаны туралы хабарлайды.

Көрсетілген мәліметтердің нысандары, сондай-ақ оларды ұсыну тәртібі «Төлем жүйелерінің тізілімін жүргізу қағидаларын бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкі Басқармасының 2016 жылғы 31 тамыздағы       № 221 қаулысында (қазіргі уақытта Қазақстан Республикасының Әділет министрлігінде тіркеуде жатыр) айқындалған.    

Бұл ретте төлем жүйесі операторының атқарушы органының басшысы (мүшелері) туралы мәліметтерге төлем жүйесі операторының атқарушы органы басшысының (мүшесінің) жеке басын куәландыратын құжаттың/құжаттардың көшірмесі/көшірмелері қоса берілуге тиіс.  

Банктердің және банк операцияларының жекелеген түрлерін жүзеге асыратын ұйымдардың қолданыстағы шарттар/«Төлемдер және төлем жүйелері туралы» Қазақстан Республикасының Заңы қолданысқа енгізілгенге дейін жасалған шарттар бойынша төлем жүйелеріне қатысуы туралы ақпаратты Ұлттық Банкке ұсынуы қажет пе?

Санат: Төлем жүйелері

«Төлемдер және төлем жүйелері туралы» 2016 жылғы 26 шілдедегі Қазақстан Республикасы Заңының (бұдан әрі – Заң) 59-бабының 3-тармағына сәйкес Заңның 5-бабының 6-тармағында көзделген талаптар Заң қолданысқа енгізілгенге дейін туындаған қатынастарға қолданылады. Заңның 5-бабының 6-тармағы банктердің және банк операцияларының жекелеген түрлерін жүзеге асыратын ұйымдардың төлем жүйесіне қатысу туралы ақпаратты Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкіне ұсынатындығы жөніндегі норманы айқындайды.

Соған байланысты төлем жүйелеріне, оның ішінде шетелдік төлем жүйелеріне қатысу туралы қолданыстағы шарттары (Заң қолданысқа енгізілгенге дейін жасалған) бар банктер және банк операцияларының жекелеген түрлерін жүзеге асыратын ұйымдар төлем жүйесіне қатысуды жүзеге асыруға негіз болатын шарттың (шарттардың) көшірмесімен (көшірмелерімен) бірге Ұлттық Банкке тиісті ақпарат жіберуге тиіс.

Ақпаратты беру тәртібі мен нысаны «Төлем жүйелерінің тізілімін жүргізу қағидаларын бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкі Басқармасының 2016 жылғы 31 тамыздағы № 221 қаулысында (қазіргі уақытта Қазақстан Республикасының Әділет министрлігінде тіркеуде жатыр) көзделген.

Төлем жүйесінің қағидаларына өзгерістер мен толықтырулар, жүйелік маңызы бар немесе маңызды төлем жүйелерінің операторлары үшін тарифтердің (қызметтер құнының) өзгергендігі туралы мәліметтерді Ұлттық Банкке ұсынудың қандай мерзімдері белгіленген?

Санат: Төлем жүйелері

«Төлемдер және төлем жүйелері туралы» 2016 жылғы 26 шілдедегі Қазақстан Республикасының Заңында жүйелік маңызы бар төлем жүйесінің не маңызды төлем жүйесінің операторы төлем жүйесінің жұмыс істеу процесінде Ұлттық Банкке:

  1. төлем жүйесінің қағидаларына бекітілген өзгерістер мен толықтырулар қолданысқа енгізілген күнге дейін он бес жұмыс күнінен кешіктірмей, осындай өзгерістер мен толықтырулар туралы;
  2. төлем жүйесі операторы тарифтерінің (көрсетілетін қызметтер құнының) өзгеруі қолданысқа енгізілген күнге дейін он бес жұмыс күнінен кешіктірмей, осындай өзгерістер туралы мәліметтерді ұсынатындығы көзделген.

Көрсетілген мәліметтерді ұсыну хабардар ету сипатында (қажет болған кезде Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің тарапынан белгілі бір ұсынымдар берілуі мүмкін).

Электрондық ақша жүйелерінің операторлары (банктер және банк операцияларының жекелеген түрлерін жүзеге асыратын ұйымдары болып табылмайтын) төлем жүйелерінің операторларына не төлем ұйымдарына жата ма?

Санат: Төлем жүйелері

«Төлемдер және төлем жүйелері туралы» 2016 жылғы 26 шілдедегі Қазақстан Республикасы Заңының (бұдан әрі – Заң) 1-бабының 70) тармақшасына сәйкес электрондық ақшаны пайдалана отырып, операцияларды жүзеге асыру кезінде қалыптастырылатын ақпаратты жинауды, өңдеуді және беруді қоса алғанда, электрондық ақша жүйесінің жұмыс істеуін қамтамасыз ететін, сондай-ақ электрондық ақша эмитентімен (эмитенттерімен) жасалған шартқа сәйкес электрондық ақша жүйесінің жұмыс істеу қағидаларын айқындайтын банк, банк операцияларының жекелеген түрлерін жүзеге асыратын ұйым немесе төлем ұйымы электрондық ақша жүйесінің операторы болып табылады.

Бұл ретте Заңның 1-бабының 45) және 46) тармақшаларына сәйкес төлем жүйесі – төлемдерді және (немесе) ақша аударымдарын жүзеге асыруды төлем жүйесі операторының және (немесе) төлем жүйесіне қатысушылардың рәсімдерді, инфрақұрылымды және осы төлем жүйесінің операторы белгілеген қағидаларды қолдану арқылы өзара іс-қимыл жасау жолымен қамтамасыз етілетін қатынастардың жиынтығы. Банктер немесе банк операцияларының жекелеген түрлерін жүзеге асыратын ұйымдар төлем жүйесіне қатысушылар болып табылады.

Төлем ұйымдары электрондық ақшаны сату (тарату) жөніндегі төлем қызметтерін, электрондық ақшаны пайдалана отырып жасалатын төлемдерді қабылдау және өңдеу жөніндегі қызметтерді де көрсетеді.

Соған байланысты электрондық ақша жүйелерінің операторлары (банктер және банк операцияларының жекелеген түрлерін жүзеге асыратын ұйымдар болып табылмайтын) төлем ұйымдарына жатады және Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкінде есептік тіркеуден өтуге тиіс.

Маңызды төлем жүйелеріне жатқызылған шетелдік төлем жүйелерінің операторлары тиісті есептілікті Ұлттық Банкке қалай ұсынады?

Санат: Төлем жүйелері

«Жүйелік маңызы бар немесе маңызды төлем жүйесі операторының немесе операциялық орталығының төлемдер және (немесе) ақша аударымдары бойынша мәліметтер беру қағидаларын бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкі Басқармасының 2016 жылғы 31 тамыздағы № 224 қаулысында (қазіргі уақытта Қазақстан Республикасының Әділет министрлігінде тіркеуде жатыр) Қазақстан Республикасының аумағында  жұмыс істейтін  шетелдік  төлем  жүйесі арқылы жүргізілген төлемдер және (немесе) ақша аударымдары бойынша мәліметтерді Қазақстан Республикасының аумағында құрылған маңызды төлем жүйесі операторының немесе операциялық орталығының не Ұлттық Банкке мәліметтер беру жөніндегі өкілеттіктер өкілдікке берілген жағдайда төлем жүйесі операторының өкілдігінің ұсыну мүмкіндігі көзделген.

Жоғарыға