link
ҚАЗ РУС ENG Арнайы нұсқа
Ақша-кредит саясаты Қаржы тұрақтылығы Валюталық реттеу Төлем жүйелері Ұлттық валюта Статистика
link
link
link link
Ұлттық Банк жайлы
Нормативтік құқықтық база
Басылымдар
Зерттеулер
Қызметтерді тұтынушыларға
Ұлттық Банктің сатып алулары
Сұрақ-жауап
Мұрағат
Жазылу

  
жарияланым күні: 03.02.2020
(doc 56,50 KB)

ҚРҰБ Төрағасы Е.А. Досаевтың

Ұлттық Банктің базалық

ставкасы туралы мәлімдемесі

2020 жылғы 3 ақпан, Алматы

 

Құрметті бұқаралық ақпарат құралдарының өкілдері!

 

Бүгін Ұлттық Банк базалық ставканы +/- 1 п.т. проценттік дәлізбен 9,25% деңгейінде сақтау туралы шешім қабылдады. Ұлттық Банктің бағалар тұрақтылығын қамтамасыз ету мандатын ескерсек, қабылданған шешім инфляцияны нысаналы дәлізде сақтауды қамтамасыз етеді. 

Аталған шешімді қарау кезінде инфляция динамикасы, оның біздің күтулерімізге сәйкестігі, 2020 жылға инфляция бойынша жаңартылған бағалар, сондай-ақ ішкі экономикадағы, сыртқы нарықтардағы және негізгі сауда әріптестер елдеріндегі ахуал назарға алынды.

Жалпы алғанда, өткен жылдың соңындағы үрдістер оң болды. Елде 4-тоқсандағы экономикалық өсу үдей түсті. Сыртқы нарықтарда мұнайдың әлемдік бағасының өсуі негізгі үрдіске айналды.

Нәтижесінде, 2019 жылы нақты ІЖӨ өсімі алдын ала деректер бойынша 4,5%-ті құрды. Базалық 6 саланың қарқынын сипаттайтын қысқа мерзімді экономикалық индикатор жылдық мәнде 5,0%-ке өсті. Оның өсуімен бірге өнеркәсіп (3,8%), құрылыс (12,9%), сауда (7,6%) және көлік (5,1%) өндірісінің көлемі ұлғайды.

Негізгі капиталға инвестициялар 8,5%-ке өсті. Ірі инвестициялық жобалар өнеркәсіпте, көлікте іске асырылды, құрылыс жұмыстары мен тұрғын үй құрылысының көлемі ұлғайды.

* * *

Базалық ставка бойынша қабылданған шешім факторларына және инфляция бойынша мақсаттарға қол жеткізу тәуекелдеріне толығырақ тоқталуға рұқсат етіңіздер.

БІРІНШІ – инфляция 4-6% нысаналы дәлізде болуын жалғастыруда.

Ағымдағы жылғы қаңтарда жылдық инфляция деңгейі азық-түлікке жатпайтын тауарлар мен ақылы қызметтер бағасының жылдам өсуінің әсерінен алдыңғы жылғы желтоқсандағы 5,4%-тен жоғарылап, 5,6% болды. Инфляциялық үрдістер бензин мен реттелетін қызметтер бағасының қысымында болуда.

Азық-түлікке жатпайтын жылдық инфляция ағымдағы жылғы қаңтарда бензиннің 2,7%-ке қымбаттауының әсерінен (акциздердің жоғарылауына байланысты) алдыңғы айдағы
5,0%-пен салыстырғанда 5,2% болды. Ақылы қызметтердің тарифтері жылдық көрсетуде 1,4%-ке дейін (2019 жылғы желтоқсанда 0,7%) өсті. Ағымдағы жылғы қаңтарда жолаушыларды қала ішінде тасымалдау қызметтері 2,9%-ке, электр қуаты 1,0%-ке қымбаттады.

Ағымдағы жылғы қаңтарда еттің, көкөністің, балықтың, өсімдік майлары мен майлардың жылдық қымбаттау қарқынының төмендеуі есебінен өткен жылғы желтоқсандағы 9,6%-пен салыстырғанда азық-түлік тауарлары бағасының өсуі жылдық көрсетуде 9,2%-ке дейін баяулады. Осылайша, өткен жылы байқаған азық-түліктің аталған өнімдерін қымбаттатудың инфляцияға әсері бірте-бірте әлсіреуде және біз азық-түлік инфляциясының 2020 жылы баяулауын күтеміз.

ЕКІНШІхалықтың инфляциялық күтулері қалыпты және нақты инфляцияның деңгейіне жақын қалыптасуда.

2019 жылғы желтоқсанда алдағы бір жылға  инфляцияны сандық бағалау төмендеп, 5,6% (қарашада – 5,8%) болды. Бағалардың ағымдағы өсу қарқынының сақталуын немесе төмендеуін күтетін респонденттердің үлесі іс жүзінде өзгермей, 54,1% (қарашада – 54,7%) болды.

Халықтың арасында жүргізілген пікіртерім 84% респонденттердің  азық-түлікке жатпайтын тауарлармен және қызметтермен салыстырғанда тамақ өнімдері бағасының өсуін қатты сезінетінін көрсетті. Соңғы айларда байқалған азық-түлік бағасының баяу өсу үрдісінің күшеюіне қарай  инфляциялық күтулер де төмендейді.

ҮШІНШІ – тұтынушылық сұраныс жағынан проинфляциялық қысым сақталуда.

2019 жылғы 9 айдың қорытындысы бойынша үй шаруашылықтарының тұтынушылық шығыстары 6,0%-ке өсті, ол халықтың нақты ақшалай кірісінің ұлғаюымен және тұтынушылық кредиттеудің өсуімен түсіндіріледі.

2019 жылғы қаңтар-қарашаның қорытындысы бойынша нақты ақшалай кіріс нақты жалақының ұлғаюы және мемлекеттің халықты әлеуметтік қолдауының кеңеюі нәтижесінде 5,8%-ке өсті. Мәселен, 2019 жылғы төртінші тоқсанда нақты жалақы жылдық мәнде 9,9%-ке өсті. Өткен жылы әлеуметтік қолдауға арналған бюджеттік шығыстардың өсімі 26,0% болды.

Қосымша тұтынушылық сұраныс кредиттермен қамтамасыз етіледі. 2019 жылдың қорытындысы бойынша банктердің тұтынушылық кредиттерінің портфелі 26,9%-ке өсті.  Бұл ретте, кредиттеудің аталған сегменті басқаларына қарағанда тез өсуде.

Өткен жылы реттеуіш сипаттағы шаралар кешені қабылданды. Екінші деңгейдегі банктердің капиталына қойылатын талаптар күшейтілді, қарыз бойынша 90 күннен астам мерзімі өткен төлем болған кезде айыппұлдар мен комиссиялар есептеуге тыйым салу, табысы ең төменгі күнкөріс деңгейінен төмен азаматтарға қарыздар беруге тыйым салу енгізілді.

Қабылданған шаралар кредит нарығын барынша теңдестіре отырып дамытуға мүмкіндік береді, ол басқаларға қарағанда жалпы тұтынушылық сұраныс пен инфляцияға шамадан тыс қысымды төмендетеді деп есептейміз.  

ТӨРТІНШІ – сыртқы экономиканың факторлары жағынан бұдан кейінгі динамиканың белгісіздігі күшеюде.

Ағымдағы жылдың басы әлемдік экономикадағы белгісіздіктің жоғарылауымен сипатталады. Бұл Таяу Шығыста геосаяси шиеленістің күшеюіне, ДДҰ әлемдік маңызы бар төтенше жағдай деп таныған коронавирустың тарауы нәтижесінде бірқатар елдердің Қытаймен экономикалық қатынастарының әлсіреу тәуекелдеріне байланысты.

2020 жылғы қаңтар ішінде көбінесе жағымсыз ақпарат ықпалымен мұнай нарығындағы бағаның  бір баррель үшін 58 АҚШ долларынан шамамен 69 АҚШ долларына дейін жоғары құбылмалылығы байқалды. АҚШ пен Иран арасындағы қатынастардың шиеленісуі, Қытайдағы жаңа вирустың тез таралуы туралы мәліметтер нәтижесінде, сондай-ақ АҚШ-тағы мұнай қорының өсуі туралы деректердің шығуы салдарынан бағалар өзгерді. Нәтижесінде Brent маркалы мұнайдың орташа бағасы желтоқсандағы көрсеткіштермен салыстырғанда бір айда бір баррель үшін 63,7 АҚШ долларына (2019 жылғы желтоқсанда бір баррель үшін 65,3 АҚШ доллары) дейін төмендеді. Ағымдағы жылғы 3 ақпанда ол бір баррель үшін 56,04 АҚШ долларына дейін төмендеді.

Соған қарамастан, көптеген халықаралық сарапшылардың бағалауы бойынша 2020-2021 жылдары мұнайдың әлемдік баға белгіленуі бір баррель үшін
60 долларға жуық немесе одан сәл жоғары
(2019 жылы орташа алғанда  бір баррель үшін 64,2 АҚШ доллары) болады.

Ұлттық Банк әлемдік экономикадағы жағдайды жіті бақылап отырады және оның ішкі процестерге әсерін бағалайды. Қажет болғанда, ықтимал жағымсыз салдарды барынша азайту үшін шаралар қабылданатын болады.

АҚШ пен Қытай арасындағы сауда дауларындағы жақсару жағымды жайт болып табылады. Ағымдағы жылғы 31 қаңтарда Ұлыбритания ЕО-дан шықты, бұл олардың бұдан былайғы өзара қарым-қатынастарына айқындық әкеледі. Соның салдарынан 2020-2022 жылдары әлемдік ІЖӨ өсуінің жылдамдауы (ДБ бағалауы бойынша +0,1 п.т. бастап ХВҚ-ның бағалауы бойынша +0,4 п.т. дейін) күтілуде, бұл Қазақстан үшін сөзсіз жағымды фактор болып табылады.

Осының аясында ағымдағы жылдың басынан бастап теңге айырбастау бағамының инфляцияға өтуін шектеп, бір АҚШ доллары үшін 380,55 теңгеге дейін 0,5%-ке нығайды (2019 жылдың соңында - бір АҚШ доллары үшін 382,6 теңге).

БЕСІНШІ – сыртқы нарықтар мен экономикадағы инфляциялық ая көп бағытты сипатқа ие.

Сыртқы азық-түлік нарықтарындағы бағалардың өсуі сақталуда. ФАО бағаларының индексі қатарынан үш ай бойы өсуде. 2019 жылғы желтоқсанда ол 2,5%-ке өсті. Өсуге өсімдік майлары, қант және сүт өнімдері бағасының өсуі себеп болды.

Сыртқы проинфляциялық ая Қытайдағы инфляцияның өсуімен қалыпты жағдайда тұр, ол орталық банк белгілеген мақсаттан жоғары қалыптасуда. Егер 2018 жылы инфляция 1,9% болса, 2019 жылғы желтоқсанда 3%-тік таргет кезінде 4,5%-ке жетті.

2019 жылдың қорытындысы бойынша Ресейдегі инфляцияны 3%-ке дейін төмендету және ЕО елдерінде бағаның 1,6% деңгейінде қалыпты өсуін сақтау тәсілі Қазақстандағы инфляциялық процестер үшін қолайлы фактор болып табылады. Аталған фактор импортталатын тауарлар бағасының өсуін шектейді, яғни Қазақстандағы азық-түлікке жатпайтын инфляция динамикасына тежеуші ықпал етеді.

* * *

Құрметті журналистер!

Жоғарыда аталған факторлардың ықпалын назарға ала отырып, Ұлттық Банк ақша-кредит талаптарын өзгеріссіз қалдырады.

Қысқа мерзімді болашақта проинфляциялық тәуекелдердің басым болуы күтілуде. Ең алдымен, бұл ағымдағы жылдың басындағы бензиннің көтерме және бөлшек саудасына акциздердің жоғарылауына, сондай-ақ өткен жылғы қаңтар-ақпандағы реттелетін қызметтер тарифтерінің төмендеуімен жылдық инфляцияға тигізген әсердің тоқтауына байланысты.

Басқа негізгі инфляциялық факторлардың ішінде – салыстырмалы түрде жоғары ішкі сұраныстың сақталуы және азық-түлікке әлемдік бағалар өсімінің жалғасуы. Алайда, біздің ойымызша, олардың ішкі инфляцияға әсері бірте-бірте әлсірейтін болады.

Соған қарамастан, Ұлттық Банк 2019 жылы инфляцияға  негізгі үлес қосқан тауарлардың бағасы бойынша динамиканы мұқият бақылауды жалғастырады.

Біз 2020 жылдың соңына таман инфляцияны нысаналы дәліздің 4-6% төменгі шегіне жуық деңгейге дейін төмендету міндетін алға қойдық. Біз Үкімет пен жергілікті атқарушы органдар тарапынан, бірінші кезекте, азық-түлік нарықтарындағы бәсекелестікті арттыруға және реттелетін қызметтердің тиімді тарифтік саясатын жүргізуге бағытталған шараларды күшейтуді күтеміз. Бұл ақша-кредит талаптарын жеңілдету және базалық ставканың бейтараптылығын нақты мәнде 3-3,5% деңгейінде қамтамасыз ету үшін алғышарттар жасауға тиіс.

* * *

Базалық ставка бойынша келесі шешім 2020 жылғы 16 наурызда Нұр-Сұлтан қаласының уақытымен сағат 15:00-де жарияланады және кезекті болжамды раундтың нәтижелеріне негізделетін болады. Біз негізгі макроэкономикалық көрсеткіштер бойынша, оның ішінде
2021 жылдың соңына дейінгі болжам шегінде инфляция динамикасы бойынша жаңартылған болжамдарды ұсынатын боламыз
.

Назарларыңызға рақмет!


  

ҚҰРБ Төрағасының мәлімдемесі

Ұлттық Банктің базалық мөлшерлемесі туралы мәлімдемесі, 2019 жылғы 9 қыркүйек (.docx,  34,35 KB)
Ұлттық Банктің базалық мөлшерлемесі туралы, 2019 жылғы 9 желтоқсан (.docx,  28,62 KB)
Ұлттық Банктің базалық мөлшерлемесі туралы мәлімдемесі, 2020 жылғы 3 ақпан (.doc,  56,50 KB)
Жоғарыға
  
Яндекс.Метрика
Мекен-жайы: 050040, Қазақстан Республикасы,
Алматы қаласы, «Көктем-3» шағын ауданы, 21 үй
Факс: + 7 (727) 2704-703, +7 (727) 2617-352, + 7 (727 ) 2704-799
Телекс: 251130 BNK KZ
Анықтама қызметінің телефоны: + 7 (727) 2704-591
e-mail: hq@nationalbank.kz
БАҚ-пен қарым-қатынас жасауға арналған email: press@nationalbank.kz
Сыбайлас жемқорлық құқық бұзушылық бойынша e-mail: anticorruption@nationalbank.kz

Егер Сіз қатені байқап қалсаңыз - оны белгілеп, "Ctrl + Enter" басыңыз
© Қазақстан Ұлттық Банкі, 2020